६. आरामवग्गो

१. पठमसिक्खापदं

१०२१. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू गामकावासे एकचीवरा चीवरकम्मं करोन्ति. भिक्खुनियो अनापुच्छा आरामं पविसित्वा येन ते भिक्खू तेनुपसङ्कमिंसु. भिक्खू उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो अनापुच्छा आरामं पविसिस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनियो अनापुच्छा आरामं पविसन्तीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनियो अनापुच्छा आरामं पविसिस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

‘‘या पन भिक्खुनी अनापुच्छा आरामं पविसेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खुनीनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

१०२२. तेन खो पन समयेन ते भिक्खू तम्हा आवासा पक्कमिंसु. भिक्खुनियो – ‘‘अय्या पक्कन्ता’’ति, आरामं नागमंसु. अथ खो ते भिक्खू पुनदेव तं आवासं पच्चागच्छिंसु. भिक्खुनियो – ‘‘अय्या आगता’’ति, आपुच्छा आरामं पविसित्वा येन ते भिक्खू तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा ते भिक्खू अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठंसु. एकमन्तं ठिता खो ता भिक्खुनियो ते भिक्खू एतदवोचुं – ‘‘किस्स तुम्हे, भगिनियो, आरामं नेव सम्मज्जित्थ न पानीयं परिभोजनीयं उपट्ठापित्थाति? भगवता, अय्या, सिक्खापदं पञ्ञत्तं [पञ्ञत्तं होति (क.)] होति – ‘‘न अनापुच्छा आरामो पविसितब्बो’’ति. तेन मयं न आगमिम्हा’’ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… अनुजानामि, भिक्खवे, सन्तं भिक्खुं आपुच्छा आरामं पविसितुं. एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

‘‘या पन भिक्खुनी सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा आरामं पविसेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खुनीनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

१०२३. तेन खो पन समयेन ते भिक्खू तम्हा आवासा पक्कमित्वा पुनदेव तं आवासं पच्चागच्छिंसु. भिक्खुनियो – ‘‘अय्या पक्कन्ता’’ति अनापुच्छा आरामं पविसिंसु. तासं कुक्कुच्चं अहोसि – ‘‘भगवता सिक्खापदं पञ्ञत्तं – ‘न सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा आरामो पविसितब्बो’ति. मयञ्चम्हा सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा आरामं पविसिम्हा. कच्चि नु खो मयं पाचित्तियं आपत्तिं आपन्ना’’ति…पे… भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०२४. ‘‘या पन भिक्खुनी जानं सभिक्खुकं आरामं अनापुच्छा पविसेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

१०२५. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

जानाति नाम सामं वा जानाति, अञ्ञे वा तस्सा आरोचेन्ति, ते वा आरोचेन्ति.

सभिक्खुको नाम आरामो यत्थ भिक्खू रुक्खमूलेपि वसन्ति.

अनापुच्छा आरामं पविसेय्याति भिक्खुं वा सामणेरं वा आरामिकं वा अनापुच्छा परिक्खित्तस्स आरामस्स परिक्खेपं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति पाचित्तियस्स. अपरिक्खित्तस्स आरामस्स उपचारं ओक्कमन्तिया आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०२६. सभिक्खुके सभिक्खुकसञ्ञा सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा आरामं पविसति, आपत्ति पाचित्तियस्स. सभिक्खुके वेमतिका सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा आरामं पविसति, आपत्ति दुक्कटस्स. सभिक्खुके अभिक्खुकसञ्ञा सन्तं भिक्खुं अनापुच्छा आरामं पविसति, अनापत्ति.

अभिक्खुके सभिक्खुकसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. अभिक्खुके वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. अभिक्खुके अभिक्खुकसञ्ञा, अनापत्ति.

१०२७. अनापत्ति सन्तं भिक्खुं आपुच्छा पविसति, असन्तं भिक्खुं अनापुच्छा पविसति, सीसानुलोकिका गच्छति, यत्थ भिक्खुनियो सन्निपतिता होन्ति तत्थ गच्छति, आरामेन मग्गो होति, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

पठमसिक्खापदं निट्ठितं.

