૨. ઊમિભયસુત્તં

૧૨૨. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, ભયાનિ ઉદકોરોહન્તસ્સ [ઉદકોરોહન્તે (મ. નિ. ૨.૧૬૧)] પાટિકઙ્ખિતબ્બાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? ઊમિભયં, કુમ્ભીલભયં, આવટ્ટભયં, સુસુકાભયં – ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ ભયાનિ ઉદકોરોહન્તસ્સ પાટિકઙ્ખિતબ્બાનિ. એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ ભયાનિ ઇધેકચ્ચસ્સ કુલપુત્તસ્સ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અગારસ્મા [સદ્ધા અગારસ્મા (સી. સ્યા. કં.)] અનગારિયં પબ્બજિતસ્સ [પબ્બજતો (સી.)] પાટિકઙ્ખિતબ્બાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? ઊમિભયં, કુમ્ભીલભયં, આવટ્ટભયં, સુસુકાભયં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, ઊમિભયં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો કુલપુત્તો સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો હોતિ – ‘ઓતિણ્ણોમ્હિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ, દુક્ખોતિણ્ણો દુક્ખપરેતો; અપ્પેવ નામ ઇમસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ અન્તકિરિયા પઞ્ઞાયેથા’તિ! તમેનં તથા પબ્બજિતં સમાનં સબ્રહ્મચારિનો ઓવદન્તિ અનુસાસન્તિ – ‘એવં તે અભિક્કમિતબ્બં, એવં તે પટિક્કમિતબ્બં, એવં તે આલોકેતબ્બં, એવં તે વિલોકેતબ્બં, એવં તે સમિઞ્જિતબ્બં, એવં તે પસારિતબ્બં, એવં તે સઙ્ઘાટિપત્તચીવરં ધારેતબ્બ’ન્તિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘મયં ખો પુબ્બે અગારિયભૂતા સમાના અઞ્ઞે ઓવદામપિ અનુસાસામપિ. ઇમે પનમ્હાકં પુત્તમત્તા મઞ્ઞે નત્તમત્તા મઞ્ઞે ઓવદિતબ્બં અનુસાસિતબ્બં મઞ્ઞન્તી’તિ. સો કુપિતો અનત્તમનો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઊમિભયસ્સ ભીતો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તો. ઊમિભયન્તિ ખો, ભિક્ખવે, કોધૂપાયાસસ્સેતં અધિવચનં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ઊમિભયં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, કુમ્ભીલભયં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો કુલપુત્તો સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો હોતિ – ‘ઓતિણ્ણોમ્હિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ, દુક્ખોતિણ્ણો દુક્ખપરેતો; અપ્પેવ નામ ઇમસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ અન્તકિરિયા પઞ્ઞાયેથા’તિ! તમેનં તથા પબ્બજિતં સમાનં સબ્રહ્મચારિનો ઓવદન્તિ અનુસાસન્તિ – ‘ઇદં તે ખાદિતબ્બં, ઇદં તે ન ખાદિતબ્બં, ઇદં તે ભુઞ્જિતબ્બં, ઇદં તે ન ભુઞ્જિતબ્બં, ઇદં તે સાયિતબ્બં, ઇદં તે ન સાયિતબ્બં, ઇદં તે પાતબ્બં, ઇદં તે ન પાતબ્બં, કપ્પિયં તે ખાદિતબ્બં, અકપ્પિયં તે ન ખાદિતબ્બં, કપ્પિયં તે ભુઞ્જિતબ્બં, અકપ્પિયં તે ન ભુઞ્જિતબ્બં, કપ્પિયં તે સાયિતબ્બં, અકપ્પિયં તે ન સાયિતબ્બં, કપ્પિયં તે પાતબ્બં, અકપ્પિયં તે ન પાતબ્બં, કાલે તે ખાદિતબ્બં, વિકાલે તે ન ખાદિતબ્બં, કાલે તે ભુઞ્જિતબ્બં, વિકાલે તે ન ભુઞ્જિતબ્બં, કાલે તે સાયિતબ્બં, વિકાલે તે ન સાયિતબ્બં, કાલે તે પાતબ્બં, વિકાલે તે ન પાતબ્બ’ન્તિ. તસ્સ એવં હોતિ – ‘મયં ખો પુબ્બે અગારિયભૂતા સમાના યં ઇચ્છામ તં ખાદામ, યં ન ઇચ્છામ ન તં ખાદામ; યં ઇચ્છામ તં ભુઞ્જામ, યં ન ઇચ્છામ ન તં ભુઞ્જામ; યં ઇચ્છામ તં સાયામ, યં ન ઇચ્છામ ન તં સાયામ; યં ઇચ્છામ તં પિવામ, યં ન ઇચ્છામ ન તં પિવામ; કપ્પિયમ્પિ ખાદામ અકપ્પિયમ્પિ ખાદામ કપ્પિયમ્પિ ભુઞ્જામ અકપ્પિયમ્પિ ભુઞ્જામ કપ્પિયમ્પિ સાયામ અકપ્પિયમ્પિ સાયામ કપ્પિયમ્પિ પિવામ અકપ્પિયમ્પિ પિવામ, કાલેપિ ખાદામ વિકાલેપિ ખાદામ કાલેપિ ભુઞ્જામ વિકાલેપિ ભુઞ્જામ કાલેપિ સાયામ વિકાલેપિ સાયામ કાલેપિ પિવામ વિકાલેપિ પિવામ; યમ્પિ નો સદ્ધા ગહપતિકા દિવા વિકાલે પણીતં ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા દેન્તિ, તત્રપિમે [તત્થપિમે (મ. નિ. ૨.