१. पठमसङ्घादिसेससिक्खापदं

इमे खो पनाय्यायो सत्तरस सङ्घादिसेसा

धम्मा उद्देसं आगच्छन्ति.

६७८. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो उपासको भिक्खुनिसङ्घस्स उदोसितं [उद्दोसितं (सी. स्या.)] दत्वा कालङ्कतो होति. तस्स द्वे पुत्ता होन्ति – एको अस्सद्धो अप्पसन्नो, एको सद्धो पसन्नो. ते पेत्तिकं सापतेय्यं विभजिंसु. अथ खो सो अस्सद्धो अप्पसन्नो तं सद्धं पसन्नं एतदवोच – ‘‘अम्हाकं उदोसितो, तं भाजेमा’’ति. एवं वुत्ते सो सद्धो पसन्नो तं अस्सद्धं अप्पसन्नं एतदवोच – ‘‘माय्यो, एवं अवच. अम्हाकं पितुना भिक्खुनिसङ्घस्स दिन्नो’’ति. दुतियम्पि खो सो अस्सद्धो अप्पसन्नो तं सद्धं पसन्नं एतदवोच – ‘‘अम्हाकं उदोसितो, तं भाजेमा’’ति. अथ खो सो सद्धो पसन्नो तं अस्सद्धं अप्पसन्नं एतदवोच – ‘‘माय्यो, एवं अवच. अम्हाकं पितुना भिक्खुनिसङ्घस्स दिन्नो’’ति. ततियम्पि खो सो अस्सद्धो अप्पसन्नो तं सद्धं पसन्नं एतदवोच – ‘‘अम्हाकं उदोसितो, तं भाजेमा’’ति. अथ खो सो सद्धो पसन्नो – ‘‘सचे मय्हं भविस्सति, अहम्पि भिक्खुनिसङ्घस्स दस्सामी’’ति – तं अस्सद्धं अप्पसन्नं एतदवोच – ‘‘भाजेमा’’ति. अथ खो सो उदोसितो तेहि भाजीयमानो तस्स अस्सद्धस्स अप्पसन्नस्स पापुणाति [पापुणि (स्या.)]. अथ खो सो अस्सद्धो अप्पसन्नो भिक्खुनियो उपसङ्कमित्वा एतदवोच – ‘‘निक्खमथाय्ये, अम्हाकं उदोसितो’’ति.

एवं वुत्ते थुल्लनन्दा भिक्खुनी तं पुरिसं एतदवोच – ‘‘माय्यो, एवं अवच, तुम्हाकं पितुना भिक्खुनिसङ्घस्स दिन्नो’’ति. ‘‘दिन्नो न दिन्नो’’ति वोहारिके महामत्ते पुच्छिंसु. महामत्ता एवमाहंसु – ‘‘को, अय्ये, जानाति भिक्खुनिसङ्घस्स दिन्नो’’ति? एवं वुत्ते थुल्लनन्दा भिक्खुनी ते महामत्ते एतदवोच – ‘‘अपि नाय्यो [अपि न्वय्या (स्या.), अपि नाय्यो (क.)] तुम्हेहि दिट्ठं वा सुतं वा सक्खिं ठपयित्वा दानं दिय्यमान’’न्ति? अथ खो ते महामत्ता – ‘‘सच्चं खो अय्या आहा’’ति तं उदोसितं भिक्खुनिसङ्घस्स अकंसु. अथ खो सो पुरिसो पराजितो उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘अस्समणियो इमा मुण्डा बन्धकिनियो. कथञ्हि नाम अम्हाकं उदोसितं अच्छिन्दापेस्सन्ती’’ति! थुल्लनन्दा भिक्खुनी महामत्तानं एतमत्थं आरोचेसि. महामत्ता तं पुरिसं दण्डापेसुं. अथ खो सो पुरिसो दण्डितो भिक्खुनूपस्सयस्स अविदूरे आजीवकसेय्यं कारापेत्वा आजीवके उय्योजेसि – ‘‘एता भिक्खुनियो अच्चावदथा’’ति.

थुल्लनन्दा भिक्खुनी महामत्तानं एतमत्थं आरोचेसि. महामत्ता तं पुरिसं बन्धापेसुं. मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘पठमं भिक्खुनियो उदोसितं अच्छिन्दापेसुं, दुतियं दण्डापेसुं, ततियं बन्धापेसुं. इदानि घातापेस्सन्ती’’ति! अस्सोसुं खो भिक्खुनियो तेसं मनुस्सानं उज्झायन्तानं खिय्यन्तानं विपाचेन्तानं. या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे… ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्या थुल्लनन्दा उस्सयवादिका विहरिस्सती’’ति! अथ खो ता भिक्खुनियो भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसुं…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी उस्सयवादिका विहरतीति. ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम, भिक्खवे, थुल्लनन्दा भिक्खुनी उस्सयवादिका विहरिस्सति! नेतं, भिक्खवे, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, भिक्खुनियो इमं सिक्खापदं उद्दिसन्तु –

६७९. ‘‘या पन भिक्खुनी उस्सयवादिका विहरेय्य गहपतिना वा गहपतिपुत्तेन वा दासेन वा कम्मकारेन [कम्मकरेन (सी. स्या.)] वा अन्तमसो समणपरिब्बाजकेनापि, अयं भिक्खुनी पठमापत्तिकं धम्मं आपन्ना निस्सारणीयं सङ्घादिसेस’’न्ति.

६८०. या पनाति या यादिसा…पे… भिक्खुनीति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेता भिक्खुनीति.

उस्सयवादिका नाम अड्डकारिका वुच्चति.

गहपति नाम यो कोचि अगारं अज्झावसति.

गहपतिपुत्तो नाम ये केचि पुत्तभातरो.

दासो नाम अन्तोजातो धनक्कीतो करमरानीतो.

कम्मकारो नाम भटको आहतको.

समणपरिब्बाजको नाम भिक्खुञ्च भिक्खुनिञ्च सिक्खमानञ्च सामणेरञ्च सामणेरिञ्च ठपेत्वा यो कोचि परिब्बाजकसमापन्नो.

अड्डं करिस्सामीति दुतियं वा परियेसति गच्छति वा, आपत्ति दुक्कटस्स. एकस्स आरोचेति, आपत्ति दुक्कटस्स. दुतियस्स आरोचेति, आपत्ति थुल्लच्चयस्स. अड्डपरियोसाने आपत्ति सङ्घादिसेसस्स.

पठमापत्तिकन्ति सह वत्थुज्झाचारा आपज्जति असमनुभासनाय.

निस्सारणीयन्ति सङ्घम्हा निस्सारीयति.

सङ्घादिसेसन्ति सङ्घोव तस्सा आपत्तिया मानत्तं देति मूलाय पटिकस्सति अब्भेति, न सम्बहुला न एका भिक्खुनी. तेन वुच्चति ‘‘सङ्घादिसेसो’’ति. तस्सेव आपत्तिनिकायस्स नामकम्मं अधिवचनं. तेनपि वुच्चति ‘‘सङ्घादिसेसो’’ति.

६८१. अनापत्ति मनुस्सेहि आकड्ढीयमाना गच्छति, आरक्खं याचति, अनोदिस्स आचिक्खति, उम्मत्तिकाय…पे… आदिकम्मिकायाति.

पठमसङ्घादिसेससिक्खापदं निट्ठितं.