२. दुकवारो
३२२. अत्थापत्ति सञ्ञा विमोक्खा, अत्थापत्ति नो सञ्ञाविमोक्खा. अत्थापत्ति लद्धसमापत्तिकस्स, अत्थापत्ति न लद्धसमापत्तिकस्स. अत्थापत्ति सद्धम्मपटिसञ्ञुत्ता, अत्थापत्ति असद्धम्मपटिसञ्ञुत्ता. अत्थापत्ति सपरिक्खारपटिसञ्ञुत्ता, अत्थापत्ति परपरिक्खारपटिसञ्ञुत्ता. अत्थापत्ति सपुग्गलपटिसञ्ञुत्ता, अत्थापत्ति परपुग्गलपटिसञ्ञुत्ता. अत्थि सच्चं भणन्तो गरुकं आपत्तिं आपज्जति, मुसा भणन्तो लहुकं. अत्थि मुसा भणन्तो गरुकं आपत्तिं आपज्जति, सच्चं भणन्तो लहुकं. अत्थापत्ति भूमिगतो आपज्जति, नो वेहासगतो. अत्थापत्ति वेहासगतो आपज्जति, नो भूमिगतो. अत्थापत्ति निक्खमन्तो आपज्जति, नो पविसन्तो. अत्थापत्ति पविसन्तो आपज्जति, नो निक्खमन्तो. अत्थापत्ति आदियन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति अनादियन्तो आपज्जति. अत्थापत्ति समादियन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न समादियन्तो आपज्जति. अत्थापत्ति करोन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न करोन्तो आपज्जति. अत्थापत्ति देन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न देन्तो आपज्जति. (अत्थापत्ति देसेन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न देसेन्तो आपज्जति.) [( ) (नत्थि कत्थचि)] अत्थापत्ति पटिग्गण्हन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न पटिग्गण्हन्तो आपज्जति. अत्थापत्ति परिभोगेन आपज्जति, अत्थापत्ति न परिभोगेन आपज्जति. अत्थापत्ति रत्तिं आपज्जति, नो दिवा. अत्थापत्ति दिवा आपज्जति, नो रत्तिं. अत्थापत्ति अरुणुग्गे आपज्जति, अत्थापत्ति न अरुणुग्गे आपज्जति. अत्थापत्ति छिन्दन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न छिन्दन्तो आपज्जति. अत्थापत्ति छादेन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न छादेन्तो आपज्जति. अत्थापत्ति धारेन्तो आपज्जति, अत्थापत्ति न धारेन्तो आपज्जति.
द्वे उपोसथा – चातुद्दसिको च पन्नरसिको च. द्वे पवारणा – चातुद्दसिका च पन्नरसिका च. द्वे कम्मानि – अपलोकनकम्मं, ञत्तिकम्मं. अपरानिपि द्वे कम्मानि – ञत्तिदुतियकम्मं, ञत्तिचतुत्थकम्मं. द्वे कम्मवत्थूनि – अपलोकनकम्मस्स वत्थु, ञत्तिकम्मस्स वत्थु. अपरानिपि द्वे कम्मवत्थूनि – ञत्तिदुतियकम्मस्स वत्थु, ञत्तिचतुत्थकम्मस्स वत्थु. द्वे कम्मदोसा – अपलोकनकम्मस्स दोसो, ञत्तिकम्मस्स दोसो. अपरेपि द्वे कम्मदोसा – ञत्तिदुतियकम्मस्स दोसो, ञत्तिचतुत्थकम्मस्स दोसो. द्वे कम्मसम्पत्तियो – अपलोकनकम्मस्स सम्पत्ति, ञत्तिकम्मस्स सम्पत्ति. अपरापि द्वे कम्मसम्पत्तियो – ञत्तिदुतियकम्मस्स सम्पत्ति, ञत्तिचतुत्थकम्मस्स सम्पत्ति. द्वे नानासंवासकभूमियो – अत्तना वा अत्तानं नानासंवासकं करोति, समग्गो वा नं सङ्घो उक्खिपति अदस्सने वा अप्पटिकम्मे वा अप्पटिनिस्सग्गे वा. द्वे समानसंवासकभूमियो – अत्तना वा अत्तानं समानसंवासकं करोति, समग्गो वा नं सङ्घो उक्खित्तं ओसारेति दस्सने वा पटिकम्मे वा पटिनिस्सग्गे वा. द्वे पाराजिका – भिक्खूनञ्च भिक्खुनीनञ्च. द्वे सङ्घादिसेसा, द्वे थुल्लच्चया, द्वे पाचित्तिया, द्वे पाटिदेसनीया, द्वे दुक्कटा, द्वे दुब्भासिता – भिक्खूनञ्च भिक्खुनीनञ्च. सत्त आपत्तियो, सत्त आपत्तिक्खन्धा. द्वीहाकारेहि सङ्घो भिज्जति – कम्मेन वा सलाकग्गाहेन वा.
