(૧૬) ૬. અચેલકવગ્ગો

૧૫૭-૧૬૩. ‘‘તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, પટિપદા. કતમા તિસ્સો? આગાળ્હા પટિપદા, નિજ્ઝામા પટિપદા, મજ્ઝિમા પટિપદા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, આગાળ્હા પટિપદા? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો એવંવાદી હોતિ એવંદિટ્ઠિ – ‘નત્થિ કામેસુ દોસો’તિ. સો કામેસુ પાતબ્યતં આપજ્જતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, આગાળ્હા પટિપદા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, નિજ્ઝામા પટિપદા? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અચેલકો હોતિ મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો [હત્થાવલેખનો (સ્યા. કં.) દી. નિ. ૧.૩૯૪; મ. નિ. ૧.૧૫૫ પસ્સિતબ્બં], ન એહિભદન્તિકો, ન તિટ્ઠભદન્તિકો, નાભિહટં ન ઉદ્દિસ્સકતં ન નિમન્તનં સાદિયતિ. સો ન કુમ્ભિમુખા પટિગ્ગણ્હાતિ, ન કળોપિમુખા [ખળોપિમુખા (સી. સ્યા. કં.)] પટિગ્ગણ્હાતિ ન એળકમન્તરં ન દણ્ડમન્તરં ન મુસલમન્તરં ન દ્વિન્નં ભુઞ્જમાનાનં ન ગબ્ભિનિયા ન પાયમાનાય ન પુરિસન્તરગતાય ન સઙ્કિત્તીસુ ન યત્થ સા ઉપટ્ઠિતો હોતિ ન યત્થ મક્ખિકા સણ્ડસણ્ડચારિની ન મચ્છં ન મંસં ન સુરં ન મેરયં, ન થુસોદકં પિવતિ. સો એકાગારિકો વા હોતિ એકાલોપિકો, દ્વાગારિકો વા હોતિ દ્વાલોપિકો… સત્તાગારિકો વા હોતિ સત્તાલોપિકો; એકિસ્સાપિ દત્તિયા યાપેતિ, દ્વીહિપિ દત્તીહિ યાપેતિ… સત્તહિપિ દત્તીહિ યાપેતિ; એકાહિકમ્પિ આહારં આહારેતિ, દ્વાહિકમ્પિ આહારં આહારેતિ… સત્તાહિકમ્પિ આહારં આહારેતિ – ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ.

સો સાકભક્ખોપિ હોતિ, સામાકભક્ખોપિ હોતિ, નીવારભક્ખોપિ હોતિ, દદ્દુલભક્ખોપિ હોતિ, હટભક્ખોપિ હોતિ, કણ્હભક્ખોપિ હોતિ, આચામભક્ખોપિ હોતિ, પિઞ્ઞાકભક્ખોપિ હોતિ, તિણભક્ખોપિ હોતિ, ગોમયભક્ખોપિ હોતિ, વનમૂલફલાહારો યાપેતિ પવત્તફલભોજી.

સો સાણાનિપિ ધારેતિ, મસાણાનિપિ ધારેતિ, છવદુસ્સાનિપિ ધારેતિ, પંસુકૂલાનિપિ ધારેતિ, તિરીટાનિપિ ધારેતિ, અજિનમ્પિ ધારેતિ, અજિનક્ખિપમ્પિ ધારેતિ, કુસચીરમ્પિ ધારેતિ, વાકચીરમ્પિ ધારેતિ, ફલકચીરમ્પિ ધારેતિ, કેસકમ્બલમ્પિ ધારેતિ, વાળકમ્બલમ્પિ ધારેતિ, ઉલૂકપક્ખિકમ્પિ ધારેતિ, કેસમસ્સુલોચકોપિ હોતિ કેસમસ્સુલોચનાનુયોગમનુયુત્તો, ઉબ્ભટ્ઠકોપિ હોતિ આસનપટિક્ખિત્તો, ઉક્કુટિકોપિ હોતિ ઉક્કુટિકપ્પધાનમનુયુત્તો, કણ્ટકાપસ્સયિકોપિ હોતિ કણ્ટકાપસ્સયે સેય્યં કપ્પેતિ, સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ – ઇતિ એવરૂપં અનેકવિહિતં કાયસ્સ આતાપનપરિતાપનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિજ્ઝામા પટિપદા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, મજ્ઝિમા પટિપદા? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ કાયે કાયાનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં; વેદનાસુ…પે… ચિત્તે…પે… ધમ્મેસુ ધમ્માનુપસ્સી વિહરતિ આતાપી સમ્પજાનો સતિમા વિનેય્ય લોકે અભિજ્ઝાદોમનસ્સં. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, મજ્ઝિમા પટિપદા. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, તિસ્સો પટિપદા’’તિ.

‘‘તિસ્સો ઇમા, ભિક્ખવે, પટિપદા. કતમા તિસ્સો? આગાળ્હા પટિપદા, નિજ્ઝામા પટિપદા, મજ્ઝિમા પટિપદા. કતમા ચ, ભિક્ખવે, આગાળ્હા પટિપદા…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, આગાળ્હા પટિપદા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, નિજ્ઝામા પટિપદા…પે… અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, નિજ્ઝામા પટિપદા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, મજ્ઝિમા પટિપદા? ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ અનુપ્પન્નાનં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં અનુપ્પાદાય છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ; ઉપ્પન્નાનં પાપકાનં અકુસલાનં ધમ્માનં પહાનાય છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ; અનુપ્પન્નાનં કુસલાનં ધમ્માનં ઉપ્પાદાય છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ; ઉપ્પન્નાનં કુસલાનં ધમ્માનં ઠિતિયા અસમ્મોસાય ભિય્યોભાવાય વેપુલ્લાય ભાવનાય પારિપૂરિયા છન્દં જનેતિ વાયમતિ વીરિયં આરભતિ ચિત્તં પગ્ગણ્હાતિ પદહતિ….

‘‘છન્દસમાધિપધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ વીરિયસમાધિ…પે… ચિત્તસમાધિ…પે… વીમંસાસમાધિપધાનસઙ્ખારસમન્નાગતં ઇદ્ધિપાદં ભાવેતિ…પે….

‘‘સદ્ધિન્દ્રિયં ભાવેતિ… વીરિયિન્દ્રિયં ભાવેતિ… સતિન્દ્રિયં ભાવેતિ… સમાધિન્દ્રિયં ભાવેતિ… પઞ્ઞિન્દ્રિયં ભાવેતિ….

‘‘સદ્ધાબલં ભાવેતિ… વીરિયબલં ભાવેતિ… સતિબલં ભાવેતિ… સમાધિબલં ભાવેતિ… પઞ્ઞાબલં ભાવેતિ….

‘‘સતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… ધમ્મવિચયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… વીરિયસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… પીતિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… પસ્સદ્ધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… સમાધિસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ… ઉપેક્ખાસમ્બોજ્ઝઙ્ગં ભાવેતિ….

‘‘સમ્માદિટ્ઠિં ભાવેતિ… સમ્માસઙ્કપ્પં ભાવેતિ… સમ્માવાચં ભાવેતિ… સમ્માકમ્મન્તં ભાવેતિ … સમ્માઆજીવં ભાવેતિ… સમ્માવાયામં ભાવેતિ… સમ્માસતિં ભાવેતિ… સમ્માસમાધિં ભાવેતિ…. અયં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, મજ્ઝિમા પટિપદા. ઇમા ખો, ભિક્ખવે, તિસ્સો પટિપદા’’તિ.

અચેલકવગ્ગો છટ્ઠો.