૭. મલ્લિકાદેવીસુત્તં

૧૯૭. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો મલ્લિકા દેવી યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો મલ્લિકા દેવી ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘કો નુ ખો, ભન્તે, હેતુ કો પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો દુબ્બણ્ણા ચ હોતિ દુરૂપા સુપાપિકા [સ્યા. પી. પોત્થકેસુ ‘‘દુબ્બણો ચ હોતિ દુરૂપો સુપાપકો’’તિ એવમાદિના પુલ્લિઙ્ગિકવસેન દિસ્સતિ] દસ્સનાય; દલિદ્દા ચ હોતિ અપ્પસ્સકા અપ્પભોગા અપ્પેસક્ખા ચ?

‘‘કો પન, ભન્તે, હેતુ કો પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો દુબ્બણ્ણા ચ હોતિ દુરૂપા સુપાપિકા દસ્સનાય; અડ્ઢા ચ હોતિ મહદ્ધના મહાભોગા મહેસક્ખા ચ?

‘‘કો નુ ખો, ભન્તે, હેતુ કો પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો અભિરૂપા ચ હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા; દલિદ્દા ચ હોતિ અપ્પસ્સકા અપ્પભોગા અપ્પેસક્ખા ચ?

‘‘કો પન, ભન્તે, હેતુ કો પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો અભિરૂપા ચ હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા, અડ્ઢા ચ હોતિ મહદ્ધના મહાભોગા મહેસક્ખા ચા’’તિ?

‘‘ઇધ, મલ્લિકે, એકચ્ચો માતુગામો કોધના હોતિ ઉપાયાસબહુલા. અપ્પમ્પિ વુત્તા સમાના અભિસજ્જતિ કુપ્પતિ બ્યાપજ્જતિ પતિત્થીયતિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. સા [સો (સ્યા.)] ન દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. ઇસ્સામનિકા [ઇસ્સામનકો (સ્યા.)] ખો પન હોતિ; પરલાભસક્કારગરુકારમાનનવન્દનપૂજનાસુ ઇસ્સતિ ઉપદુસ્સતિ ઇસ્સં બન્ધતિ. સા ચે તતો ચુતા ઇત્થત્તં આગચ્છતિ, સા [સો (સ્યા.)] યત્થ યત્થ પચ્ચાજાયતિ દુબ્બણ્ણા ચ હોતિ દુરૂપા સુપાપિકા દસ્સનાય; દલિદ્દા ચ હોતિ અપ્પસ્સકા અપ્પભોગા અપ્પેસક્ખા ચ.

‘‘ઇધ પન, મલ્લિકે, એકચ્ચો માતુગામો કોધના હોતિ ઉપાયાસબહુલા. અપ્પમ્પિ વુત્તા સમાના અભિસજ્જતિ કુપ્પતિ બ્યાપજ્જતિ પતિત્થીયતિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. સા દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. અનિસ્સામનિકા ખો પન હોતિ; પરલાભસક્કારગરુકારમાનનવન્દનપૂજનાસુ ન ઇસ્સતિ ન ઉપદુસ્સતિ ન ઇસ્સં બન્ધતિ. સા ચે તતો ચુતા ઇત્થત્તં આગચ્છતિ, સા યત્થ યત્થ પચ્ચાજાયતિ દુબ્બણ્ણા ચ હોતિ દુરૂપા સુપાપિકા દસ્સનાય; અડ્ઢા ચ હોતિ મહદ્ધના મહાભોગા મહેસક્ખા ચ.

‘‘ઇધ પન, મલ્લિકે, એકચ્ચો માતુગામો અક્કોધના હોતિ અનુપાયાસબહુલા. બહુમ્પિ વુત્તા સમાના નાભિસજ્જતિ ન કુપ્પતિ ન બ્યાપજ્જતિ ન પતિત્થીયતિ, ન કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. સા ન દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. ઇસ્સામનિકા ખો પન હોતિ; પરલાભસક્કારગરુકારમાનનવન્દનપૂજનાસુ ઇસ્સતિ ઉપદુસ્સતિ ઇસ્સં બન્ધતિ. સા ચે તતો ચુતા ઇત્થત્તં આગચ્છતિ, સા યત્થ યત્થ પચ્ચાજાયતિ અભિરૂપા ચ હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા; દલિદ્દા ચ હોતિ અપ્પસ્સકા અપ્પભોગા અપ્પેસક્ખા ચ.

