૭. પઠમનળકપાનસુત્તં

૬૭. એકં સમયં ભગવા કોસલેસુ ચારિકં ચરમાનો મહતા ભિક્ખુસઙ્ઘેન સદ્ધિં યેન નળકપાનં નામ કોસલાનં નિગમો તદવસરિ. તત્ર સુદં ભગવા નળકપાને વિહરતિ પલાસવને. તેન ખો પન સમયેન ભગવા તદહુપોસથે ભિક્ખુસઙ્ઘપરિવુતો નિસિન્નો હોતિ. અથ ખો ભગવા બહુદેવ રત્તિં ભિક્ખૂનં ધમ્મિયા કથાય સન્દસ્સેત્વા સમાદપેત્વા સમુત્તેજેત્વા સમ્પહંસેત્વા તુણ્હીભૂતં તુણ્હીભૂતં ભિક્ખુસઙ્ઘં અનુવિલોકેત્વા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આમન્તેસિ –

‘‘વિગતથિનમિદ્ધો [વિગતથીનમિદ્ધો (સી. સ્યા. કં. પી.)] ખો, સારિપુત્ત, ભિક્ખુસઙ્ઘો. પટિભાતુ તં, સારિપુત્ત, ભિક્ખૂનં ધમ્મી કથા. પિટ્ઠિ મે આગિલાયતિ; તમહં આયમિસ્સામી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભગવતો પચ્ચસ્સોસિ.

અથ ખો ભગવા ચતુગ્ગુણં સઙ્ઘાટિં પઞ્ઞાપેત્વા દક્ખિણેન પસ્સેન સીહસેય્યં કપ્પેસિ પાદે પાદં અચ્ચાધાય સતો સમ્પજાનો ઉટ્ઠાનસઞ્ઞં મનસિ કરિત્વા. તત્ર ખો આયસ્મા સારિપુત્તો ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આવુસો ભિક્ખવે’’તિ. ‘‘આવુસો’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ પચ્ચસ્સોસું. આયસ્મા સારિપુત્તો એતદવોચ –

‘‘યસ્સ કસ્સચિ, આવુસો, સદ્ધા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી [હિરિ (સી. સ્યા. કં. પી.)] નત્થિ… ઓત્તપ્પં નત્થિ … વીરિયં [વિરિયં (સી. સ્યા. કં. પી.)] નત્થિ… પઞ્ઞા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, હાનિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો વુદ્ધિ. સેય્યથાપિ, આવુસો, કાળપક્ખે ચન્દસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, હાયતેવ વણ્ણેન હાયતિ મણ્ડલેન હાયતિ આભાય હાયતિ આરોહપરિણાહેન; એવમેવં ખો, આવુસો, યસ્સ કસ્સચિ સદ્ધા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી નત્થિ… ઓત્તપ્પં નત્થિ… વીરિયં નત્થિ… પઞ્ઞા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, હાનિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો વુદ્ધિ.

‘‘અસ્સદ્ધો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘અહિરિકો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘અનોત્તપ્પી પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘કુસીતો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘દુપ્પઞ્ઞો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘કોધનો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘ઉપનાહી પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘પાપિચ્છો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘પાપમિત્તો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં; ‘મિચ્છાદિટ્ઠિકો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, પરિહાનમેતં.

‘‘યસ્સ કસ્સચિ, આવુસો, સદ્ધા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી અત્થિ… ઓત્તપ્પં અત્થિ… પઞ્ઞા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાનિ. સેય્યથાપિ, આવુસો, જુણ્હપક્ખે ચન્દસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વડ્ઢતેવ વણ્ણેન વડ્ઢતિ મણ્ડલેન વડ્ઢતિ આભાય વડ્ઢતિ આરોહપરિણાહેન; એવમેવં ખો, આવુસો, યસ્સ કસ્સચિ સદ્ધા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી અત્થિ… ઓત્તપ્પં અત્થિ… વીરિયં અત્થિ… પઞ્ઞા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાનિ.

‘‘‘સદ્ધો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘હિરીમા પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘ઓત્તપ્પી પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘આરદ્ધવીરિયો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘પઞ્ઞવા પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘અક્કોધનો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘અનુપનાહી પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘અપ્પિચ્છો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘કલ્યાણમિત્તો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેતં; ‘સમ્માદિટ્ઠિકો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, આવુસો, અપરિહાનમેત’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા પચ્ચુટ્ઠાય આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આમન્તેસિ – ‘‘સાધુ સાધુ, સારિપુત્ત! યસ્સ કસ્સચિ, સારિપુત્ત, સદ્ધા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી નત્થિ… ઓત્તપ્પં નત્થિ… વીરિયં નત્થિ… પઞ્ઞા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, હાનિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો વુદ્ધિ. સેય્યથાપિ, સારિપુત્ત, કાળપક્ખે ચન્દસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, હાયતેવ વણ્ણેન હાયતિ મણ્ડલેન હાયતિ આભાય હાયતિ આરોહપરિણાહેન; એવમેવં ખો, સારિપુત્ત, યસ્સ કસ્સચિ સદ્ધા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ…પે… પઞ્ઞા નત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા …પે… નો વુદ્ધિ.

‘‘‘અસ્સદ્ધો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, સારિપુત્ત, પરિહાનમેતં; અહિરિકો… અનોત્તપ્પી… કુસીતો… દુપ્પઞ્ઞો… કોધનો… ઉપનાહી… પાપિચ્છો… પાપમિત્તો… ‘મિચ્છાદિટ્ઠિકો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, સારિપુત્ત, પરિહાનમેતં.

‘‘યસ્સ કસ્સચિ, સારિપુત્ત, સદ્ધા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી અત્થિ… ઓત્તપ્પં અત્થિ… વીરિયં અત્થિ… પઞ્ઞા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાનિ. સેય્યથાપિ, સારિપુત્ત, જુણ્હપક્ખે ચન્દસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વડ્ઢતેવ વણ્ણેન વડ્ઢતિ મણ્ડલેન વડ્ઢતિ આભાય વડ્ઢતિ આરોહપરિણાહેન; એવમેવં ખો, સારિપુત્ત, યસ્સ કસ્સચિ સદ્ધા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, હિરી અત્થિ… ઓત્તપ્પં અત્થિ… વીરિયં અત્થિ… પઞ્ઞા અત્થિ કુસલેસુ ધમ્મેસુ, તસ્સ યા રત્તિ વા દિવસો વા આગચ્છતિ, વુદ્ધિયેવ પાટિકઙ્ખા કુસલેસુ ધમ્મેસુ નો પરિહાનિ.

‘‘‘સદ્ધો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, સારિપુત્ત, અપરિહાનમેતં; હિરીમા… ઓત્તપ્પી… આરદ્ધવીરિયો… પઞ્ઞવા… અક્કોધનો… અનુપનાહી… અપ્પિચ્છો… કલ્યાણમિત્તો… ‘સમ્માદિટ્ઠિકો પુરિસપુગ્ગલો’તિ, સારિપુત્ત, અપરિહાનમેત’’ન્તિ. સત્તમં.