२. दुतियसिक्खापदं

१०२८. तेन समयेन बुद्धो भगवा वेसालियं विहरति महावने कूटागारसालायं. तेन खो पन समयेन आयस्मतो उपालिस्स उपज्झायो आयस्मा कप्पितको सुसाने विहरति. तेन खो पन समयेन छब्बग्गियानं भिक्खुनीनं महत्तरा [महन्ततरा (सी.)] भिक्खुनी कालङ्कता होति. छब्बग्गिया भिक्खुनियो तं भिक्खुनिं नीहरित्वा आयस्मतो कप्पितकस्स विहारस्स अविदूरे झापेत्वा थूपं कत्वा गन्त्वा तस्मिं थूपे रोदन्ति. अथ खो आयस्मा कप्पितको तेन सद्देन उब्बाळ्हो तं थूपं भिन्दित्वा पकिरेसि. छब्बग्गिया भिक्खुनियो – ‘‘इमिना कप्पितकेन अम्हाकं अय्याय थूपो भिन्नो, हन्द नं घातेमा’’ति, मन्तेसुं. अञ्ञतरा भिक्खुनी आयस्मतो उपालिस्स एतमत्थं आरोचेसि. आयस्मा उपालि आयस्मतो कप्पितकस्स एतमत्थं आरोचेसि. अथ खो आयस्मा कप्पितको विहारा निक्खमित्वा निलीनो अच्छि. अथ खो छब्बग्गिया भिक्खुनियो येनायस्मतो कप्पितकस्स विहारो तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा आयस्मतो कप्पितकस्स विहारं पासाणेहि च लेड्डूहि च ओत्थरापेत्वा, ‘‘मतो कप्पितको’’ति पक्कमिंसु.

अथ खो आयस्मा कप्पितको तस्सा रत्तिया अच्चयेन पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय वेसालिं पिण्डाय पाविसि. अद्दसंसु खो छब्बग्गिया भिक्खुनियो आयस्मन्तं कप्पितकं पिण्डाय चरन्तं. दिस्वान एवमाहंसु – ‘‘अयं कप्पितको जीवति, को नु खो अम्हाकं मन्तं संहरी’’ति? अस्सोसुं खो छब्बग्गिया भिक्खुनियो – ‘‘अय्येन किर उपालिना अम्हाकं मन्तो संहटो’’ति. ता आयस्मन्तं उपालिं अक्कोसिंसु – ‘‘कथञ्हि नाम अयं कासावटो मलमज्जनो निहीनजच्चो अम्हाकं मन्तं संहरिस्सती’’ति! या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खुनियो अय्यं उपालिं अक्कोसिस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, छब्बग्गिया भिक्खुनियो उपालिं अक्कोसन्तीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, छब्बग्गिया भिक्खुनियो उपालिं अक्कोसिस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०२९. ‘‘या पन भिक्खुनी भिक्खुं अक्कोसेय्य वा परिभासेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.

१०३०. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

भिक्खुन्ति उपसम्पन्नं. अक्कोसेय्य वाति दसहि वा अक्कोसवत्थूहि अक्कोसति एतेसं वा अञ्ञतरेन, आपत्ति पाचित्तियस्स.

परिभासेय्य वाति भयं उपदंसेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०३१. उपसम्पन्ने उपसम्पन्नसञ्ञा अक्कोसति वा परिभासति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. उपसम्पन्ने वेमतिका अक्कोसति वा परिभासति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. उपसम्पन्ने अनुपसम्पन्नसञ्ञा अक्कोसति वा परिभासति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स.

अनुपसम्पन्नं अक्कोसति वा परिभासति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्ने उपसम्पन्नसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्ने वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्ने अनुपसम्पन्नसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स.

१०३२. अनापत्ति अत्थपुरेक्खाराय, धम्मपुरेक्खाराय, अनुसासनिपुरेक्खाराय, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

दुतियसिक्खापदं निट्ठितं.