‘‘ઇધ પન, મલ્લિકે, એકચ્ચો માતુગામો અક્કોધના હોતિ અનુપાયાસબહુલા. બહુમ્પિ વુત્તા સમાના નાભિસજ્જતિ ન કુપ્પતિ ન બ્યાપજ્જતિ ન પતિત્થીયતિ, ન કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાતુકરોતિ. સા દાતા હોતિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. અનિસ્સામનિકા ખો પન હોતિ; પરલાભસક્કારગરુકારમાનનવન્દનપૂજનાસુ ન ઇસ્સતિ ન ઉપદુસ્સતિ ન ઇસ્સં બન્ધતિ. સા ચે તતો ચુતા ઇત્થત્તં આગચ્છતિ, સા યત્થ યત્થ પચ્ચાજાયતિ અભિરૂપા ચ હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા; અડ્ઢા ચ હોતિ મહદ્ધના મહાભોગા મહેસક્ખા ચ.

‘‘અયં ખો, મલ્લિકે, હેતુ અયં પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો દુબ્બણ્ણા ચ હોતિ દુરૂપા સુપાપિકા દસ્સનાય; દલિદ્દા ચ હોતિ અપ્પસ્સકા અપ્પભોગા અપ્પેસક્ખા ચ. અયં પન, મલ્લિકે, હેતુ અયં પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો દુબ્બણ્ણા ચ હોતિ દુરૂપા સુપાપિકા દસ્સનાય; અડ્ઢા ચ હોતિ મહદ્ધના મહાભોગા મહેસક્ખા ચ. અયં ખો, મલ્લિકે, હેતુ અયં પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો અભિરૂપા ચ હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા; દલિદ્દા ચ હોતિ અપ્પસ્સકા અપ્પભોગા અપ્પેસક્ખા ચ. અયં પન, મલ્લિકે, હેતુ અયં પચ્ચયો, યેન મિધેકચ્ચો માતુગામો અભિરૂપા ચ હોતિ દસ્સનીયા પાસાદિકા પરમાય વણ્ણપોક્ખરતાય સમન્નાગતા; અડ્ઢા ચ હોતિ મહદ્ધના મહાભોગા મહેસક્ખા ચા’’તિ.

એવં વુત્તે મલ્લિકા દેવી ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યા નૂનાહં [સા નૂનાહં (સ્યા.), યં નૂનાહં (ક.)] ભન્તે, અઞ્ઞં જાતિં [અઞ્ઞાય જાતિયા (સ્યા.)] કોધના અહોસિં ઉપાયાસબહુલા, અપ્પમ્પિ વુત્તા સમાના અભિસજ્જિં કુપ્પિં બ્યાપજ્જિં પતિત્થીયિં કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ પાત્વાકાસિં, સાહં, ભન્તે, એતરહિ દુબ્બણ્ણા દુરૂપા સુપાપિકા દસ્સનાય.

‘‘યા નૂનાહં, ભન્તે, અઞ્ઞં જાતિં દાતા અહોસિં સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં, સાહં, ભન્તે, એતરહિ અડ્ઢા [અડ્ઢા ચ (સી. પી. ક.)] મહદ્ધના મહાભોગા.

‘‘યા નૂનાહં, ભન્તે, અઞ્ઞં જાતિં અનિસ્સામનિકા અહોસિં, પરલાભસક્કારગરુકારમાનનવન્દનપૂજનાસુ ન ઇસ્સિં ન ઉપદુસ્સિં ન ઇસ્સં બન્ધિં, સાહં, ભન્તે, એતરહિ મહેસક્ખા. સન્તિ ખો પન, ભન્તે, ઇમસ્મિં રાજકુલે ખત્તિયકઞ્ઞાપિ બ્રાહ્મણકઞ્ઞાપિ ગહપતિકઞ્ઞાપિ, તાસાહં ઇસ્સરાધિપચ્ચં કારેમિ. એસાહં, ભન્તે, અજ્જતગ્ગે અક્કોધના ભવિસ્સામિ અનુપાયાસબહુલા, બહુમ્પિ વુત્તા સમાના નાભિસજ્જિસ્સામિ ન કુપ્પિસ્સામિ ન બ્યાપજ્જિસ્સામિ ન પતિત્થીયિસ્સામિ, કોપઞ્ચ દોસઞ્ચ અપ્પચ્ચયઞ્ચ ન પાતુકરિસ્સામિ; દસ્સામિ સમણસ્સ વા બ્રાહ્મણસ્સ વા અન્નં પાનં વત્થં યાનં માલાગન્ધવિલેપનં સેય્યાવસથપદીપેય્યં. અનિસ્સામનિકા ભવિસ્સામિ, પરલાભસક્કારગરુકારમાનનવન્દનપૂજનાસુ ન ઇસ્સિસ્સામિ ન ઉપદુસ્સિસ્સામિ ન ઇસ્સં બન્ધિસ્સામિ. અભિક્કન્તં, ભન્તે…પે… ઉપાસિકં મં, ભન્તે, ભગવા ધારેતુ અજ્જતગ્ગે પાણુપેતં સરણં ગત’’ન્તિ. સત્તમં.