३. हसधम्मसिक्खापदं

३३५. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन सत्तरसवग्गिया भिक्खू अचिरवतिया नदिया उदके कीळन्ति. तेन खो पन समयेन राजा पसेनदि कोसलो मल्लिकाय देविया सद्धिं उपरिपासादवरगतो होति. अद्दसा खो राजा पसेनदि कोसलो सत्तरसवग्गिये भिक्खू अचिरवतिया नदिया उदके कीळन्ते. दिस्वान मल्लिकं देविं एतदवोच – ‘‘एते ते, मल्लिके, अरहन्तो उदके कीळन्ती’’ति. ‘‘निस्संसयं खो, महाराज, भगवता सिक्खापदं अपञ्ञत्तं. ते वा भिक्खू अप्पकतञ्ञुनो’’ति. अथ खो रञ्ञो पसेनदिस्स कोसलस्स एतदहोसि – ‘‘केन नु खो अहं उपायेन भगवतो च न आरोचेय्यं, भगवा च जानेय्य इमे भिक्खू उदके कीळिता’’ति? अथ खो राजा पसेनदि कोसलो सत्तरसवग्गिये भिक्खू पक्कोसापेत्वा महन्तं गुळपिण्डं अदासि – ‘‘इमं, भन्ते, गुळपिण्डं भगवतो देथा’’ति. सत्तरसवग्गिया भिक्खू तं गुळपिण्डं आदाय येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं एतदवोचुं – ‘‘इमं, भन्ते, गुळपिण्डं राजा पसेनदि कोसलो भगवतो देती’’ति. ‘‘कहं पन तुम्हे, भिक्खवे, राजा अद्दसा’’ति. ‘‘अचिरवतिया नदिया, भगवा, उदके कीळन्ते’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम तुम्हे, मोघपुरिसा, उदके कीळिस्सथ! नेतं, मोघपुरिसा, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

३३६. ‘‘उदके हसधम्मे [हस्सधम्मे (सी. स्या.)] पाचित्तिय’’न्ति.

३३७. उदके हसधम्मो नाम उपरिगोप्फके उदके हसाधिप्पायो निमुज्जति वा उम्मुज्जति वा पलवति वा, आपत्ति पाचित्तियस्स.

३३८. उदके हसधम्मे हसधम्मसञ्ञी, आपत्ति पाचित्तियस्स. उदके हसधम्मे वेमतिको, आपत्ति पाचित्तियस्स. उदके हसधम्मे अहसधम्मसञ्ञी, आपत्ति पाचित्तियस्स.

हेट्ठागोप्फके उदके कीळति, आपत्ति दुक्कटस्स. उदके नावाय कीळति, आपत्ति दुक्कटस्स. हत्थेन वा पादेन वा कट्ठेन वा कठलाय वा उदकं पहरति, आपत्ति दुक्कटस्स. भाजनगतं उदकं वा कञ्जिकं वा खीरं वा तक्कं वा रजनं वा पस्सावं वा चिक्खल्लं वा कीळति, आपत्ति दुक्कटस्स.

उदके अहसधम्मे हसधम्मसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. उदके अहसधम्मे वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. उदके अहसधम्मे अहसधम्मसञ्ञी, अनापत्ति.

३३९. अनापत्ति न हसाधिप्पायो, सति करणीये उदकं ओतरित्वा निमुज्जति वा उम्मुज्जति वा पलवति वा, पारं गच्छन्तो निमुज्जति वा उम्मुज्जति वा पलवति वा, आपदासु, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

हसधम्मसिक्खापदं निट्ठितं ततियं.