३. ततियसिक्खापदं

१०३३. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन चण्डकाळी भिक्खुनी भण्डनकारिका होति कलहकारिका विवादकारिका भस्सकारिका सङ्घे अधिकरणकारिका. थुल्लनन्दा भिक्खुनी तस्सा कम्मे करीयमाने पटिक्कोसति. तेन खो पन समयेन थुल्लनन्दा भिक्खुनी गामकं अगमासि केनचिदेव करणीयेन. अथ खो भिक्खुनिसङ्घो – ‘‘थुल्लनन्दा भिक्खुनी पक्कन्ता’’ति चण्डकाळिं भिक्खुनिं आपत्तिया अदस्सने उक्खिपि. थुल्लनन्दा भिक्खुनी गामके तं करणीयं तीरेत्वा पुनदेव सावत्थिं पच्चागच्छि. चण्डकाळी भिक्खुनी थुल्लनन्दाय भिक्खुनिया आगच्छन्तिया नेव आसनं पञ्ञपेसि न पादोदकं पादपीठं पादकठलिकं उपनिक्खिपि; न पच्चुग्गन्त्वा पत्तचीवरं पटिग्गहेसि न पानीयेन आपुच्छि. थुल्लनन्दा भिक्खुनी चण्डकाळिं भिक्खुनिं एतदवोच – ‘‘किस्स त्वं, अय्ये, मयि आगच्छन्तिया नेव आसनं पञ्ञपेसि न पादोदकं पादपीठं पादकठलिकं उपनिक्खिपि; न पच्चुग्गन्त्वा पत्तचीवरं पटिग्गहेसि न पानीयेन आपुच्छी’’ति? ‘‘एवञ्हेतं, अय्ये, होति यथा तं अनाथाया’’ति. ‘‘किस्स पन त्वं, अय्ये, अनाथा’’ति? ‘‘इमा मं, अय्ये, भिक्खुनियो – ‘‘अयं अनाथा अप्पञ्ञाता, नत्थि इमिस्सा काचि पतिवत्ता’’ति, आपत्तिया अदस्सने उक्खिपिंसू’’ति. थुल्लनन्दा भिक्खुनी – ‘‘बाला एता अब्यत्ता एता नेता जानन्ति कम्मं वा कम्मदोसं वा कम्मविपत्तिं वा कम्मसम्पत्तिं वा’’ति, चण्डीकता गणं परिभासि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या थुल्लनन्दा चण्डीकता गणं परिभासिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी चण्डीकता गणं परिभासतीति [परिभासीति (क.)]? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा …पे…कथञ्हि नाम, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी चण्डीकता गणं परिभासिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०३४. ‘‘या पन भिक्खुनी चण्डीकता गणं परिभासेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

१०३५. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

चण्डीकता नाम कोधना वुच्चति.

गणो नाम भिक्खुनिसङ्घो वुच्चति.

परिभासेय्याति ‘‘बाला एता अब्यत्ता एता नेता जानन्ति कम्मं वा कम्मदोसं वा कम्मविपत्तिं वा कम्मसम्पत्तिं वा’’ति परिभासति, आपत्ति पाचित्तियस्स. सम्बहुला भिक्खुनियो वा एकं भिक्खुनिं वा अनुपसम्पन्नं वा परिभासति, आपत्ति दुक्कटस्स.

१०३६. अनापत्ति अत्थपुरेक्खाराय, धम्मपुरेक्खाराय, अनुसासनिपुरेक्खाराय, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

ततियसिक्खापदं निट्ठितं.

४. चतुत्थसिक्खापदं

१०३७. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो ब्राह्मणो भिक्खुनियो निमन्तेत्वा भोजेसि. भिक्खुनियो भुत्तावी [भुत्ताविनी (क.)] पवारिता ञातिकुलानि गन्त्वा एकच्चा भुञ्जिंसु एकच्चा पिण्डपातं आदाय अगमंसु. अथ खो सो ब्राह्मणो पटिविस्सके एतदवोच – ‘‘भिक्खुनियो मया अय्या सन्तप्पिता, एथ तुम्हेपि सन्तप्पेस्सामी’’ति. ते एवमाहंसु – ‘‘किं त्वं, अय्यो, अम्हे सन्तप्पेस्ससि! यापि तया निमन्तिता तापि अम्हाकं घरानि आगन्त्वा एकच्चा भुञ्जिंसु एकच्चा पिण्डपातं आदाय अगमंसू’’ति. अथ खो सो ब्राह्मणो उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो अम्हाकं घरे भुञ्जित्वा अञ्ञत्र भुञ्जिस्सन्ति, न चाहं पटिबलो यावदत्थं दातु’’न्ति! अस्सोसुं खो भिक्खुनियो तस्स ब्राह्मणस्स उज्झायन्तस्स खिय्यन्तस्स विपाचेन्तस्स. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो भुत्तावी [भुत्ताविनी (क.)] पवारिता अञ्ञत्र भुञ्जिस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनियो भुत्तावी पवारिता अञ्ञत्र भुञ्जन्तीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनियो भुत्तावी पवारिता अञ्ञत्र भुञ्जिस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०३८. ‘‘या पन भिक्खुनी निमन्तिता वा पवारिता वा खादनीयं वा भोजनीयं वा खादेय्य वा भुञ्जेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.

