૨. દુતિયમહાનામસુત્તં

૧૨. એકં સમયં ભગવા સક્કેસુ વિહરતિ કપિલવત્થુસ્મિં નિગ્રોધારામે. તેન ખો પન સમયેન મહાનામો સક્કો ગિલાના વુટ્ઠિતો હોતિ અચિરવુટ્ઠિતો ગેલઞ્ઞા. તેન ખો પન સમયેન સમ્બહુલા ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – ‘‘નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’તિ.

અસ્સોસિ ખો મહાનામો સક્કો – ‘‘સમ્બહુલા કિર ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – ‘નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’’’તિ. અથ ખો મહાનામો સક્કો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો મહાનામો સક્કો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સુતં મેતં, ભન્તે – ‘સમ્બહુલા કિર ભિક્ખૂ ભગવતો ચીવરકમ્મં કરોન્તિ – નિટ્ઠિતચીવરો ભગવા તેમાસચ્ચયેન ચારિકં પક્કમિસ્સતી’તિ. તેસં નો, ભન્તે, નાનાવિહારેહિ વિહરતં કેનસ્સ વિહારેન વિહાતબ્બ’’ન્તિ?

‘‘સાધુ સાધુ, મહાનામ! એતં ખો, મહાનામ, તુમ્હાકં પતિરૂપં કુલપુત્તાનં યં તુમ્હે તથાગતં ઉપસઙ્કમિત્વા પુચ્છેય્યાથ – ‘તેસં નો, ભન્તે, નાનાવિહારેહિ વિહરતં કેનસ્સ વિહારેન વિહાતબ્બ’ન્તિ? સદ્ધો ખો, મહાનામ, આરાધકો હોતિ, નો અસ્સદ્ધો; આરદ્ધવીરિયો આરાધકો હોતિ, નો કુસીતો; ઉપટ્ઠિતસ્સતિ આરાધકો હોતિ, નો મુટ્ઠસ્સતિ; સમાહિતો આરાધકો હોતિ, નો અસમાહિતો; પઞ્ઞવા આરાધકો હોતિ, નો દુપ્પઞ્ઞો. ઇમેસુ ખો ત્વં, મહાનામ, પઞ્ચસુ ધમ્મેસુ પતિટ્ઠાય છ ધમ્મે ઉત્તરિ ભાવેય્યાસિ.

[અ. નિ. ૬.૯] ‘‘ઇધ ત્વં, મહાનામ, તથાગતં અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘ઇતિપિ સો ભગવા…પે… સત્થા દેવમનુસ્સાનં બુદ્ધો ભગવા’તિ. યસ્મિં, મહાનામ, સમયે અરિયસાવકો તથાગતં અનુસ્સરતિ, નેવસ્સ તસ્મિં સમયે રાગપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ, ન દોસપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ, ન મોહપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ; ઉજુગતમેવસ્સ તસ્મિં સમયે ચિત્તં હોતિ તથાગતં આરબ્ભ. ઉજુગતચિત્તો ખો પન, મહાનામ, અરિયસાવકો લભતિ અત્થવેદં, લભતિ ધમ્મવેદં, લભતિ ધમ્મૂપસંહિતં પામોજ્જં. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ, પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ, પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદિયતિ, સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. ઇમં ખો ત્વં, મહાનામ, બુદ્ધાનુસ્સતિં ગચ્છન્તોપિ ભાવેય્યાસિ, ઠિતોપિ ભાવેય્યાસિ, નિસિન્નોપિ ભાવેય્યાસિ, સયાનોપિ ભાવેય્યાસિ, કમ્મન્તં અધિટ્ઠહન્તોપિ ભાવેય્યાસિ, પુત્તસમ્બાધસયનં અજ્ઝાવસન્તોપિ ભાવેય્યાસિ.

‘‘પુન ચપરં ત્વં, મહાનામ, ધમ્મં અનુસ્સરેય્યાસિ…પે… સઙ્ઘં અનુસ્સરેય્યાસિ…પે… અત્તનો સીલાનિ અનુસ્સરેય્યાસિ…પે… અત્તનો ચાગં અનુસ્સરેય્યાસિ…પે… દેવતા અનુસ્સરેય્યાસિ – ‘સન્તિ દેવા ચાતુમહારાજિકા…પે… સન્તિ દેવા તતુત્તરિ. યથારૂપાય સદ્ધાય સમન્નાગતા તા દેવતા ઇતો ચુતા તત્થૂપપન્ના, મય્હમ્પિ તથારૂપા સદ્ધા સંવિજ્જતિ. યથારૂપેન સીલેન… સુતેન… ચાગેન… પઞ્ઞાય સમન્નાગતા તા દેવતા ઇતો ચુતા તત્થૂપપન્ના, મય્હમ્પિ તથારૂપા પઞ્ઞા સંવિજ્જતી’તિ. યસ્મિં, મહાનામ, સમયે અરિયસાવકો અત્તનો ચ તાસઞ્ચ દેવતાનં સદ્ધઞ્ચ સીલઞ્ચ સુતઞ્ચ ચાગઞ્ચ પઞ્ઞઞ્ચ અનુસ્સરતિ, નેવસ્સ તસ્મિં સમયે રાગપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ, ન દોસપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ, ન મોહપરિયુટ્ઠિતં ચિત્તં હોતિ; ઉજુગતમેવસ્સ તસ્મિં સમયે ચિત્તં હોતિ દેવતા આરબ્ભ. ઉજુગતચિત્તો ખો પન, મહાનામ, અરિયસાવકો લભતિ અત્થવેદં, લભતિ ધમ્મવેદં, લભતિ ધમ્મૂપસંહિતં પામોજ્જં. પમુદિતસ્સ પીતિ જાયતિ, પીતિમનસ્સ કાયો પસ્સમ્ભતિ, પસ્સદ્ધકાયો સુખં વેદિયતિ, સુખિનો ચિત્તં સમાધિયતિ. ઇમં ખો ત્વં, મહાનામ, દેવતાનુસ્સતિં ગચ્છન્તોપિ ભાવેય્યાસિ, ઠિતોપિ ભાવેય્યાસિ, નિસિન્નોપિ ભાવેય્યાસિ, સયાનોપિ ભાવેય્યાસિ, કમ્મન્તં અધિટ્ઠહન્તોપિ ભાવેય્યાસિ, પુત્તસમ્બાધસયનં અજ્ઝાવસન્તોપિ ભાવેય્યાસી’’તિ. દુતિયં.