२. अन्धकारवग्गो
१. पठमसिक्खापदं
८३८. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भद्दाय कापिलानिया अन्तेवासिनिया भिक्खुनिया ञातको पुरिसो गामका सावत्थिं अगमासि केनचिदेव करणीयेन. अथ खो सा भिक्खुनी तेन पुरिसेन सद्धिं रत्तन्धकारे अप्पदीपे एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी रत्तन्धकारे अप्पदीपे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपी’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी रत्तन्धकारे अप्पदीपे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी रत्तन्धकारे अप्पदीपे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपि! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८३९. ‘‘या पन भिक्खुनी रत्तन्धकारे अप्पदीपे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठेय्य वा सल्लपेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.
८४०. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
रत्तन्धकारेति ओग्गते सूरिये. अप्पदीपेति अनालोके.
पुरिसो नाम मनुस्सपुरिसो न यक्खो न पेतो न तिरच्छानगतो विञ्ञू पटिबलो सन्तिट्ठितुं सल्लपितुं.
सद्धिन्ति एकतो. एकेनेकाति पुरिसो चेव होति भिक्खुनी च.
सन्तिट्ठेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे तिट्ठति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
सल्लपेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे ठिता सल्लपति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
हत्थपासं विजहित्वा सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. यक्खेन वा पेतेन वा पण्डकेन वा तिरच्छानगतमनुस्सविग्गहेन वा सद्धिं सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स.
८४१. अनापत्ति यो कोचि विञ्ञू दुतियो [या काचि विञ्ञू दुतिया (स्या.)] होति, अरहोपेक्खा, अञ्ञविहिता सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
पठमसिक्खापदं निट्ठितं.
२. दुतियसिक्खापदं
८४२. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भद्दाय कापिलानिया अन्तेवासिनिया भिक्खुनिया ञातको पुरिसो गामका सावत्थिं अगमासि केनचिदेव करणीयेन. अथ खो सा भिक्खुनी – ‘‘भगवता पटिक्खित्तं रत्तन्धकारे अप्पदीपे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठितुं सल्लपितु’’न्ति तेनेव पुरिसेन सद्धिं पटिच्छन्ने ओकासे एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी पटिच्छन्ने ओकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपी’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी पटिच्छन्ने ओकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी पटिच्छन्ने ओकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपि! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८४३. ‘‘या पन भिक्खुनी पटिच्छन्ने ओकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठेय्य वा सल्लपेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.
८४४. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
पटिच्छन्नो नाम ओकासो कुट्टेन वा कवाटेन वा किलञ्जेन वा साणिपाकारेन वा रुक्खेन वा थम्भेन वा कोत्थळिया वा येन केनचि पटिच्छन्नो होति.
पुरिसो नाम मनुस्सपुरिसो न यक्खो न पेतो न तिरच्छानगतो विञ्ञू पटिबलो सन्तिट्ठितुं सल्लपितुं.
सद्धिन्ति एकतो. एकेनेकाति पुरिसो चेव होति भिक्खुनी च.
सन्तिट्ठेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे तिट्ठति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
सल्लपेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे ठिता सल्लपति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
हत्थपासं विजहित्वा सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. यक्खेन वा पेतेन वा पण्डकेन वा तिरच्छानगतमनुस्सविग्गहेन वा सद्धिं सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स.
८४५. अनापत्ति यो कोचि विञ्ञू दुतियो होति, अरहोपेक्खा, अञ्ञविहिता सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
दुतियसिक्खापदं निट्ठितं.
३. ततियसिक्खापदं
८४६. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भद्दाय कापिलानिया अन्तेवासिनिया भिक्खुनिया ञातको पुरिसो गामका सावत्थिं अगमासि केनचिदेव करणीयेन. अथ खो सा भिक्खुनी – ‘‘भगवता पटिक्खित्तं पटिच्छन्ने ओकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठितुं सल्लपितु’’न्ति तेनेव पुरिसेन सद्धिं अज्झोकासे एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी अज्झोकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपी’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी अज्झोकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी अज्झोकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपि! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८४७. ‘‘या पन भिक्खुनी अज्झोकासे पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठेय्य वा सल्लपेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.
८४८. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
अज्झोकासो नाम अप्पटिच्छन्नो होति कुट्टेन वा कवाटेन वा किलञ्जेन वा साणिपाकारेन वा रुक्खेन वा थम्भेन वा कोत्थळिया वा, येन केनचि अप्पटिच्छन्नो होति.
पुरिसो नाम मनुस्सपुरिसो, न यक्खो न पेतो न तिरच्छानगतो, विञ्ञू पटिबलो सन्तिट्ठितुं सल्लपितुं.