१०३९. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

निमन्तिता नाम पञ्चन्नं भोजनानं अञ्ञतरेन भोजनेन निमन्तिता.

पवारिता नाम असनं पञ्ञायति, भोजनं पञ्ञायति, हत्थपासे ठिता अभिहरति, पटिक्खेपो पञ्ञायति.

खादनीयं नाम पञ्च भोजनानि – यागुं यामकालिकं सत्ताहकालिकं यावजीविकं ठपेत्वा अवसेसं खादनीयं नाम.

भोजनीयं नाम पञ्च भोजनानि – ओदनो, कुम्मासो, सत्तु, मच्छो, मंसं.

‘‘खादिस्सामि भुञ्जिस्सामी’’ति पटिग्गण्हाति, आपत्ति दुक्कटस्स. अज्झोहारे अज्झोहारे आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०४०. निमन्तिते निमन्तितसञ्ञा खादनीयं वा भोजनीयं वा खादति वा भुञ्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. निमन्तिते वेमतिका खादनीयं वा भोजनीयं वा खादति वा भुञ्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. निमन्तिते अनिमन्तितसञ्ञा खादनीयं वा भोजनीयं वा खादति वा भुञ्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स.

यामकालिकं सत्ताहकालिकं यावजीविकं आहारत्थाय पटिग्गण्हाति, आपत्ति दुक्कटस्स. अज्झोहारे अज्झोहारे आपत्ति दुक्कटस्स…पे….

१०४१. अनापत्ति निमन्तिता अप्पवारिता, यागुं पिवति, सामिके अपलोकेत्वा भुञ्जति, यामकालिकं सत्ताहकालिकं यावजीविकं सति पच्चये परिभुञ्जति, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

चतुत्थसिक्खापदं निट्ठितं.

५. पञ्चमसिक्खापदं

१०४२. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा भिक्खुनी सावत्थियं अञ्ञतरिस्सा विसिखाय पिण्डाय चरमाना येन अञ्ञतरं कुलं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. अथ खो ते मनुस्सा तं भिक्खुनिं भोजेत्वा एतदवोचुं – ‘‘अञ्ञापि, अय्ये, भिक्खुनियो आगच्छन्तू’’ति. अथ खो सा भिक्खुनी, ‘‘कथञ्हि नाम [कथं अञ्ञा (स्या.)] भिक्खुनियो नागच्छेय्यु’’न्ति, भिक्खुनियो उपसङ्कमित्वा एतदवोच – ‘‘अमुकस्मिं, अय्ये, ओकासे वाळा सुनखा चण्डो बलिबद्दो चिक्खल्लो ओकासो. मा खो तत्थ अगमित्था’’ति. अञ्ञतरापि भिक्खुनी तस्सा विसिखाय पिण्डाय चरमाना येन तं कुलं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. अथ खो ते मनुस्सा तं भिक्खुनिं भोजेत्वा एतदवोचुं – ‘‘किस्स, अय्ये, भिक्खुनियो न आगच्छन्ती’’ति? अथ खो सा भिक्खुनी तेसं मनुस्सानं एतमत्थं आरोचेसि. मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी कुलं मच्छरायिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी कुलं मच्छरायतीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी कुलं मच्छरायिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०४३. ‘‘या पन भिक्खुनी कुलमच्छरिनी अस्स, पाचित्तिय’’न्ति.

१०४४. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

कुलं नाम चत्तारि कुलानि – खत्तियकुलं, ब्राह्मणकुलं, वेस्सकुलं, सुद्दकुलं.

मच्छरिनी अस्साति ‘‘कथं भिक्खुनियो नागच्छेय्यु’’न्ति भिक्खुनीनं सन्तिके कुलस्स अवण्णं भासति, आपत्ति पाचित्तियस्स. कुलस्स वा सन्तिके भिक्खुनीनं अवण्णं भासति, आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०४५. अनापत्ति कुलं न मच्छरायन्ती सन्तंयेव आदीनवं आचिक्खति, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

पञ्चमसिक्खापदं निट्ठितं.

