૩. અસુભસુત્તં

૧૬૩. ‘‘ચતસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, પટિપદા. કતમા ચતસ્સો? દુક્ખા પટિપદા દન્ધાભિઞ્ઞા, દુક્ખા પટિપદા ખિપ્પાભિઞ્ઞા, સુખા પટિપદા દન્ધાભિઞ્ઞા, સુખા પટિપદા ખિપ્પાભિઞ્ઞા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, દુક્ખા પટિપદા દન્ધાભિઞ્ઞા? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અસુભાનુપસ્સી કાયે વિહરતિ, આહારે પટિકૂલસઞ્ઞી [પટિક્કૂલસઞ્ઞી (સી. સ્યા. કં. પી.)], સબ્બલોકે અનભિરતિસઞ્ઞી [અનભિરતસઞ્ઞી (સી. સ્યા. કં. પી.)], સબ્બસઙ્ખારેસુ અનિચ્ચાનુપસ્સી; મરણસઞ્ઞા ખો પનસ્સ અજ્ઝત્તં સૂપટ્ઠિતા હોતિ. સો ઇમાનિ પઞ્ચ સેખબલાનિ [સેક્ખબલાનિ (સ્યા. કં.)] ઉપનિસ્સાય વિહરતિ – સદ્ધાબલં, હિરિબલં, ઓત્તપ્પબલં, વીરિયબલં, પઞ્ઞાબલં. તસ્સિમાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ મુદૂનિ પાતુભવન્તિ – સદ્ધિન્દ્રિયં, વીરિયિન્દ્રિયં, સતિન્દ્રિયં, સમાધિન્દ્રિયં, પઞ્ઞિન્દ્રિયં. સો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં મુદુત્તા દન્ધં આનન્તરિયં પાપુણાતિ આસવાનં ખયાય. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, દુક્ખા પટિપદા દન્ધાભિઞ્ઞા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, દુક્ખા પટિપદા ખિપ્પાભિઞ્ઞા? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અસુભાનુપસ્સી કાયે વિહરતિ, આહારે પટિકૂલસઞ્ઞી, સબ્બલોકે અનભિરતિસઞ્ઞી, સબ્બસઙ્ખારેસુ અનિચ્ચાનુપસ્સી; મરણસઞ્ઞા ખો પનસ્સ અજ્ઝત્તં સૂપટ્ઠિતા હોતિ. સો ઇમાનિ પઞ્ચ સેખબલાનિ ઉપનિસ્સાય વિહરતિ – સદ્ધાબલં…પે… પઞ્ઞાબલં. તસ્સિમાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અધિમત્તાનિ પાતુભવન્તિ – સદ્ધિન્દ્રિયં…પે… પઞ્ઞિન્દ્રિયં. સો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અધિમત્તત્તા ખિપ્પં આનન્તરિયં પાપુણાતિ આસવાનં ખયાય. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, દુક્ખા પટિપદા ખિપ્પાભિઞ્ઞા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સુખા પટિપદા દન્ધાભિઞ્ઞા? ઇધ ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; વિતક્કવિચારાનં વૂપસમા અજ્ઝત્તં સમ્પસાદનં ચેતસો એકોદિભાવં અવિતક્કં અવિચારં સમાધિજં પીતિસુખં દુતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; પીતિયા ચ વિરાગા ઉપેક્ખકો ચ વિહરતિ સતો ચ સમ્પજાનો સુખઞ્ચ કાયેન પટિસંવેદેતિ યં તં અરિયા આચિક્ખન્તિ – ‘ઉપેક્ખકો સતિમા સુખવિહારી’તિ તતિયં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ; સુખસ્સ ચ પહાના દુક્ખસ્સ ચ પહાના પુબ્બેવ સોમનસ્સદોમનસ્સાનં અત્થઙ્ગમા અદુક્ખમસુખં ઉપેક્ખાસતિપારિસુદ્ધિં ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. સો ઇમાનિ પઞ્ચ સેખબલાનિ ઉપનિસ્સાય વિહરતિ – સદ્ધાબલં…પે… પઞ્ઞાબલં. તસ્સિમાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ મુદૂનિ પાતુભવન્તિ – સદ્ધિન્દ્રિયં…પે… પઞ્ઞિન્દ્રિયં. સો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં મુદુત્તા દન્ધં આનન્તરિયં પાપુણાતિ આસવાનં ખયાય. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સુખા પટિપદા દન્ધાભિઞ્ઞા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, સુખા પટિપદા ખિપ્પાભિઞ્ઞા? [કથા. ૮૧૫ આદયો] ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ વિવિચ્ચેવ કામેહિ વિવિચ્ચ અકુસલેહિ ધમ્મેહિ સવિતક્કં સવિચારં વિવેકજં પીતિસુખં પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ…પે… દુતિયં ઝાનં…પે… તતિયં ઝાનં…પે… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. સો ઇમાનિ પઞ્ચ સેખબલાનિ ઉપનિસ્સાય વિહરતિ – સદ્ધાબલં, હિરિબલં, ઓત્તપ્પબલં, વીરિયબલં, પઞ્ઞાબલં. તસ્સિમાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ અધિમત્તાનિ પાતુભવન્તિ – સદ્ધિન્દ્રિયં, વીરિયિન્દ્રિયં, સતિન્દ્રિયં, સમાધિન્દ્રિયં, પઞ્ઞિન્દ્રિયં. સો ઇમેસં પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં અધિમત્તત્તા ખિપ્પં આનન્તરિયં પાપુણાતિ આસવાનં ખયાય. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સુખા પટિપદા ખિપ્પાભિઞ્ઞા. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, ચતસ્સો પટિપદા’’તિ. તતિયં.