૩. નન્દિયસુત્તં

૧૩. એકં સમયં ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. તેન ખો પન સમયેન ભગવા સાવત્થિયં વસ્સાવાસં ઉપગન્તુકામો હોતિ [અહોસિ (ક.)].

અસ્સોસિ ખો નન્દિયો સક્કો – ‘‘ભગવા કિર સાવત્થિયં વસ્સાવાસં ઉપગન્તુકામો’’તિ. અથ ખો નન્દિયસ્સ સક્કસ્સ એતદહોસિ – ‘‘યંનૂનાહમ્પિ સાવત્થિયં વસ્સાવાસં ઉપગચ્છેય્યં. તત્થ કમ્મન્તઞ્ચેવ અધિટ્ઠહિસ્સામિ, ભગવન્તઞ્ચ લચ્છામિ કાલેન કાલં દસ્સનાયા’’તિ.

અથ ખો ભગવા સાવત્થિયં વસ્સાવાસં ઉપગચ્છિ [ઉપગઞ્છિ (સી. પી.)]. નન્દિયોપિ ખો સક્કો સાવત્થિયં વસ્સાવાસં ઉપગચ્છિ. તત્થ કમ્મન્તઞ્ચેવ અધિટ્ઠાસિ [અધિટ્ઠાય (સ્યા.), અધિટ્ઠાતિ (ક.)], ભગવન્તઞ્ચ લભિ [લચ્છતિ (સ્યા. ક.)] કાલેન કાલં દસ્સનાય. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – ‘‘નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’તિ.

અસ્સોસિ ખો નન્દિયો સક્કો – ‘‘સમ્બહુલા કિર ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – ‘નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’’તિ. અથ ખો નન્દિયો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો નન્દિયો સક્કો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘સમ્બહુલા કિર ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ. તેસં નો, ભન્તે, નાનાવિહારેહિ વિહરતં કેનસ્સ વિહારેન વિહાતબ્બ’’ન્તિ?

‘‘સાધુ સાધુ, નન્દિય! એતં ખો, નન્દિય, તુમ્હાકં પતિરૂપં કુલપુત્તાનં, યં તુમ્હે તથાગતં ઉપસઙ્કમિત્વા પુચ્છેય્યાથ – ‘તેસં નો, ભન્તે, નાનાવિહારેહિ વિહરતં કેનસ્સ વિહારેન વિહાતબ્બ’ન્તિ? સદ્ધો ખો, નન્દિય, આરાધકો હોતિ, નો અસ્સદ્ધો; સીલવા આરાધકો હોતિ, નો દુસ્સીલો; આરદ્ધવીરિયો આરાધકો હોતિ, નો કુસીતો; ઉપટ્ઠિતસ્સતિ આરાધકો હોતિ, નો મુટ્ઠસ્સતિ; સમાહિતો આરાધકો હોતિ, નો અસમાહિતો; પઞ્ઞવા આરાધકો હોતિ, નો દુપ્પઞ્ઞો. ઇમેસુ ખો તે, નન્દિય, છસુ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠાય પઞ્ચસુ ધમ્મેસુ અજ્ઝત્તં સતિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બા.

‘‘ઇધ ત્વં, નન્દિય, તથાગતં અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘ઇતિપિ સો ભગવા અરહં સમ્માસમ્બુદ્ધો વિજ્જાચરણસમ્પન્નો સુગતો લોકવિદૂ અનુત્તરો પુરિસદમ્મસારથિ, સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’તિ. ઇતિ ખો તે, નન્દિય, તથાગતં આરબ્ભ અજ્ઝત્તં સતિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બા.

‘‘પુન ચપરં ત્વં, નન્દિય, ધમ્મં અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘સ્વાક્ખાતો ભગવતા ધમ્મો સન્દિટ્ઠિકો અકાલિકો એહિપસ્સિકો ઓપનેય્યિકો પચ્ચત્તં વેદિતબ્બો વિઞ્ઞૂહી’તિ. ઇતિ ખો તે, નન્દિય, ધમ્મં આરબ્ભ અજ્ઝત્તં સતિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બા.

‘‘પુન ચપરં ત્વં, નન્દિય, કલ્યાણમિત્તે અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘લાભા વત મે, સુલદ્ધં વત મે, યસ્સ મે કલ્યાણમિત્તા અનુકમ્પકા અત્થકામા ઓવાદકા અનુસાસકા’તિ. ઇતિ ખો તે, નન્દિય, કલ્યાણમિત્તે આરબ્ભ અજ્ઝત્તં સતિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બા.

‘‘પુન ચપરં ત્વં, નન્દિય, અત્તનો ચાગં અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘લાભા વત મે, સુલદ્ધં વત મે, યોહં મચ્છેરમલપરિયુટ્ઠિતાય પજાય વિગતમલમચ્છેરેન ચેતસા અગારં અજ્ઝાવસામિ મુત્તચાગો પયતપાણિ વોસ્સગ્ગરતો યાચયોગો દાનસંવિભાગરતો’તિ. ઇતિ ખો તે, નન્દિય, ચાગં આરબ્ભ અજ્ઝત્તં સતિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બા.

‘‘પુન ચપરં ત્વં, નન્દિય, દેવતા અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘યા દેવતા અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં [કબળિંકારભક્ખાનં (સી.), કબળીકારભક્ખાનં (સ્યા. કં. પી.)] દેવતાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્ના, તા કરણીયં અત્તનો ન સમનુપસ્સન્તિ કતસ્સ વા પતિચયં. સેય્યથાપિ, નન્દિય, ભિક્ખુ અસમયવિમુત્તો કરણીયં અત્તનો ન સમનુપસ્સતિ કતસ્સ વા પતિચયં; એવમેવં ખો, નન્દિય, યા તા દેવતા અતિક્કમ્મેવ કબળીકારાહારભક્ખાનં દેવતાનં સહબ્યતં અઞ્ઞતરં મનોમયં કાયં ઉપપન્ના, તા કરણીયં અત્તનો ન સમનુપસ્સન્તિ કતસ્સ વા પતિચયં. ઇતિ ખો તે, નન્દિય, દેવતા આરબ્ભ અજ્ઝત્તં સતિ ઉપટ્ઠાપેતબ્બા.

‘‘ઇમેહિ ખો, નન્દિય, એકાદસહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો પજહતેવ પાપકે અકુસલે ધમ્મે, ન ઉપાદિયતિ. સેય્યથાપિ, નન્દિય, કુમ્ભો નિક્કુજ્જો [નિકુજ્જો (ક.)] વમતેવ ઉદકં, નો વન્તં પચ્ચાવમતિ [પચ્ચામસતિ (સ્યા.)]; સેય્યથાપિ વા પન, નન્દિય, સુક્ખે તિણદાયે અગ્ગિ મુત્તો ડહઞ્ઞેવ ગચ્છતિ, નો દડ્ઢં પચ્ચુદાવત્તતિ; એવમેવં ખો, નન્દિય, ઇમેહિ એકાદસહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતો અરિયસાવકો પજહતેવ પાપકે અકુસલે ધમ્મે, ન ઉપાદિયતી’’તિ. તતિયં.