द्वे पुग्गला न उपसम्पादेतब्बा – अद्धानहीनो, अङ्गहीनो. अपरेपि द्वे पुग्गला न उपसम्पादेतब्बा – वत्थुविपन्नो, करणदुक्कटको. अपरेपि द्वे पुग्गला न उपसम्पादेतब्बा – अपरिपूरो परिपूरो नो च याचति. द्विन्नं पुग्गलानं निस्साय न वत्थब्बं – अलज्जिस्स च बालस्स च. द्विन्नं पुग्गलानं निस्सयो न दातब्बो – अलज्जिस्स च लज्जिनो च न याचति. द्विन्नं पुग्गलानं निस्सयो दातब्बो – बालस्स च लज्जिस्स च याचति. द्वे पुग्गला अभब्बा आपत्तिं आपज्जितुं – बुद्धा च पच्चेकबुद्धा च. द्वे पुग्गला भब्बा, आपत्तिं आपज्जितुं – भिक्खू च भिक्खुनियो च. द्वे पुग्गला अभब्बा सञ्चिच्च आपत्तिं आपज्जितुं – भिक्खू च भिक्खुनियो च अरियपुग्गला. द्वे पुग्गला भब्बा सञ्चिच्च आपत्तिं आपज्जितुं – भिक्खू च भिक्खुनियो च पुथुज्जना. द्वे पुग्गला अभब्बा सञ्चिच्च सातिसारं वत्थुं अज्झाचरितुं – भिक्खू च भिक्खुनियो च अरियपुग्गला. द्वे पुग्गला भब्बा सञ्चिच्च सातिसारं वत्थुं अज्झाचरितुं – भिक्खू च भिक्खुनियो च पुथुज्जना.
द्वे पटिक्कोसा – कायेन वा पटिक्कोसति वाचाय वा पटिक्कोसति. द्वे निस्सारणा – अत्थि पुग्गलो अप्पत्तो निस्सारणं तं चे सङ्घो निस्सारेति एकच्चो सुनिस्सारितो, एकच्चो दुन्निस्सारितो. द्वे ओसारणा – अत्थि पुग्गलो अप्पत्तो ओसारणं तं चे सङ्घो ओसारेति एकच्चो सोसारितो, एकच्चो दोसारितो. द्वे पटिञ्ञा – कायेन वा पटिजानाति वाचाय वा पटिजानाति. द्वे पटिग्गहा – कायेन वा पटिग्गण्हाति कायपटिबद्धेन वा पटिग्गण्हाति. द्वे पटिक्खेपा – कायेन वा पटिक्खिपति वाचाय वा पटिक्खिपति. द्वे उपघातिका – सिक्खूपघातिका च भोगूपघातिका च. द्वे चोदना – कायेन वा चोदेति वाचाय वा चोदेति. द्वे कथिनस्स पलिबोधा – आवासपलिबोधो च चीवरपलिबोधो च. द्वे कथिनस्स अपलिबोधा – आवासअपलिबोधो च चीवरअपलिबोधो च. द्वे चीवरानि – गहपतिकञ्च पंसुकूलञ्च. द्वे पत्ता – अयोपत्तो मत्तिकापत्तो. द्वे मण्डलानि – तिपुमयं, सीसमयं. द्वे पत्तस्स अधिट्ठाना – कायेन वा अधिट्ठेति वाचाय वा अधिट्ठेति. द्वे चीवरस्स अधिट्ठाना – कायेन वा अधिट्ठेति वाचाय वा अधिट्ठेति. द्वे विकप्पना – सम्मुखाविकप्पना च परम्मुखाविकप्पना च. द्वे विनया – भिक्खूनञ्च भिक्खुनीनञ्च. द्वे वेनयिका – पञ्ञत्तञ्च पञ्ञत्तानुलोमञ्च. द्वे विनयस्स सल्लेखा – अकप्पिये सेतुघातो, कप्पिये मत्तकारिता. द्वीहाकारेहि आपत्तिं आपज्जति – कायेन वा आपज्जति वाचाय वा आपज्जति. द्वीहाकारेहि आपत्तिया वुट्ठाति – कायेन वा वुट्ठाति वाचाय वा वुट्ठाति. द्वे परिवासा – पटिच्छन्नपरिवासो, अप्पटिच्छन्नपरिवासो. अपरेपि द्वे परिवासा – सुद्धन्तपरिवासो समोधानपरिवासो. द्वे मानत्ता – पटिच्छन्नमानत्तं, अप्पटिच्छन्नमानत्तं. अपरेपि द्वे मानत्ता – पक्खमानत्तं, समोधानमानत्तं. द्विन्नं पुग्गलानं रत्तिच्छेदो – पारिवासिकस्स च मानत्तचारिकस्स च. द्वे अनादरियानि – पुग्गलानादरियञ्च धम्मानादरियञ्च. द्वे लोणानि – जातिमञ्च कारिमञ्च [जातिमयञ्च खारिमयञ्च (स्या.)]. अपरानिपि द्वे लोणानि – सामुद्दं काळलोणं. अपरानिपि द्वे लोणानि – सिन्धवं, उब्भिदं [उब्भिरं (इतिपि)]. अपरानिपि द्वे लोणानि – रोमकं, पक्कालकं. द्वे परिभोगा – अब्भन्तरपरिभोगो च बाहिरपरिभोगो च. द्वे अक्कोसा – हीनो च अक्कोसो उक्कट्ठो च अक्कोसो. द्वीहाकारेहि पेसुञ्ञं होति – पियकम्यस्स वा भेदाधिप्पायस्स वा. द्वीहाकारेहि गणभोजनं पसवति – निमन्तनतो वा विञ्ञत्तितो वा. द्वे वस्सूपनायिका – पुरिमिका, पच्छिमिका. द्वे अधम्मिकानि पातिमोक्खट्ठपनानि. द्वे धम्मिकानि पातिमोक्खट्ठपनानि.
[अ. नि. २.९९ आदयो] द्वे पुग्गला बाला – यो च अनागतं भारं वहति, यो च आगतं भारं न वहति. द्वे पुग्गला पण्डिता – यो च अनागतं भारं न वहति, यो च आगतं भारं वहति. अपरेपि द्वे पुग्गला बाला – यो च अकप्पिये कप्पियसञ्ञी, यो च कप्पिये अकप्पियसञ्ञी. द्वे पुग्गला पण्डिता – यो च अकप्पिये अकप्पियसञ्ञी, यो च कप्पिये कप्पियसञ्ञी. अपरेपि द्वे पुग्गला बाला – यो च अनापत्तिया आपत्तिसञ्ञी, यो च आपत्तिया अनापत्तिसञ्ञी. द्वे पुग्गला पण्डिता – यो च आपत्तिया आपत्तिसञ्ञी, यो च अनापत्तिया अनापत्तिसञ्ञी. अपरेपि द्वे पुग्गला बाला – यो च अधम्मे धम्मसञ्ञी, यो च धम्मे अधम्मसञ्ञी. द्वे पुग्गला पण्डिता – यो च अधम्मे अधम्मसञ्ञी, यो च धम्मे धम्मसञ्ञी. अपरेपि द्वे पुग्गला बाला – यो च अविनये विनयसञ्ञी, यो च विनये अविनयसञ्ञी. द्वे पुग्गला पण्डिता – यो च अविनये अविनयसञ्ञी, यो च विनये विनयसञ्ञी.
