૧. અવિજ્જાસુત્તં

૬૧. ‘‘પુરિમા, ભિક્ખવે, કોટિ ન પઞ્ઞાયતિ અવિજ્જાય – ‘ઇતો પુબ્બે અવિજ્જા નાહોસિ, અથ પચ્છા સમભવી’તિ. એવઞ્ચેતં, ભિક્ખવે, વુચ્ચતિ, અથ ચ પન પઞ્ઞાયતિ – ‘ઇદપ્પચ્ચયા અવિજ્જા’તિ.

‘‘અવિજ્જમ્પાહં [અવિજ્જમ્પહં (સી. સ્યા.)], ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો અવિજ્જાય? ‘પઞ્ચ નીવરણા’તિસ્સ વચનીયં. પઞ્ચપાહં, ભિક્ખવે, નીવરણે સાહારે વદામિ, નો અનાહારે. કો ચાહારો પઞ્ચન્નં નીવરણાનં? ‘તીણિ દુચ્ચરિતાની’તિસ્સ વચનીયં. તીણિપાહં, ભિક્ખવે, દુચ્ચરિતાનિ સાહારાનિ વદામિ, નો અનાહારાનિ. કો ચાહારો તિણ્ણં દુચ્ચરિતાનં? ‘ઇન્દ્રિયઅસંવરો’તિસ્સ વચનીયં. ઇન્દ્રિયઅસંવરમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો ઇન્દ્રિયઅસંવરસ્સ? ‘અસતાસમ્પજઞ્ઞ’ન્તિસ્સ વચનીયં. અસતાસમ્પજઞ્ઞમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો અસતાસમ્પજઞ્ઞસ્સ? ‘અયોનિસોમનસિકારો’તિસ્સ વચનીયં. અયોનિસોમનસિકારમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો અયોનિસોમનસિકારસ્સ? ‘અસ્સદ્ધિય’ન્તિસ્સ વચનીયં. અસ્સદ્ધિયમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો અસ્સદ્ધિયસ્સ? ‘અસદ્ધમ્મસ્સવન’ન્તિસ્સ વચનીયં. અસદ્ધમ્મસ્સવનમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો અસદ્ધમ્મસ્સવનસ્સ? ‘અસપ્પુરિસસંસેવો’તિસ્સ વચનીયં.

‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસસંસેવો પરિપૂરો અસદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરેતિ, અસદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરં અસ્સદ્ધિયં પરિપૂરેતિ, અસ્સદ્ધિયં પરિપૂરં અયોનિસોમનસિકારં પરિપૂરેતિ, અયોનિસોમનસિકારો પરિપૂરો અસતાસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરેતિ, અસતાસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરં ઇન્દ્રિયઅસંવરં પરિપૂરેતિ, ઇન્દ્રિયઅસંવરો પરિપૂરો તીણિ દુચ્ચરિતાનિ પરિપૂરેતિ, તીણિ દુચ્ચરિતાનિ પરિપૂરાનિ પઞ્ચ નીવરણે પરિપૂરેન્તિ, પઞ્ચ નીવરણા પરિપૂરા અવિજ્જં પરિપૂરેન્તિ. એવમેતિસ્સા અવિજ્જાય આહારો હોતિ, એવઞ્ચ પારિપૂરિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, ઉપરિપબ્બતે થુલ્લફુસિતકે દેવે વસ્સન્તે ( ) [(ગલગલાયન્તે) (સી.), (ગળગળાયન્તે) (સ્યા.)] તં ઉદકં યથાનિન્નં પવત્તમાનં પબ્બતકન્દરપદરસાખા પરિપૂરેતિ, પબ્બતકન્દરપદરસાખા પરિપૂરા કુસોબ્ભે [કુસ્સુબ્ભે (સી.), કુસુબ્ભે (સ્યા.), કુસોમ્ભે (ક.) અ. નિ. ૩.૯૬] પરિપૂરેન્તિ. કુસોબ્ભા પરિપૂરા મહાસોબ્ભે [મહાસોમ્ભે (ક.)] પરિપૂરેન્તિ, મહાસોબ્ભા પરિપૂરા કુન્નદિયો પરિપૂરેન્તિ, કુન્નદિયો પરિપૂરા મહાનદિયો પરિપૂરેન્તિ, મહાનદિયો પરિપૂરા મહાસમુદ્દં સાગરં પરિપૂરેન્તિ; એવમેતસ્સ મહાસમુદ્દસ્સ સાગરસ્સ આહારો હોતિ, એવઞ્ચ પારિપૂરિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, અસપ્પુરિસસંસેવો પરિપૂરો અસદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરેતિ, અસદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરં અસ્સદ્ધિયં પરિપૂરેતિ, અસ્સદ્ધિયં પરિપૂરં અયોનિસોમનસિકારં પરિપૂરેતિ, અયોનિસોમનસિકારો પરિપૂરો અસતાસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરેતિ, અસતાસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરં ઇન્દ્રિયઅસંવરં પરિપૂરેતિ, ઇન્દ્રિયઅસંવરો પરિપૂરો તીણિ દુચ્ચરિતાનિ પરિપૂરેતિ, તીણિ દુચ્ચરિતાનિ પરિપૂરાનિ પઞ્ચ નીવરણે પરિપૂરેન્તિ, પઞ્ચ નીવરણા પરિપૂરા અવિજ્જં પરિપૂરેન્તિ; એવમેતિસ્સા અવિજ્જાય આહારો હોતિ, એવઞ્ચ પારિપૂરિ.

