૮. વિસાખસુત્તં

૪૮. એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. તેન ખો પન સમયેન આયસ્મા વિસાખો પઞ્ચાલપુત્તો [પઞ્ચાલિપુત્તો (સી. સ્યા. કં. પી.)] ઉપટ્ઠાનસાલાયં ભિક્ખૂ ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ, પોરિયા વાચાય વિસ્સટ્ઠાય અનેલગલાય અત્થસ્સ વિઞ્ઞાપનિયા પરિયાપન્નાય અનિસ્સિતાય. અથ ખો ભગવા સાયન્હસમયં પટિસલ્લાના વુટ્ઠિતો યેન ઉપટ્ઠાનસાલા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. નિસજ્જ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ –

‘‘કો નુ ખો, ભિક્ખવે, ઉપટ્ઠાનસાલાયં ભિક્ખૂ ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ પોરિયા વાચાય વિસ્સટ્ઠાય અનેલગલાય અત્થસ્સ વિઞ્ઞાપનિયા પરિયાપન્નાય અનિસ્સિતાયા’’તિ? ‘‘આયસ્મા, ભન્તે, વિસાખો પઞ્ચાલપુત્તો ઉપટ્ઠાનસાલાયં ભિક્ખૂ ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેતિ સમાદપેતિ સમુત્તેજેતિ સમ્પહંસેતિ પોરિયા વાચાય વિસ્સટ્ઠાય અનેલગલાય અત્થસ્સ વિઞ્ઞાપનિયા પરિયાપન્નાય અનિસ્સિતાયા’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં વિસાખં પઞ્ચાલપુત્તં એતદવોચ – ‘‘સાધુ સાધુ, વિસાખ! સાધુ ખો ત્વં, વિસાખ, ભિક્ખૂ ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેસિ સમાદપેસિ સમુત્તેજેસિ સમ્પહંસેસિ પોરિયા વાચાય વિસ્સટ્ઠાય અનેલગલાય અત્થસ્સ વિઞ્ઞાપનિયા પરિયાપન્નાય અનિસ્સિતાયાતિ.

‘‘નાભાસમાનં જાનન્તિ, મિસ્સં બાલેહિ પણ્ડિતં;

ભાસમાનઞ્ચ જાનન્તિ, દેસેન્તં અમતં પદં.

‘‘ભાસયે જોતયે ધમ્મં, પગ્ગણ્હે ઇસિનં ધજં;

સુભાસિતધજા ઇસયો, ધમ્મો હિ ઇસિનં ધજો’’તિ. અટ્ઠમં;