सद्धिन्ति एकतो. एकेनेकाति पुरिसो चेव होति भिक्खुनी च.
सन्तिट्ठेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे तिट्ठति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
सल्लपेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे ठिता सल्लपति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
हत्थपासं विजहित्वा सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. यक्खेन वा पेतेन वा पण्डकेन वा तिरच्छागतमनुस्सविग्गहेन वा सद्धिं सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स.
८४९. अनापत्ति यो कोचि विञ्ञू दुतियो होति, अरहोपेक्खा, अञ्ञविहिता सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
ततियसिक्खापदं निट्ठितं.
४. चतुत्थसिक्खापदं
८५०. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन थुल्लनन्दा भिक्खुनी रथिकायपि ब्यूहेपि सिङ्घाटकेपि पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपि निकण्णिकम्पि जप्पेति दुतियिकम्पि भिक्खुनिं उय्योजेति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या थुल्लनन्दा रथिकायपि ब्यूहेपि सिङ्घाटकेपि पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपि निकण्णिकम्पि जप्पिस्सति दुतियिकम्पि भिक्खुनिं उय्योजेस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी रथिकायपि ब्यूहेपि सिङ्घाटकेपि पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठतिपि सल्लपतिपि निकण्णिकम्पि जप्पेति दुतियिकम्पि भिक्खुनिं उय्योजेतीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी रथिकायपि ब्यूहेपि सिङ्घाटकेपि पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठिस्सतिपि सल्लपिस्सतिपि निकण्णिकम्पि जप्पिस्सति दुतियिकम्पि भिक्खुनिं उय्योजेस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८५१. ‘‘या पन भिक्खुनी रथिकाय वा ब्यूहे वा सिङ्घाटके वा पुरिसेन सद्धिं एकेनेका सन्तिट्ठेय्य वा सल्लपेय्य वा निकण्णिकं वा जप्पेय्य दुतियिकं वा भिक्खुनिं उय्योजेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.
८५२. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
रथिका नाम रच्छा वुच्चति. ब्यूहं नाम येनेव पविसन्ति तेनेव निक्खमन्ति. सिङ्घाटको नाम चच्चरं वुच्चति.
पुरिसो नाम मनुस्सपुरिसो न यक्खो न पेतो न तिरच्छानगतो विञ्ञू पटिबलो सन्तिट्ठितुं सल्लपितुं.
सद्धिन्ति एकतो. एकेनेकाति पुरिसो चेव होति भिक्खुनी च.
सन्तिट्ठेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे तिट्ठति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
सल्लपेय्य वाति पुरिसस्स हत्थपासे ठिता सल्लपति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
निकण्णिकं वा जप्पेय्याति पुरिसस्स उपकण्णके आरोचेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
दुतियिकं वा भिक्खुनिं उय्योजेय्याति अनाचारं आचरितुकामा दुतियिकम्पि भिक्खुनिं उय्योजेति, आपत्ति दुक्कटस्स. दस्सनूपचारं वा सवनूपचारं वा विजहन्तिया आपत्ति दुक्कटस्स. विजहिते आपत्ति पाचित्तियस्स.
हत्थपासं विजहित्वा सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा आपत्ति दुक्कटस्स. यक्खेन वा पेतेन वा पण्डकेन वा तिरच्छानगतमनुस्सविग्गहेन वा सद्धिं सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, आपत्ति दुक्कटस्स.
८५३. अनापत्ति यो कोचि विञ्ञू दुतियो होति, अरहोपेक्खा, अञ्ञविहिता सन्तिट्ठति वा सल्लपति वा, न अनाचारं आचरितुकामा, सति करणीये दुतियिकं भिक्खुनिं उय्योजेति, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
चतुत्थसिक्खापदं निट्ठितं.
