१०. दन्तपोनसिक्खापदं

२६३. तेन समयेन बुद्धो भगवा वेसालियं विहरति महावने कूटागारसालायं. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरो भिक्खु सब्बपंसुकूलिको सुसाने विहरति. सो मनुस्सेहि दिय्यमानं न इच्छति पटिग्गहेतुं, सुसानेपि रुक्खमूलेपि उम्मारेपि अय्यवोसाटितकानि सामं गहेत्वा परिभुञ्जति [भुञ्जति (स्या.)]. मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अयं भिक्खु अम्हाकं अय्यवोसाटितकानि सामं गहेत्वा परिभुञ्जिस्सति! थेरोयं भिक्खु वठरो मनुस्समंसं मञ्ञे खादती’’ति! अस्सोसुं खो भिक्खू तेसं मनुस्सानं उज्झायन्तानं खिय्यन्तानं विपाचेन्तानं. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खु अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहरिस्सती’’ति…पे… सच्चं किर त्वं, भिक्खु, अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहरसीति? ‘‘सच्चं, भगवा’’ति. विगरहि बुद्धो भगवा…पे… कथञ्हि नाम त्वं, मोघपुरिस, अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहरिस्ससि! नेतं, मोघपुरिस, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

‘‘यो पन भिक्खु अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहरेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

२६४. तेन खो पन समयेन भिक्खू उदकदन्तपोने [उदकदन्तपोणे (स्या. क.)] कुक्कुच्चायन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उदकदन्तपोनं सामं गहेत्वा परिभुञ्जितुं. एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

२६५. ‘‘यो पन भिक्खु अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहरेय्य, अञ्ञत्र उदकदन्तपोना, पाचित्तिय’’न्ति.

२६६. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

अदिन्नं नाम अप्पटिग्गहितकं वुच्चति.

दिन्नं नाम कायेन वा कायपटिबद्धेन वा निस्सग्गियेन वा देन्ते हत्थपासे ठितो कायेन वा कायपटिबद्धेन वा पटिग्गण्हाति, एतं दिन्नं नाम.

आहारो नाम उदकदन्तपोनं ठपेत्वा यंकिञ्चि अज्झोहरणीयं, एसो आहारो नाम.

अञ्ञत्र उदकदन्तपोनाति ठपेत्वा उदकदन्तपोनं.

‘‘खादिस्सामि भुञ्जिस्सामी’’ति गण्हाति, आपत्ति दुक्कटस्स. अज्झोहारे अज्झोहारे आपत्ति पाचित्तियस्स.

२६७. अप्पटिग्गहितके अप्पटिग्गहितकसञ्ञी अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहारेति, अञ्ञत्र उदकदन्तपोना, आपत्ति पाचित्तियस्स. अप्पटिग्गहितके वेमतिको अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहारेति, अञ्ञत्र उदकदन्तपोना, आपत्ति पाचित्तियस्स. अप्पटिग्गहितके पटिग्गहितकसञ्ञी अदिन्नं मुखद्वारं आहारं आहारेति, अञ्ञत्र उदकदन्तपोना, आपत्ति पाचित्तियस्स.

पटिग्गहितके अप्पटिग्गहितकसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. पटिग्गहितके वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. पटिग्गहितके पटिग्गहितकसञ्ञी, अनापत्ति.

२६८. अनापत्ति उदकदन्तपोने, चत्तारि महाविकतानि सति पच्चये असति कप्पियकारके सामं गहेत्वा परिभुञ्जति, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

दन्तपोनसिक्खापदं निट्ठितं दसमं.

भोजनवग्गो चतुत्थो.

तस्सुद्दानं –

पिण्डो गणं परं पूवं, द्वे च वुत्ता पवारणा;

विकाले सन्निधी खीरं, दन्तपोनेन ते दसाति.