११. भेदानुवत्तकसिक्खापदं

४१७. तेन समयेन बुद्धो भगवा राजगहे विहरति वेळुवने कलन्दकनिवापे. तेन खो पन समयेन देवदत्तो सङ्घभेदाय परक्कमति चक्कभेदाय. भिक्खू एवमाहंसु – ‘‘अधम्मवादी देवदत्तो, अविनयवादी देवदत्तो. कथञ्हि नाम देवदत्तो सङ्घभेदाय परक्कमिस्सति चक्कभेदाया’’ति! एवं वुत्ते कोकालिको कटमोदकतिस्सको खण्डदेविया पुत्तो समुद्ददत्तो ते भिक्खू एतदवोचुं – ‘‘मायस्मन्तो एवं अवचुत्थ. धम्मवादी देवदत्तो, विनयवादी देवदत्तो. अम्हाकञ्च देवदत्तो छन्दञ्च रुचिञ्च आदाय वोहरति जानाति नो भासति अम्हाकंपेतं खमती’’ति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खू देवदत्तस्स सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका भविस्सन्ति वग्गवादका’’ति! अथ खो ते भिक्खू ते अनुवत्तके भिक्खू अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… ‘‘सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खू देवदत्तस्स सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका होन्ति वग्गवादका’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… ‘‘कथञ्हि नाम ते, भिक्खवे, मोघपुरिसा देवदत्तस्स सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका भविस्सन्ति वग्गवादका! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

४१८. ‘‘तस्सेव खो पन भिक्खुस्स भिक्खू होन्ति अनुवत्तका वग्गवादका एको वा द्वे वा तयो वा. ते एवं वदेय्युं – ‘मायस्मन्तो एतं भिक्खुं किञ्चि अवचुत्थ. धम्मवादी चेसो भिक्खु, विनयवादी चेसो भिक्खु. अम्हाकञ्चेसो भिक्खु छन्दञ्च रुचिञ्च आदाय वोहरति जानाति नो भासति अम्हाकम्पेतं खमती’ति, ते भिक्खू भिक्खूहि एवमस्सु वचनीया – ‘मायस्मन्तो एवं अवचुत्थ, न चेसो भिक्खु धम्मवादी, न चेसो भिक्खु विनयवादी, मायस्मन्तानम्पि सङ्घभेदो रुच्चित्थ, समेतायस्मन्तानं सङ्घेन, समग्गो हि सङ्घो सम्मोदमानो अविवदमानो एकुद्देसो फासु विहरती’ति. एवञ्च ते भिक्खू भिक्खूहि वुच्चमाना तथेव पग्गण्हेय्युं, ते भिक्खू भिक्खूहि यावततियं समनुभासितब्बा तस्स पटिनिस्सग्गाय. यावततियञ्चे समनुभासियमाना तं पटिनिस्सज्जेय्युं, इच्चेतं कुसलं, नो चे पटिनिस्सज्जेय्युं, सङ्घादिसेसो’’ति.

४१९. तस्सेव खो पनाति तस्स सङ्घभेदकस्स भिक्खुनो.

भिक्खू होन्तीति अञ्ञे भिक्खू होन्ति.

अनुवत्तकाति यंदिट्ठिको सो होति यंखन्तिको यंरुचिको तेपि तंदिट्ठिका होन्ति तंखन्तिका तंरुचिका.

वग्गवादकाति तस्स वण्णाय पक्खाय ठिता होन्ति.

एको वा द्वे वा तयो वाति एको वा होति द्वे वा तयो वा. ते एवं वदेय्युं – ‘‘मायस्मन्तो एतं भिक्खुं किञ्चि अवचुत्थ, धम्मवादी चेसो भिक्खु, विनयवादी चेसो भिक्खु, अम्हाकञ्चेसो भिक्खु छन्दञ्च रुचिञ्च आदाय वोहरति जानाति नो भासति अम्हाकंपेतं खमती’ति.

ते भिक्खूति ये ते अनुवत्तका भिक्खू.

भिक्खूहीति अञ्ञेहि भिक्खूहि.