५. पञ्चमसिक्खापदं
८५४. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरा भिक्खुनी अञ्ञतरस्स कुलस्स कुलूपिका होति निच्चभत्तिका. अथ खो सा भिक्खुनी पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय येन तं कुलं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आसने निसीदित्वा सामिके अनापुच्छा पक्कामि. तस्स कुलस्स दासी घरं सम्मज्जन्ती तं आसनं भाजनन्तरिकाय पक्खिपि. मनुस्सा तं आसनं अपस्सन्ता तं भिक्खुनिं एतदवोचुं – ‘‘कहं तं, अय्ये, आसन’’न्ति? ‘‘नाहं तं, आवुसो, आसनं पस्सामी’’ति. ‘‘देथाय्ये, तं आसन’’न्ति परिभासित्वा निच्चभत्तं पच्छिन्दिंसु. अथ खो ते मनुस्सा घरं सोधेन्ता तं आसनं भाजनन्तरिकाय पस्सित्वा तं भिक्खुनिं खमापेत्वा निच्चभत्तं पट्ठपेसुं. अथ खो सा भिक्खुनी भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसि. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी पुरेभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा आसने निसीदित्वा सामिके अनापुच्छा पक्कमिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी पुरेभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा आसने निसीदित्वा सामिके अनापुच्छा पक्कमतीति [पक्कमीति (क.)]? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे भिक्खुनी पुरेभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा आसने निसीदित्वा सामिके अनापुच्छा पक्कमिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८५५. ‘‘या पन भिक्खुनी पुरेभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा आसने निसीदित्वा सामिके अनापुच्छा पक्कमेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.
८५६. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
पुरेभत्तं नाम अरुणुग्गमनं उपादाय याव मज्झन्हिका.
कुलं नाम चत्तारि कुलानि – खत्तियकुलं, ब्राह्मणकुलं, वेस्सकुलं, सुद्दकुलं. उपसङ्कमित्वाति तत्थ गन्त्वा.
आसनं नाम पल्लङ्कस्स ओकासो वुच्चति. निसीदित्वाति तस्मिं निसीदित्वा.
सामिके अनापुच्छा पक्कमेय्याति यो तस्मिं कुले मनुस्सो विञ्ञू तं अनापुच्छा अनोवस्सकं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति पाचित्तियस्स. अज्झोकासे उपचारं अतिक्कामेन्तिया आपत्ति पाचित्तियस्स.
८५७. अनापुच्छिते अनापुच्छितसञ्ञा पक्कमति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अनापुच्छिते वेमतिका पक्कमति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अनापुच्छिते आपुच्छितसञ्ञा पक्कमति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
पल्लङ्कस्स अनोकासे आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते अनापुच्छितसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते आपुच्छितसञ्ञा, अनापत्ति.
८५८. अनापत्ति आपुच्छा गच्छति, असंहारिमे, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
पञ्चमसिक्खापदं निट्ठितं.
६. छट्ठसिक्खापदं
८५९. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन थुल्लनन्दा भिक्खुनी पच्छाभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा आसने अभिनिसीदतिपि अभिनिपज्जतिपि. मनुस्सा थुल्लनन्दं भिक्खुनिं हिरीयमाना आसने नेव अभिनिसीदन्ति न अभिनिपज्जन्ति. मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या थुल्लनन्दा पच्छाभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा आसने अभिनिसीदिस्सतिपि अभिनिपज्जिस्सतिपी’’ति! अस्सोसुं खो भिक्खुनियो तेसं मनुस्सानं उज्झायन्तानं खिय्यन्तानं विपाचेन्तानं. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या थुल्लनन्दा पच्छाभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा आसने अभिनिसीदिस्सतिपि अभिनिपज्जिस्सतिपी’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी पच्छाभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा आसने अभिनिसीदतिपि अभिनिपज्जतिपीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी पच्छाभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा आसने अभिनिसीदिस्सतिपि अभिनिपज्जिस्सतिपि! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८६०. ‘‘या पन भिक्खुनी पच्छाभत्तं कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा आसने अभिनिसीदेय्य वा अभिनिपज्जेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.
८६१. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
पच्छाभत्तं नाम मज्झन्हिके वीतिवत्ते याव अत्थङ्गते सूरिये.
कुलं नाम चत्तारि कुलानि – खत्तियकुलं, ब्राह्मणकुलं, वेस्सकुलं, सुद्दकुलं. उपसङ्कमित्वाति तत्थ गन्त्वा.
सामिके अनापुच्छाति यो तस्मिं कुले मनुस्सो सामिको दातुं, तं अनापुच्छा.
आसनं नाम पल्लङ्कस्स ओकासो वुच्चति.
अभिनिसीदेय्याति तस्मिं अभिनिसीदति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
अभिनिपज्जेय्याति तस्मिं अभिनिपज्जति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
८६२. अनापुच्छिते अनापुच्छितसञ्ञा आसने अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. अनापुच्छिते वेमतिका आसने अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. अनापुच्छिते आपुच्छितसञ्ञा आसने अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स.
पल्लङ्कस्स अनोकासे आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते अनापुच्छितसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते आपुच्छितसञ्ञा, अनापत्ति.
८६३. अनापत्ति आपुच्छा आसने अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, धुवपञ्ञत्ते, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
छट्ठसिक्खापदं निट्ठितं.