૧૬૩)] મુખાવરણં મઞ્ઞે કરોન્તી’તિ. સો કુપિતો અનત્તમનો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કુમ્ભીલભયસ્સ ભીતો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તો. કુમ્ભીલભયન્તિ ખો, ભિક્ખવે, ઓદરિકત્તસ્સેતં અધિવચનં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કુમ્ભીલભયં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, આવટ્ટભયં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો કુલપુત્તો સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો હોતિ – ‘ઓતિણ્ણોમ્હિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ, દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ દુક્ખોતિણ્ણો દુક્ખપરેતો; અપ્પેવ નામ ઇમસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ અન્તકિરિયા પઞ્ઞાયેથા’તિ! સો એવં પબ્બજિતો સમાનો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ અરક્ખિતેનેવ કાયેન અરક્ખિતાય વાચાય અરક્ખિતેન ચિત્તેન અનુપટ્ઠિતાય સતિયા અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો તત્થ પસ્સતિ ગહપતિં વા ગહપતિપુત્તં વા પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતં સમઙ્ગીભૂતં પરિચારયમાનં. તસ્સ એવં હોતિ – ‘મયં ખો પુબ્બે અગારિયભૂતા સમાના પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતા સમઙ્ગીભૂતા પરિચારિમ્હા; સંવિજ્જન્તિ ખો પન મે કુલે ભોગા. સક્કા ભોગે ચ ભુઞ્જિતું પુઞ્ઞાનિ ચ કાતું. યંનૂનાહં સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તિત્વા ભોગે ચ ભુઞ્જેય્યં પુઞ્ઞાનિ ચ કરેય્ય’ન્તિ! સો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ આવટ્ટભયસ્સ ભીતો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તો. આવટ્ટભયન્તિ ખો, ભિક્ખવે, પઞ્ચન્નેતં કામગુણાનં અધિવચનં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, આવટ્ટભયં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, સુસુકાભયં? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો કુલપુત્તો સદ્ધા અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતો હોતિ – ‘ઓતિણ્ણોમ્હિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ, દુક્ખોતિણ્ણો દુક્ખપરેતો; અપ્પેવ નામ ઇમસ્સ કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ અન્તકિરિયા પઞ્ઞાયેથા’તિ! સો એવં પબ્બજિતો સમાનો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય ગામં વા નિગમં વા પિણ્ડાય પવિસતિ અરક્ખિતેનેવ કાયેન અરક્ખિતાય વાચાય અરક્ખિતેન ચિત્તેન અનુપટ્ઠિતાય સતિયા અસંવુતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ. સો તત્થ પસ્સતિ માતુગામં દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા. તસ્સ માતુગામં દિસ્વા દુન્નિવત્થં વા દુપ્પારુતં વા રાગો ચિત્તં અનુદ્ધંસેતિ. સો રાગાનુદ્ધંસિતેન ચિત્તેન સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સુસુકાભયસ્સ ભીતો સિક્ખં પચ્ચક્ખાય હીનાયાવત્તો. સુસુકાભયન્તિ ખો, ભિક્ખવે, માતુગામસ્સેતં અધિવચનં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સુસુકાભયં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ ભયાનિ ઇધેકચ્ચસ્સ કુલપુત્તસ્સ ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજિતસ્સ પાટિકઙ્ખિતબ્બાની’’તિ. દુતિયં.