[अ. नि. २.१०९] द्विन्नं पुग्गलानं आसवा वड्ढन्ति – यो च न कुक्कुच्चायितब्बं कुक्कुच्चायति, यो च कुक्कुच्चायितब्बं कुक्कुच्चायति. द्विन्नं पुग्गलानं आसवा न वड्ढन्ति – यो च कुक्कुच्चायितब्बं न कुक्कुच्चायति, यो च कुक्कुच्चायितब्बं कुक्कुच्चायति. अपरेसम्पि द्विन्नं पुग्गलानं आसवा वड्ढन्ति – यो च अकप्पिये कप्पियसञ्ञी, यो च कप्पिये अकप्पियसञ्ञी. द्विन्नं पुग्गलानं आसवा न वड्ढन्ति – यो च अकप्पिये अकप्पियसञ्ञी, यो च कप्पिये कप्पियसञ्ञी. अपरेसम्पि द्विन्नं पुग्गलानं आसवा वड्ढन्ति – यो च अनापत्तिया आपत्तिसञ्ञी, यो च आपत्तिया अनापत्तिसञ्ञी. द्विन्नं पुग्गलानं आसवा न वड्ढन्ति – यो च अनापत्तिया अनापत्तिसञ्ञी, यो च आपत्तिया आपत्तिसञ्ञी. अपरेसम्पि द्विन्नं पुग्गलानं आसवा वड्ढन्ति – यो च अधम्मे धम्मसञ्ञी, यो च धम्मे अधम्मसञ्ञी. द्विन्नं पुग्गलानं आसवा न वड्ढन्ति – यो च अधम्मे अधम्मसञ्ञी, यो च धम्मे धम्मसञ्ञी. अपरेसम्पि द्विन्नं पुग्गलानं आसवा वड्ढन्ति – यो च अविनये विनयसञ्ञी, यो च विनये अविनयसञ्ञी. द्विन्नं पुग्गलानं आसवा न वड्ढन्ति – यो च अविनये अविनयसञ्ञी, यो च विनये विनयसञ्ञी.
दुका निट्ठिता.
तस्सुद्दानं –
सञ्ञा लद्धा च सद्धम्मा, परिक्खारा च पुग्गला;
सच्चं भूमि निक्खमन्तो, आदियन्तो समादियं.
करोन्तो देन्तो गण्हन्तो, परिभोगेन रत्ति च;
अरुणाछिन्दं छादेन्तो, धारेन्तो च उपोसथा.
पवारणा कम्मापरा, वत्थु अपरा दोसा च;
अपरा द्वे च सम्पत्ति, नाना समानमेव च.
पाराजिसङ्घथुल्लच्चय, पाचित्ति पाटिदेसना;
दुक्कटा दुब्भासिता चेव, सत्त आपत्तिक्खन्धा च.
भिज्जति उपसम्पदा, तथेव अपरे दुवे;
न वत्थब्बं न दातब्बं, अभब्बाभब्बमेव च.
सञ्चिच्च सातिसारा च, पटिक्कोसा निस्सारणा;
ओसारणा पटिञ्ञा च, पटिग्गहा पटिक्खिपा.
उपघाति चोदना च, कथिना च दुवे तथा;
चीवरा पत्तमण्डला, अधिट्ठाना तथेव द्वे.
विकप्पना च विनया, वेनयिका च सल्लेखा;
आपज्जति च वुट्ठाति, परिवासापरे दुवे.
द्वे मानत्ता अपरे च, रत्तिच्छेदो अनादरि;
द्वे लोणा तयो अपरे, परिभोगक्कोसेन च.
पेसुञ्ञो च गणावस्स, ठपना भारकप्पियं;
अनापत्ति अधम्मधम्मा, विनये आसवे तथाति.