७. सत्तमसिक्खापदं
८६४. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खुनियो कोसलेसु जनपदे सावत्थिं गच्छन्तियो सायं अञ्ञतरं गामं उपगन्त्वा अञ्ञतरं ब्राह्मणकुलं उपसङ्कमित्वा ओकासं याचिंसु. अथ खो सा ब्राह्मणी ता भिक्खुनियो एतदवोच – ‘‘आगमेथ, अय्ये, याव ब्राह्मणो आगच्छती’’ति. भिक्खुनियो – ‘‘याव ब्राह्मणो आगच्छती’’ति सेय्यं सन्थरित्वा एकच्चा निसीदिंसु एकच्चा निपज्जिंसु. अथ खो सो ब्राह्मणो रत्तिं आगन्त्वा तं ब्राह्मणिं एतदवोच – ‘‘का इमा’’ति? ‘‘भिक्खुनियो, अय्या’’ति. ‘‘निक्कड्ढथ इमा मुण्डा बन्धकिनियो’’ति, घरतो निक्कड्ढापेसि. अथ खो ता भिक्खुनियो सावत्थिं गन्त्वा भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसुं. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो विकाले कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा सेय्यं सन्थरित्वा अभिनिसीदिस्सन्तिपि अभिनिपज्जिस्सन्तिपी’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनियो विकाले कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा सेय्यं सन्थरित्वा अभिनिसीदन्तिपि अभिनिपज्जन्तिपीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनियो विकाले कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा सेय्यं सन्थरित्वा अभिनिसीदिस्सन्तिपि अभिनिपज्जिस्सन्तिपि! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८६५. ‘‘या पन भिक्खुनी विकाले कुलानि उपसङ्कमित्वा सामिके अनापुच्छा सेय्यं सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा अभिनिसीदेय्य वा अभिनिपज्जेय्य वा, पाचित्तिय’’न्ति.
८६६. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
विकालो नाम अत्थङ्गते सूरिये याव अरुणुग्गमना.
कुलं नाम चत्तारि कुलानि – खत्तियकुलं, ब्राह्मणकुलं, वेस्सकुलं सुद्दकुलं. उपसङ्कमित्वाति तत्थ गन्त्वा.
सामिके अनापुच्छाति यो तस्मिं कुले मनुस्सो सामिको दातुं, तं अनापुच्छा.
सेय्यं नाम अन्तमसो पण्णसन्थारोपि. सन्थरित्वाति सयं सन्थरित्वा. सन्थरापेत्वाति अञ्ञं सन्थरापेत्वा. अभिनिसीदेय्याति तस्मिं अभिनिसीदति, आपत्ति पाचित्तियस्स. अभिनिपज्जेय्याति तस्मिं अभिनिपज्जति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
८६७. अनापुच्छिते अनापुच्छितसञ्ञा सेय्यं सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. अनापुच्छिते वेमतिका सेय्यं सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स. अनापुच्छिते आपुच्छितसञ्ञा सेय्यं सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स.
आपुच्छिते अनापुच्छितसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. आपुच्छिते आपुच्छितसञ्ञा, अनापत्ति.
८६८. अनापत्ति आपुच्छा सेय्यं सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा अभिनिसीदति वा अभिनिपज्जति वा, गिलानाय, आपदासु, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
सत्तमसिक्खापदं निट्ठितं.
८. अट्ठमसिक्खापदं
८६९. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भद्दाय कापिलानिया अन्तेवासिनी भिक्खुनी भद्दं कापिलानिं सक्कच्चं उपट्ठेति. भद्दा कापिलानी भिक्खुनियो एतदवोच – ‘‘अयं मं, अय्ये, भिक्खुनी सक्कचं उपट्ठेति, इमिस्साहं चीवरं दस्सामी’’ति. अथ खो सा भिक्खुनी दुग्गहितेन दूपधारितेन परं उज्झापेसि – ‘‘अहं किराय्ये, अय्यं न सक्कच्चं उपट्ठेमि, न किर मे अय्या चीवरं दस्सती’’ति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी दुग्गहितेन दूपधारितेन परं उज्झापेस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खुनी दुग्गहितेन दूपधारितेन परं उज्झापेतीति [उज्झापेसीति (क.)]? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, भिक्खुनी दुग्गहितेन दूपधारितेन परं उज्झापेस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८७०. ‘‘या पन भिक्खुनी दुग्गहितेन दूपधारितेन परं उज्झापेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.
८७१. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
दुग्गहितेनाति अञ्ञथा गहितेन [उग्गहितेन (क.)].
दूपधारितेनाति अञ्ञथा उपधारितेन.
