૮. તિકિચ્છકસુત્તં

૧૦૮. ‘‘તિકિચ્છકા, ભિક્ખવે, વિરેચનં દેન્તિ પિત્તસમુટ્ઠાનાનમ્પિ આબાધાનં પટિઘાતાય, સેમ્હસમુટ્ઠાનાનમ્પિ આબાધાનં પટિઘાતાય, વાતસમુટ્ઠાનાનમ્પિ આબાધાનં પટિઘાતાય. અત્થેતં, ભિક્ખવે, વિરેચનં; ‘નેતં નત્થી’તિ વદામિ. તઞ્ચ ખો એતં, ભિક્ખવે, વિરેચનં સમ્પજ્જતિપિ વિપજ્જતિપિ.

‘‘અહઞ્ચ ખો, ભિક્ખવે, અરિયં વિરેચનં દેસેસ્સામિ, યં વિરેચનં સમ્પજ્જતિયેવ નો વિપજ્જતિ, યં વિરેચનં આગમ્મ જાતિધમ્મા સત્તા જાતિયા પરિમુચ્ચન્તિ, જરાધમ્મા સત્તા જરાય પરિમુચ્ચન્તિ, મરણધમ્મા સત્તા મરણેન પરિમુચ્ચન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસધમ્મા સત્તા સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસેહિ પરિમુચ્ચન્તિ. તં સુણાથ, સાધુકં મનસિ કરોથ; ભાસિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. ભગવા એતદવોચ –

‘‘કતમઞ્ચ તં, ભિક્ખવે, અરિયં વિરેચનં, યં વિરેચનં સમ્પજ્જતિયેવ નો વિપજ્જતિ, યં વિરેચનં આગમ્મ જાતિધમ્મા સત્તા જાતિયા પરિમુચ્ચન્તિ, જરાધમ્મા સત્તા જરાય પરિમુચ્ચન્તિ, મરણધમ્મા સત્તા મરણેન પરિમુચ્ચન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસધમ્મા સત્તા સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસેહિ પરિમુચ્ચન્તિ?

‘‘સમ્માદિટ્ઠિકસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાદિટ્ઠિ વિરિત્તા હોતિ; યે ચ મિચ્છાદિટ્ઠિપચ્ચયા અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ તે ચસ્સ વિરિત્તા હોન્તિ; સમ્માદિટ્ઠિપચ્ચયા ચ અનેકે કુસલા ધમ્મા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ.

‘‘સમ્માસઙ્કપ્પસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસઙ્કપ્પો વિરિત્તો હોતિ…પે… સમ્માવાચસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવાચા વિરિત્તા હોતિ… સમ્માકમ્મન્તસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાકમ્મન્તો વિરિત્તો હોતિ… સમ્માઆજીવસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાઆજીવો વિરિત્તો હોતિ… સમ્માવાયામસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવાયામો વિરિત્તો હોતિ… સમ્માસતિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસતિ વિરિત્તા હોતિ… સમ્માસમાધિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાસમાધિ વિરિત્તો હોતિ… સમ્માઞાણિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાઞાણં વિરિત્તં હોતિ…પે….

‘‘સમ્માવિમુત્તિસ્સ, ભિક્ખવે, મિચ્છાવિમુત્તિ વિરિત્તા હોતિ; યે ચ મિચ્છાવિમુત્તિપચ્ચયા અનેકે પાપકા અકુસલા ધમ્મા સમ્ભવન્તિ તે ચસ્સ વિરિત્તા હોન્તિ; સમ્માવિમુત્તિપચ્ચયા ચ અનેકે કુસલા ધમ્મા ભાવનાપારિપૂરિં ગચ્છન્તિ. ઇદં ખો તં, ભિક્ખવે, અરિયં વિરેચનં યં વિરેચનં સમ્પજ્જતિયેવ નો વિપજ્જતિ, યં વિરેચનં આગમ્મ જાતિધમ્મા સત્તા જાતિયા પરિમુચ્ચન્તિ…પે… સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસેહિ પરિમુચ્ચન્તી’’તિ. અટ્ઠમં.