४. पठमसेनासनसिक्खापदं

१०८. तेन समयेन बुद्धो भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन भिक्खू हेमन्तिके काले अज्झोकासे सेनासनं पञ्ञपेत्वा कायं ओतापेन्ता काले आरोचिते तं पक्कमन्ता नेव उद्धरिंसु न उद्धरापेसुं, अनापुच्छा पक्कमिंसु. सेनासनं ओवट्ठं होति. ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथं हि नाम भिक्खू अज्झोकासे सेनासनं पञ्ञपेत्वा तं पक्कमन्ता नेव उद्धरिस्सन्ति न उद्धरापेस्सन्ति, अनापुच्छा पक्कमिस्सन्ति, सेनासनं ओवट्ठ’’न्ति! अथ खो ते भिक्खू ते अनेकपरियायेन विगरहित्वा भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… सच्चं किर, भिक्खवे, भिक्खू अज्झोकासे…पे… एवञ्च पन, भिक्खवे, इमं सिक्खापदं उद्दिसेय्याथ –

१०९. ‘‘यो पन भिक्खु सङ्घिकं मञ्चं वा पीठं वा भिसिं वा कोच्छं वा अज्झोकासे सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा तं पक्कमन्तो नेव उद्धरेय्य न उद्धरापेय्य, अनापुच्छं वा गच्छेय्य, पाचित्तिय’’न्ति.

एवञ्चिदं भगवता भिक्खूनं सिक्खापदं पञ्ञत्तं होति.

११०. तेन खो पन समयेन भिक्खू अज्झोकासे वसित्वा कालस्सेव सेनासनं अभिहरन्ति. अद्दसा खो भगवा ते भिक्खू कालस्सेव सेनासनं अभिहरन्ते. दिस्वान एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, अट्ठ मासे अवस्सिकसङ्केते [वसितुं अवस्सिकसंकेते (इतिपि)] मण्डपे वा रुक्खमूले वा यत्थ काका वा कुलला वा न ऊहदन्ति तत्थ सेनासनं निक्खिपितु’’न्ति.

१११. यो पनाति यो यादिसो…पे… भिक्खूति…पे… अयं इमस्मिं अत्थे अधिप्पेतो भिक्खूति.

सङ्घिकं नाम सङ्घस्स दिन्नं होति परिच्चत्तं.

मञ्चो नाम चत्तारो मञ्चा – मसारको, बुन्दिकाबद्धो, कुळीरपादको, आहच्चपादको.

पीठं नाम चत्तारि पीठानि – मसारकं, बुन्दिकाबद्धं, कुळीरपादकं, आहच्चपादकं.

भिसि नाम पञ्च भिसियो – उण्णभिसि, चोळभिति, वाकभिसि, तिणभिसि, पण्णभिसि.

कोच्छं नाम – वाकमयं वा उसीरमयं वा मुञ्जमयं वा पब्बजमयं [बब्बजमयं (सी.)] वा अन्तो संवेठेत्वा बद्धं होति.

सन्थरित्वाति सयं सन्थरित्वा.

सन्थरापेत्वाति अञ्ञं सन्थरापेत्वा. अनुपसम्पन्नं सन्थरापेति, तस्स पलिबोधो. उपसम्पन्नं सन्थरापेति, सन्थारकस्स [सन्थतस्स (इतिपि)] पलिबोधो.

तं पक्कमन्तो नेव उद्धरेय्याति न सयं उद्धरेय्य.

न उद्धरापेय्याति न अञ्ञं उद्धरापेय्य.

अनापुच्छं वा गच्छेय्याति भिक्खुं वा सामणेरं वा आरामिकं वा अनापुच्छा मज्झिमस्स पुरिसस्स लेड्डुपातं अतिक्कमन्तस्स आपत्ति पाचित्तियस्स.

११२. सङ्घिके सङ्घिकसञ्ञी अज्झोकासे सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा तं पक्कमन्तो नेव उद्धरेय्य न उद्धरापेय्य अनापुच्छं वा गच्छेय्य, आपत्ति पाचित्तियस्स. सङ्घिके वेमतिको…पे… सङ्घिके पुग्गलिकसञ्ञी अज्झोकासे सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा तं पक्कमन्तो नेव उद्धरेय्य न उद्धरापेय्य, अनापुच्छं वा गच्छेय्य, आपत्ति पाचित्तियस्स.

चिमिलिकं वा उत्तरत्थरणं वा भूमत्थरणं वा तट्टिकं वा चम्मखण्डं वा पादपुञ्छनिं वा फलकपीठं वा अज्झोकासे सन्थरित्वा वा सन्थरापेत्वा वा तं पक्कमन्तो नेव उद्धरेय्य न उद्धरापेय्य, अनापुच्छं वा गच्छेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. पुग्गलिके सङ्घिकसञ्ञी, आपत्ति दुक्कटस्स. पुग्गलिके वेमतिको, आपत्ति दुक्कटस्स. पुग्गलिके पुग्गलिकसञ्ञी अञ्ञस्स पुग्गलिके, आपत्ति दुक्कटस्स. अत्तनो पुग्गलिके अनापत्ति.

११३. अनापत्ति उद्धरित्वा गच्छति, उद्धरापेत्वा गच्छति, आपुच्छं गच्छति, ओतापेन्तो गच्छति, केनचि पलिबुद्धं होति, आपदासु, उम्मत्तकस्स, आदिकम्मिकस्साति.

पठमसेनासनसिक्खापदं निट्ठितं चतुत्थं.