૪. સંવરસુત્તં

૧૪. ‘‘ચત્તારિમાનિ, ભિક્ખવે, પધાનાનિ. કતમાનિ ચત્તારિ? સંવરપ્પધાનં, પહાનપ્પધાનં, ભાવનાપ્પધાનં, અનુરક્ખણાપ્પધાનં. કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, સંવરપ્પધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા ન નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ નાનુબ્યઞ્જનગ્ગાહી. યત્વાધિકરણમેનં ચક્ખુન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જતિ, રક્ખતિ ચક્ખુન્દ્રિયં, ચક્ખુન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જતિ. સોતેન સદ્દં સુત્વા… ઘાનેન ગન્ધં ઘાયિત્વા… જિવ્હાય રસં સાયિત્વા… કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસિત્વા… મનસા ધમ્મં વિઞ્ઞાય ન નિમિત્તગ્ગાહી હોતિ નાનુબ્યઞ્જનગ્ગાહી, યત્વાધિકરણમેનં મનિન્દ્રિયં અસંવુતં વિહરન્તં અભિજ્ઝાદોમનસ્સા પાપકા અકુસલા ધમ્મા અન્વાસ્સવેય્યું, તસ્સ સંવરાય પટિપજ્જતિ, રક્ખતિ મનિન્દ્રિયં, મનિન્દ્રિયે સંવરં આપજ્જતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, સંવરપ્પધાનં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, પહાનપ્પધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉપ્પન્નં કામવિતક્કં નાધિવાસેતિ પજહતિ વિનોદેતિ બ્યન્તીકરોતિ અનભાવં ગમેતિ; ઉપ્પન્નં બ્યાપાદવિતક્કં…પે… ઉપ્પન્નં વિહિંસાવિતક્કં…પે… ઉપ્પન્નુપ્પન્ને પાપકે અકુસલે ધમ્મે નાધિવાસેતિ પજહતિ વિનોદેતિ બ્યન્તીકરોતિ અનભાવં ગમેતિ. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, પહાનપ્પધાનં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, ભાવનાપ્પધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં, ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ વિવેકનિસ્સિતં વિરાગનિસ્સિતં નિરોધનિસ્સિતં વોસ્સગ્ગપરિણામિં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, ભાવનાપ્પધાનં.

‘‘કતમઞ્ચ, ભિક્ખવે, અનુરક્ખણાપ્પધાનં? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ઉપ્પન્નં ભદ્દકં સમાધિનિમિત્તં અનુરક્ખતિ અટ્ઠિકસઞ્ઞં પુળવકસઞ્ઞં વિનીલકસઞ્ઞં વિચ્છિદ્દકસઞ્ઞં ઉદ્ધુમાતકસઞ્ઞં. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, અનુરક્ખણાપ્પધાનં. ઇમાનિ ખો, ભિક્ખવે, ચત્તારિ પધાનાની’’તિ.

‘‘સંવરો ચ પહાનઞ્ચ, ભાવના અનુરક્ખણા;

એતે પધાના ચત્તારો, દેસિતાદિચ્ચબન્ધુના;

યેહિ ભિક્ખુ ઇધાતાપી, ખયં દુક્ખસ્સ પાપુણે’’તિ. ચતુત્થં;