६. छट्ठसिक्खापदं

१०४६. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खुनियो गामकावासे वस्संवुट्ठा सावत्थिं अगमंसु. भिक्खुनियो ता भिक्खुनियो एतदवोचुं – ‘‘कत्थाय्यायो वस्संवुट्ठा? कच्चि ओवादो इद्धो अहोसी’’ति? ‘‘नत्थय्ये, तत्थ भिक्खू; कुतो ओवादो इद्धो भविस्सती’’ति! या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो अभिक्खुके आवासे वस्सं वसिस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनियो अभिक्खुके आवासे वस्सं वसन्तीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनियो अभिक्खुके आवासे वस्सं वसिस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०४७. ‘‘या पन भिक्खुनी अभिक्खुके आवासे वस्सं वसेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

१०४८. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

अभिक्खुको नाम आवासो न सक्का होति ओवादाय वा संवासाय वा गन्तुं. ‘‘वस्सं वसिस्सामी’’ति सेनासनं पञ्ञपेति पानीयं परिभोजनीयं उपट्ठपेति परिवेणं सम्मज्जति, आपत्ति दुक्कटस्स. सह अरुणुग्गमना आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०४९. अनापत्ति वस्सुपगता भिक्खू पक्कन्ता वा होन्ति विब्भन्ता वा कालङ्कता वा पक्खसङ्कन्ता वा, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

छट्ठसिक्खापदं निट्ठितं.

७. सत्तमसिक्खापदं

१०५०. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खुनियो गामकावासे वस्संवुट्ठा सावत्थिं अगमंसु. भिक्खुनियो ता भिक्खुनियो एतदवोचुं – ‘‘कत्थाय्यायो वस्संवुट्ठा; कत्थ [कच्चि (स्या.)] भिक्खुसङ्घो पवारितो’’ति? ‘‘न मयं, अय्ये, भिक्खुसङ्घं पवारेमा’’ति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो वस्संवुट्ठा भिक्खुसङ्घं न पवारेस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनियो वस्संवुट्ठा भिक्खुसङ्घं न पवारेन्तीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनियो वस्संवुट्ठा भिक्खुसङ्घं न पवारेस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०५१. ‘‘या पन भिक्खुनी वस्संवुट्ठा उभतोसङ्घे तीहि ठानेहि न पवारेय्य दिट्ठेन वा सुतेन वा परिसङ्काय वा, पाचित्तिय’’न्ति.

१०५२. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

वस्संवुट्ठा नाम पुरिमं वा तेमासं पच्छिमं वा तेमासं वुट्ठा. उभतोसङ्घे तीहि ठानेहि न पवारेस्सामि दिट्ठेन वा सुतेन वा परिसङ्काय वा’’ति धुरं निक्खित्तमत्ते आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०५३. अनापत्ति सति अन्तराये, परियेसित्वा न लभति, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

सत्तमसिक्खापदं निट्ठितं.

८. अट्ठमसिक्खापदं

१०५४. तेन समयेन बुद्धो भगवा सक्केसु विहरति कपिलवत्थुस्मिं निग्रोधारामे. तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू भिक्खुनुपस्सयं उपसङ्कमित्वा छब्बग्गिया भिक्खुनियो ओवदन्ति. भिक्खुनियो छब्बग्गिया भिक्खुनियो एतदवोचुं – ‘‘एथाय्ये ओवादं गमिस्सामा’’ति. ‘‘यम्पि मयं, अय्ये, गच्छेय्याम ओवादस्स कारणा, अय्या छब्बग्गिया इधेव आगन्त्वा अम्हे ओवदन्ती’’ति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खुनियो ओवादं न गच्छिस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, छब्बग्गिया भिक्खुनियो ओवादं न गच्छन्तीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, छब्बग्गिया भिक्खुनियो ओवादं न गच्छिस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०५५. ‘‘या पन भिक्खुनी ओवादाय वा संवासाय वा न गच्छेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

१०५६. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

ओवादो नाम अट्ठ गरुधम्मा.

संवासो नाम एककम्मं एकुद्देसो समसिक्खता. ओवादाय वा संवासाय वा न गच्छिस्सामीति धुरं निक्खित्तमत्ते आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०५७. अनापत्ति सति अन्तराये, परियेसित्वा दुतियिकं भिक्खुनिं न लभति, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

अट्ठमसिक्खापदं निट्ठितं.