‘‘વિજ્જાવિમુત્તિમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો વિજ્જાવિમુત્તિયા? ‘સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા’તિસ્સ વચનીયં. સત્તપાહં, ભિક્ખવે, બોજ્ઝઙ્ગે સાહારે વદામિ, નો અનાહારે. કો ચાહારો સત્તન્નં બોજ્ઝઙ્ગાનં? ‘ચત્તારો સતિપટ્ઠાના’તિસ્સ વચનીયં. ચત્તારોપાહં, ભિક્ખવે, સતિપટ્ઠાને સાહારે વદામિ, નો અનાહારે. કો ચાહારો ચતુન્નં સતિપટ્ઠાનાનં? ‘તીણિ સુચરિતાની’તિસ્સ વચનીયં. તીણિપાહં, ભિક્ખવે, સુચરિતાનિ સાહારાનિ વદામિ, નો અનાહારાનિ. કો ચાહારો તિણ્ણં સુચરિતાનં? ‘ઇન્દ્રિયસંવરો’તિસ્સ વચનીયં. ઇન્દ્રિયસંવરમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો ઇન્દ્રિયસંવરસ્સ? ‘સતિસમ્પજઞ્ઞ’ન્તિસ્સ વચનીયં. સતિસમ્પજઞ્ઞમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો સતિસમ્પજઞ્ઞસ્સ? ‘યોનિસોમનસિકારો’તિસ્સ વચનીયં. યોનિસોમનસિકારમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો યોનિસોમનસિકારસ્સ? ‘સદ્ધા’તિસ્સ વચનીયં. સદ્ધમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો સદ્ધાય? ‘સદ્ધમ્મસ્સવન’ન્તિસ્સ વચનીયં. સદ્ધમ્મસ્સવનમ્પાહં, ભિક્ખવે, સાહારં વદામિ, નો અનાહારં. કો ચાહારો સદ્ધમ્મસ્સવનસ્સ? ‘સપ્પુરિસસંસેવો’તિસ્સ વચનીયં.

‘‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસસંસેવો પરિપૂરો સદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરેતિ, સદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરં સદ્ધં પરિપૂરેતિ, સદ્ધા પરિપૂરા યોનિસોમનસિકારં પરિપૂરેતિ, યોનિસોમનસિકારો પરિપૂરો સતિસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરેતિ, સતિસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરં ઇન્દ્રિયસંવરં પરિપૂરેતિ, ઇન્દ્રિયસંવરો પરિપૂરો તીણિ સુચરિતાનિ પરિપૂરેતિ, તીણિ સુચરિતાનિ પરિપૂરાનિ ચત્તારો સતિપટ્ઠાને પરિપૂરેન્તિ, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના પરિપૂરા સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે પરિપૂરેન્તિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા પરિપૂરા વિજ્જાવિમુત્તિં પરિપૂરેન્તિ; એવમેતિસ્સા વિજ્જાવિમુત્તિયા આહારો હોતિ, એવઞ્ચ પારિપૂરિ.

‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, ઉપરિપબ્બતે થુલ્લફુસિતકે દેવે વસ્સન્તે તં ઉદકં યથાનિન્નં પવત્તમાનં પબ્બતકન્દરપદરસાખા પરિપૂરેતિ, પબ્બતકન્દરપદરસાખા પરિપૂરા કુસોબ્ભે પરિપૂરેન્તિ, કુસોબ્ભા પરિપૂરા મહાસોબ્ભે પરિપૂરેન્તિ, મહાસોબ્ભા પરિપૂરા કુન્નદિયો પરિપૂરેન્તિ, કુન્નદિયો પરિપૂરા મહાનદિયો પરિપૂરેન્તિ, મહાનદિયો પરિપૂરા મહાસમુદ્દં સાગરં પરિપૂરેન્તિ; એવમેતસ્સ મહાસમુદ્દસ્સ સાગરસ્સ આહારો હોતિ, એવઞ્ચ પારિપૂરિ.

‘‘એવમેવં ખો, ભિક્ખવે, સપ્પુરિસસંસેવો પરિપૂરો સદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરેતિ, સદ્ધમ્મસ્સવનં પરિપૂરં સદ્ધં પરિપૂરેતિ, સદ્ધા પરિપૂરા યોનિસોમનસિકારં પરિપૂરેતિ, યોનિસોમનસિકારો પરિપૂરો સતિસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરેતિ, સતિસમ્પજઞ્ઞં પરિપૂરં ઇન્દ્રિયસંવરં પરિપૂરેતિ, ઇન્દ્રિયસંવરો પરિપૂરો તીણિ સુચરિતાનિ પરિપૂરેતિ, તીણિ સુચરિતાનિ પરિપૂરાનિ ચત્તારો સતિપટ્ઠાને પરિપૂરેન્તિ, ચત્તારો સતિપટ્ઠાના પરિપૂરા સત્ત બોજ્ઝઙ્ગે પરિપૂરેન્તિ, સત્ત બોજ્ઝઙ્ગા પરિપૂરા વિજ્જાવિમુત્તિં પરિપૂરેન્તિ; એવમેતિસ્સા વિજ્જાવિમુત્તિયા આહારો હોતિ, એવઞ્ચ પારિપૂરી’’તિ. પઠમં.