ये पस्सन्ति ये सुणन्ति तेहि वत्तब्बा – ‘‘मायस्मन्तो एवं अवचुत्थ. न चेसो भिक्खु धम्मवादी, न चेसो भिक्खु विनयवादी. मायस्मन्तानम्पि सङ्घभेदो रुच्चित्थ. समेतायस्मन्तानं सङ्घेन. समग्गो हि सङ्घो सम्मोदमानो अविवदमानो एकुद्देसो फासु विहरती’’ति. दुतियम्पि वत्तब्बा. ततियम्पि वत्तब्बा. सचे पटिनिस्सज्जन्ति, इच्चेतं कुसलं; नो चे पटिनिस्सज्जन्ति, आपत्ति दुक्कटस्स. सुत्वा न वदन्ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ते भिक्खू सङ्घमज्झम्पि आकड्ढित्वा वत्तब्बा – ‘‘मायस्मन्तो एवं अवचुत्थ. न चेसो भिक्खु धम्मवादी, न चेसो भिक्खु विनयवादी. मायस्मन्तानम्पि सङ्घभेदो रुच्चित्थ. समेतायस्मन्तानं सङ्घेन. समग्गो हि सङ्घो सम्मोदमानो अविवदमानो एकुद्देसो फासु विहरती’’ति. दुतियम्पि वत्तब्बा. ततियम्पि वत्तब्बा. सचे पटिनिस्सज्जन्ति, इच्चेतं कुसलं; नो चे पटिनिस्सज्जन्ति, आपत्ति दुक्कटस्स. ते भिक्खू समनुभासितब्बा. एवञ्च पन, भिक्खवे, समनुभासितब्बा. ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –

४२०. ‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. इत्थन्नामो च इत्थनामो च भिक्खू इत्थन्नामस्स भिक्खुनो सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका वग्गवादका. ते तं वत्थुं न पटिनिस्सज्जन्ति. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, सङ्घो इत्थन्नामञ्च इत्थन्नामञ्च भिक्खू समनुभासेय्य तस्स वत्थुस्स पटिनिस्सग्गाय. एसा ञत्ति.

‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. इत्थन्नामो च इत्थन्नामो च भिक्खू इत्थन्नामस्स भिक्खुनो सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका वग्गवादका. ते तं वत्थुं न पटिनिस्सज्जन्ति. सङ्घो इत्थन्नामञ्च इत्थन्नामञ्च भिक्खू समनुभासति तस्स वत्थुस्स पटिनिस्सग्गाय. यस्सायस्मतो खमति इत्थन्नामस्स च इत्थन्नामस्स च भिक्खूनं समनुभासना तस्स वत्थुस्स पटिनिस्सग्गाय, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य.

‘‘दुतियम्पि एतमत्थं वदामि…पे… ततियम्पि एतमत्थं वदामि – सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. इत्थन्नामो च इत्थन्नामो च भिक्खू इत्थन्नामस्स भिक्खुनो सङ्घभेदाय परक्कमन्तस्स अनुवत्तका वग्गवादका. ते तं वत्थुं न पटिनिस्सज्जन्ति. सङ्घो इत्थन्नामञ्च इत्थन्नामञ्च भिक्खू समनुभासति तस्स वत्थुस्स पटिनिस्सग्गाय. यस्सायस्मतो खमति इत्थन्नामस्स च इत्थन्नामस्स च भिक्खूनं समनुभासना तस्स वत्थुस्स पटिनिस्सग्गाय, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य.

‘‘समनुभट्ठा सङ्घेन इत्थन्नामो च इत्थन्नामो च भिक्खू तस्स वत्थुस्स पटिनिस्सग्गाय. खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति.

४२१. ञत्तिया दुक्कटं, द्वीहि कम्मवाचाहि थुल्लच्चया, कम्मवाचापरियोसाने आपत्ति सङ्घादिसेसस्स. सङ्घादिसेसं अज्झापज्जन्तानं ञत्तिया दुक्कटं, द्वीहि कम्मवाचाहि थुल्लच्चया पटिप्पस्सम्भन्ति. द्वे तयो एकतो समनुभासितब्बा, तदुत्तरि न समनुभासितब्बा.

सङ्घादिसेसोति…पे… तेनपि वुच्चति ‘‘सङ्घादिसेसो’’ति.

४२२. धम्मकम्मे धम्मकम्मसञ्ञी न पटिनिस्सज्जन्ति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

धम्मकम्मे वेमतिका न पटिनिस्सज्जन्ति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

धम्मकम्मे अधम्मकम्मसञ्ञी न पटिनिस्सज्जन्ति, आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

अधम्मकम्मे धम्मकम्मसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स.

अधम्मकम्मे वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स.

अधम्मकम्मे अधम्मकम्मसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स.

४२३. अनापत्ति असमनुभासन्तानं, पटिनिस्सज्जन्तानं, उम्मत्तकानं, खित्तचित्तानं, वेदनाट्टानं, आदिकम्मिकानन्ति.

भेदानुवत्तकसिक्खापदं निट्ठितं एकादसमं.