૬. દોણસુત્તં

૩૬. એકં સમયં ભગવા અન્તરા ચ ઉક્કટ્ઠં અન્તરા ચ સેતબ્યં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો હોતિ. દોણોપિ સુદં બ્રાહ્મણો અન્તરા ચ ઉક્કટ્ઠં અન્તરા ચ સેતબ્યં અદ્ધાનમગ્ગપ્પટિપન્નો હોતિ. અદ્દસા ખો દોણો બ્રાહ્મણો ભગવતો પાદેસુ ચક્કાનિ સહસ્સારાનિ સનેમિકાનિ સનાભિકાનિ સબ્બાકારપરિપૂરાનિ; દિસ્વાનસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અચ્છરિયં વત, ભો, અબ્ભુતં વત, ભો! ન વતિમાનિ મનુસ્સભૂતસ્સ પદાનિ ભવિસ્સન્તી’’તિ!! અથ ખો ભગવા મગ્ગા ઓક્કમ્મ અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે નિસીદિ પલ્લઙ્કં આભુજિત્વા ઉજું કાયં પણિધાય પરિમુખં સતિં ઉપટ્ઠપેત્વા. અથ ખો દોણો બ્રાહ્મણો ભગવતો પદાનિ અનુગચ્છન્તો અદ્દસ ભગવન્તં અઞ્ઞતરસ્મિં રુક્ખમૂલે નિસિન્નં પાસાદિકં પસાદનીયં સન્તિન્દ્રિયં સન્તમાનસં ઉત્તમદમથસમથમનુપ્પત્તં દન્તં ગુત્તં સંયતિન્દ્રિયં [યતિન્દ્રિયં (મહાવ. ૨૫૭)] નાગં. દિસ્વાન યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘દેવો નો ભવં ભવિસ્સતી’’તિ? ‘‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, દેવો ભવિસ્સામી’’તિ. ‘‘ગન્ધબ્બો નો ભવં ભવિસ્સતી’’તિ? ‘‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, ગન્ધબ્બો ભવિસ્સામી’’તિ. ‘‘યક્ખો નો ભવં ભવિસ્સતી’’તિ? ‘‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, યક્ખો ભવિસ્સામી’’તિ. ‘‘મનુસ્સો નો ભવં ભવિસ્સતી’’તિ? ‘‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, મનુસ્સો ભવિસ્સામી’’તિ.

‘‘‘દેવો નો ભવં ભવિસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો – ‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, દેવો ભવિસ્સામી’તિ વદેસિ. ‘ગન્ધબ્બો નો ભવં ભવિસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો – ‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, ગન્ધબ્બો ભવિસ્સામી’તિ વદેસિ. ‘યક્ખો નો ભવં ભવિસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો – ‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, યક્ખો ભવિસ્સામી’તિ વદેસિ. ‘મનુસ્સો નો ભવં ભવિસ્સતી’તિ, ઇતિ પુટ્ઠો સમાનો – ‘ન ખો અહં, બ્રાહ્મણ, મનુસ્સો ભવિસ્સામી’તિ વદેસિ. અથ કો ચરહિ ભવં ભવિસ્સતી’’તિ?

‘‘યેસં ખો અહં, બ્રાહ્મણ, આસવાનં અપ્પહીનત્તા દેવો ભવેય્યં, તે મે આસવા પહીના ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. યેસં ખો અહં, બ્રાહ્મણ, આસવાનં અપ્પહીનત્તા ગન્ધબ્બો ભવેય્યં… યક્ખો ભવેય્યં… મનુસ્સો ભવેય્યં, તે મે આસવા પહીના ઉચ્છિન્નમૂલા તાલાવત્થુકતા અનભાવંકતા આયતિં અનુપ્પાદધમ્મા. સેય્યથાપિ, બ્રાહ્મણ, ઉપ્પલં વા પદુમં વા પુણ્ડરીકં વા ઉદકે જાતં ઉદકે સંવડ્ઢં ઉદકા અચ્ચુગ્ગમ્મ તિટ્ઠતિ અનુપલિત્તં ઉદકેન; એવમેવં ખો અહં, બ્રાહ્મણ, લોકે જાતો લોકે સંવડ્ઢો લોકં અભિભુય્ય વિહરામિ અનુપલિત્તો લોકેન. બુદ્ધોતિ મં, બ્રાહ્મણ, ધારેહી’’તિ.

‘‘યેન દેવૂપપત્યસ્સ, ગન્ધબ્બો વા વિહઙ્ગમો;

યક્ખત્તં યેન ગચ્છેય્યં, મનુસ્સત્તઞ્ચ અબ્બજે;

તે મય્હં, આસવા ખીણા, વિદ્ધસ્તા વિનળીકતા.

‘‘પુણ્ડરીકં યથા વગ્ગુ, તોયેન નુપલિપ્પતિ [નુપલિમ્પતિ (ક.)];

નુપલિપ્પામિ [નુપલિમ્પામિ (ક.)] લોકેન, તસ્મા બુદ્ધોસ્મિ બ્રાહ્મણા’’તિ. છટ્ઠં;