परन्ति उपसम्पन्नं उज्झापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
८७२. उपसम्पन्नाय उपसम्पन्नसञ्ञा उज्झापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. उपसम्पन्नाय वेमतिका उज्झापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स. उपसम्पन्नाय अनुपसम्पन्नसञ्ञा उज्झापेति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
अनुपसम्पन्नं उज्झापेति, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नाय उपसम्पन्नसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नाय वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नाय अनुपसम्पन्नसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स.
८७३. अनापत्ति उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
अट्ठमसिक्खापदं निट्ठितं.
९. नवमसिक्खापदं
८७४. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो अत्तनो भण्डकं अपस्सन्तियो चण्डकाळिं भिक्खुनिं एतदवोचुं – ‘‘अपाय्ये, अम्हाकं, भण्डकं पस्सेय्यासी’’ति? चण्डकाळी भिक्खुनी उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘अहमेव नून चोरी, अहमेव नून अलज्जिनी, या अय्यायो अत्तनो भण्डकं अपस्सन्तियो ता मं एवमाहंसु – ‘अपाय्ये, अम्हाकं भण्डकं पस्सेय्यासी’ति? सचाहं, अय्ये, तुम्हाकं भण्डकं गण्हामि, अस्समणी होमि, ब्रह्मचरिया चवामि, निरयं उपपज्जामि; या पन मं अभूतेन एवमाह सापि अस्समणी होतु, ब्रह्मचरिया चवतु, निरयं उपपज्जतू’’ति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या चण्डकाळी अत्तानम्पि परम्पि निरयेनपि ब्रह्मचरियेनपि अभिसपिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, चण्डकाळी भिक्खुनी अत्तानम्पि परम्पि निरयेनपि ब्रह्मचरियेनपि अभिसपतीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, चण्डकाळी भिक्खुनी अत्तानम्पि परम्पि निरयेनपि ब्रह्मचरियेनपि अभिसपिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८७५. ‘‘या पन भिक्खुनी अत्तानं वा परं वा निरयेन वा ब्रह्मचरियेन वा अभिसपेय्य, पाचित्तिय्य’’न्ति.
८७६. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
अत्तानन्ति पच्चत्तं. परन्ति उपसम्पन्नं. निरयेन वा ब्रह्मचरियेन वा अभिसपति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
८७७. उपसम्पन्नाय उपसम्पन्नसञ्ञा निरयेन वा ब्रह्मचरियेन वा अभिसपति, आपत्ति पाचित्तियस्स. उपसम्पन्नाय वेमतिका निरयेन वा ब्रह्मचरियेन वा अभिसपति, आपत्ति पाचित्तियस्स. उपसम्पन्नाय अनुपसम्पन्नसञ्ञा निरयेन वा ब्रह्मचरियेन वा अभिसपति, आपत्ति पाचित्तियस्स.
तिरच्छानयोनिया वा पेत्तिविसयेन वा मनुस्सदोभग्गेन वा अभिसपति, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नं अभिसपति, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नाय उपसम्पन्नसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नाय वेमतिका, आपत्ति दुक्कटस्स. अनुपसम्पन्नाय अनुपसम्पन्नसञ्ञा, आपत्ति दुक्कटस्स.
८७८. अनापत्ति अत्थपुरेक्खाराय, धम्मपुरेक्खाराय, अनुसासनिपुरेक्खाराय, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
नवमसिक्खापदं निट्ठितं.
१०. दसमसिक्खापदं
८७९. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन चण्डकाळी भिक्खुनी भिक्खुनीहि सद्धिं भण्डित्वा अत्तानं वधित्वा वधित्वा रोदति. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या चण्डकाळी अत्तानं वधित्वा वधित्वा रोदिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, चण्डकाळी भिक्खुनी अत्तानं वधित्वा वधित्वा रोदतीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, चण्डकाळी भिक्खुनी अत्तानं वधित्वा वधित्वा रोदिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –
८८०. ‘‘या पन भिक्खुनी अत्तानं वधित्वा वधित्वा रोदेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.
८८१. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.
अत्तानन्ति पच्चत्तं. वधित्वा वधित्वा रोदति, आपत्ति पाचित्तियस्स. वधति न रोदति, आपत्ति दुक्कटस्स. रोदति न वधति, आपत्ति दुक्कटस्स.
८८२. अनापत्ति ञातिब्यसनेन वा भोगब्यसनेन वा रोगब्यसनेन वा फुट्ठा रोदति न वधति, उम्मत्तिकाय, आदिकम्मिकायाति.
दसमसिक्खापदं निट्ठितं.
अन्धकारवग्गो दुतियो.