९. नवमसिक्खापदं

१०५८. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो उपोसथम्पि न पुच्छन्ति ओवादम्पि न याचन्ति. भिक्खू उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो उपोसथम्पि न पुच्छिस्सन्ति ओवादम्पि न याचिस्सन्ती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनियो ‘‘उपोसथम्पि न पुच्छन्ति ओवादम्पि न याचन्ती’’ति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनियो उपोसथम्पि न पुच्छिस्सन्ति ओवादम्पि न याचिस्सन्ति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०५९. ‘‘अन्वद्धमासं भिक्खुनिया भिक्खुसङ्घतो द्वे धम्मा पच्चासीसितब्बा – उपोसथपुच्छकञ्च ओवादूपसङ्कमनञ्च. तं अतिक्कामेन्तिया पाचित्तिय’’न्ति.

१०६०. अन्वद्धमासन्ति अनुपोसथिकं. उपोसथो नाम द्वे उपोसथा – चातुद्दसिको च पन्नरसिको च.

ओवादो नाम अट्ठ गरुधम्मा. ‘‘उपोसथम्पि न पुच्छिस्सामि ओवादम्पि न याचिस्सामी’’ति धुरं निक्खित्तमत्ते आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०६१. अनापत्ति सति अन्तराये, परियेसित्वा दुतियिकं भिक्खुनिं न लभति, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

नवमसिक्खापदं निट्ठितं.

१०. दसमसिक्खापदं

१०६२. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा भिक्खुनी पसाखे जातं गण्डं पुरिसेन सद्धिं एकेनेका भेदापेसि. अथ खो सो पुरिसो तं भिक्खुनिं दूसेतुं उपक्कमि. सा विस्सरमकासि. भिक्खुनियो उपधावित्वा तं भिक्खुनिं एतदवोचुं – ‘‘किस्स त्वं, अय्ये, विस्सरमकासी’’ति? अथ खो सा भिक्खुनी भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी पसाखे जातं गण्डं पुरिसेन सद्धिं एकेनेका भेदापेस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी पसाखे जातं गण्डं पुरिसेन सद्धिं एकेनेका भेदापेतीति [भेदापेसीति (क.)]? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी पसाखे जातं गण्डं पुरिसेन सद्धिं एकेनेका भेदापेस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

१०६३. ‘‘या पन भिक्खुनी पसाखे जातं गण्डं वा रुधितं वा अनपलोकेत्वा सङ्घं वा गणं वा पुरिसेन सद्धिं एकेनेका भेदापेय्य वा फालापेय्य वा धोवापेय्य वा आलिम्पापेय्य वा बन्धापेय्य वा मोचापेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.

१०६४. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

पसाखं नाम अधोनाभि उब्भजाणुमण्डलं. जातन्ति तत्थ जातं. गण्डो नाम यो कोचि गण्डो. रुधितं नाम यं किञ्चि वणं. अनपलोकेत्वाति अनापुच्छा. सङ्घो नाम भिक्खुनिसङ्घो वुच्चति. गणो नाम सम्बहुला भिक्खुनियो वुच्चन्ति. पुरिसो नाम मनुस्सपुरिसो, न यक्खो, न पेतो, न तिरच्छानगतो, विञ्ञू पटिबलो दूसेतुं. सद्धिन्ति एकतो. एकेनेकाति पुरिसो चेव होति भिक्खुनी च.

१०६५. ‘‘भिन्दा’’ति आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. भिन्ने आपत्ति पाचित्तियस्स. ‘‘फालेही’’ति आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. फालिते आपत्ति पाचित्तियस्स. ‘‘धोवा’’ति आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. धोविते [धोते (स्या.)] आपत्ति पाचित्तियस्स. ‘‘आलिम्पा’’ति आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. लित्ते [आलित्ते (स्या.)] आपत्ति पाचित्तियस्स. ‘‘बन्धाही’’ति आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. बद्धे आपत्ति पाचित्तियस्स. ‘‘मोचेही’’ति आणापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. मुत्ते आपत्ति पाचित्तियस्स.

१०६६. अनापत्ति अपलोकेत्वा भेदापेति वा फालापेति वा धोवापेति वा आलिम्पापेति वा बन्धापेति वा मोचापेति वा, या काचि विञ्ञू दुतियिका [या काचि विञ्ञू दुतिया (स्या.), यो कोचि विञ्ञू दुतियो (क.)] होति, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.

दसमसिक्खापदं निट्ठितं.

आरामवग्गो छट्ठो.