૯. કરજકાયસુત્તં

૨૧૯. ‘‘નાહં, ભિક્ખવે, સઞ્ચેતનિકાનં કમ્માનં કતાનં ઉપચિતાનં અપ્પટિસંવેદિત્વા બ્યન્તીભાવં વદામિ, તઞ્ચ ખો દિટ્ઠેવ ધમ્મે ઉપપજ્જે વા અપરે વા પરિયાયે. ન ત્વેવાહં, ભિક્ખવે, સઞ્ચેતનિકાનં કમ્માનં કતાનં ઉપચિતાનં અપ્પટિસંવેદિત્વા દુક્ખસ્સન્તકિરિયં વદામિ.

‘‘સ ખો સો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો એવં વિગતાભિજ્ઝો વિગતબ્યાપાદો અસમ્મૂળ્હો સમ્પજાનો પટિસ્સતો મેત્તાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ તથા દુતિયં તથા તતિયં તથા ચતુત્થં [ચતુત્થિં (?)]. ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં મેત્તાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ.

‘‘સો એવં પજાનાતિ – ‘પુબ્બે ખો મે ઇદં ચિત્તં પરિત્તં અહોસિ અભાવિતં, એતરહિ પન મે ઇદં ચિત્તં અપ્પમાણં સુભાવિતં. યં ખો પન કિઞ્ચિ પમાણકતં કમ્મં, ન તં તત્રાવસિસ્સતિ ન તં તત્રાવતિટ્ઠતી’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, દહરતગ્ગે ચે સો અયં [ચે અયં (સ્યા.)] કુમારો મેત્તં ચેતોવિમુત્તિં ભાવેય્ય, અપિ નુ ખો [અપિ નુ સો (?)] પાપકમ્મં કરેય્યા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘અકરોન્તં ખો પન પાપકમ્મં અપિ નુ ખો દુક્ખં ફુસેય્યા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે. અકરોન્તઞ્હિ, ભન્તે, પાપકમ્મં કુતો દુક્ખં ફુસિસ્સતી’’તિ!

‘‘ભાવેતબ્બા ખો પનાયં, ભિક્ખવે, મેત્તાચેતોવિમુત્તિ ઇત્થિયા વા પુરિસેન વા. ઇત્થિયા વા, ભિક્ખવે, પુરિસસ્સ વા નાયં કાયો આદાય ગમનીયો. ચિત્તન્તરો અયં, ભિક્ખવે, મચ્ચો. સો એવં પજાનાતિ – ‘યં ખો મે ઇદં કિઞ્ચિ પુબ્બે ઇમિના કરજકાયેન પાપકમ્મં કતં, સબ્બં તં ઇધ વેદનીયં; ન તં અનુગં ભવિસ્સતી’તિ. એવં ભાવિતા ખો, ભિક્ખવે, મેત્તા ચેતોવિમુત્તિ અનાગામિતાય સંવત્તતિ, ઇધ પઞ્ઞસ્સ ભિક્ખુનો ઉત્તરિ [ઉત્તરિં (સી. સ્યા. પી.)] વિમુત્તિં અપ્પટિવિજ્ઝતો.

‘‘કરુણાસહગતેન ચેતસા… મુદિતાસહગતેન ચેતસા… ઉપેક્ખાસહગતેન ચેતસા એકં દિસં ફરિત્વા વિહરતિ તથા દુતિયં તથા તતિયં તથા ચતુત્થં. ઇતિ ઉદ્ધમધો તિરિયં સબ્બધિ સબ્બત્તતાય સબ્બાવન્તં લોકં ઉપેક્ખાસહગતેન ચેતસા વિપુલેન મહગ્ગતેન અપ્પમાણેન અવેરેન અબ્યાપજ્જેન ફરિત્વા વિહરતિ.

‘‘સો એવં પજાનાતિ – ‘પુબ્બે ખો મે ઇદં ચિત્તં પરિત્તં અહોસિ અભાવિતં, એતરહિ પન મે ઇદં ચિત્તં અપ્પમાણં સુભાવિતં. યં ખો પન કિઞ્ચિ પમાણકતં કમ્મં, ન તં તત્રાવસિસ્સતિ ન તં તત્રાવતિટ્ઠતી’તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞથ, ભિક્ખવે, દહરતગ્ગે ચે સો અયં કુમારો ઉપેક્ખં ચેતોવિમુત્તિં ભાવેય્ય, અપિ નુ ખો પાપકમ્મં કરેય્યા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે’’.

‘‘અકરોન્તં ખો પન પાપકમ્મં અપિ નુ ખો દુક્ખં ફુસેય્યા’’તિ? ‘‘નો હેતં, ભન્તે. અકરોન્તઞ્હિ, ભન્તે, પાપકમ્મં કુતો દુક્ખં ફુસિસ્સતી’’તિ!

‘‘ભાવેતબ્બા ખો પનાયં, ભિક્ખવે, ઉપેક્ખા ચેતોવિમુત્તિ ઇત્થિયા વા પુરિસેન વા. ઇત્થિયા વા, ભિક્ખવે, પુરિસસ્સ વા નાયં કાયો આદાય ગમનીયો. ચિત્તન્તરો અયં, ભિક્ખવે, મચ્ચો. સો એવં પજાનાતિ – ‘યં ખો મે ઇદં કિઞ્ચિ પુબ્બે ઇમિના કરજકાયેન પાપકમ્મં કતં, સબ્બં તં ઇધ વેદનીયં; ન તં અનુગં ભવિસ્સતી’તિ. એવં ભાવિતા ખો, ભિક્ખવે, ઉપેક્ખા ચેતોવિમુત્તિ અનાગામિતાય સંવત્તતિ, ઇધ પઞ્ઞસ્સ ભિક્ખુનો ઉત્તરિ વિમુત્તિં અપ્પટિવિજ્ઝતો’’તિ. નવમં.