२०९. समत्तिंसविरेचनकथा

३३६. तेन खो पन समयेन भगवतो कायो दोसाभिसन्नो होति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं आनन्दं आमन्तेसि – ‘‘दोसाभिसन्नो खो, आनन्द, तथागतस्स कायो. इच्छति तथागतो विरेचनं पातु’’न्ति. अथ खो आयस्मा आनन्दो येन जीवको कोमारभच्चो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा जीवकं कोमारभच्चं एतदवोच – ‘‘दोसाभिसन्नो खो, आवुसो जीवक, तथागतस्स कायो. इच्छति तथागतो विरेचनं पातु’’न्ति. ‘‘तेन हि, भन्ते आनन्द, भगवतो कायं कतिपाहं सिनेहेथा’’ति. अथ खो आयस्मा आनन्दो भगवतो कायं कतिपाहं सिनेहेत्वा येन जीवको कोमारभच्चो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा जीवकं कोमारभच्चं एतदवोच – ‘‘सिनिद्धो खो, आवुसो जीवक, तथागतस्स कायो. यस्स दानि कालं मञ्ञसी’’ति. अथ खो जीवकस्स कोमारभच्चस्स एतदहोसि – ‘‘न खो मेतं पतिरूपं योहं भगवतो ओळारिकं विरेचनं ददेय्य’’न्ति. तीणि उप्पलहत्थानि नानाभेसज्जेहि परिभावेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा एकं उप्पलहत्थं भगवतो उपनामेसि – ‘‘इमं, भन्ते, भगवा पठमं उप्पलहत्थं उपसिङ्घतु. इदं भगवन्तं दसक्खत्तुं विरेचेस्सती’’ति. दुतियं उप्पलहत्थं भगवतो उपनामेसि – ‘‘इमं, भन्ते, भगवा दुतियं उप्पलहत्थं उपसिङ्घतु. इदं भगवन्तं दसक्खत्तुं विरेचेस्सती’’ति. ततियं उप्पलहत्थं भगवतो उपनामेसि – ‘‘इमं, भन्ते, भगवा ततियं उप्पलहत्थं उपसिङ्घतु. इदं भगवन्तं दसक्खत्तुं विरेचेस्सती’’ति. एवं भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं भविस्सतीति. अथ खो जीवको कोमारभच्चो भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं दत्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्कामि. अथ खो जीवकस्स कोमारभच्चस्स बहि द्वारकोट्ठका निक्खन्तस्स एतदहोसि – ‘‘मया खो भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं दिन्नं. दोसाभिसन्नो तथागतस्स कायो. न भगवन्तं समत्तिंसक्खत्तुं विरेचेस्सति, एकूनत्तिंसक्खत्तुं भगवन्तं विरेचेस्सति. अपि च, भगवा विरित्तो नहायिस्सति. नहातं भगवन्तं सकिं विरेचेस्सति. एवं भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं भविस्सती’’ति.

अथ खो भगवा जीवकस्स कोमारभच्चस्स चेतसा चेतोपरिवितक्कमञ्ञाय आयस्मन्तं आनन्दं आमन्तेसि – ‘‘इधानन्द, जीवकस्स कोमारभच्चस्स बहि द्वारकोट्ठका निक्खन्तस्स एतदहोसि – ‘मया खो भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं दिन्नं. दोसाभिसन्नो तथागतस्स कायो. न भगवन्तं समतिंसक्खत्तुं विरेचेस्सति, एकूनतिंसक्खत्तुं भगवन्तं विरेचेस्सति. अपि च, भगवा विरित्तो नहायिस्सति. नहातं भगवन्तं सकिं विरेचेस्सति. एवं भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं भविस्सती’ति. तेन हानन्द, उण्होदकं पटियादेही’’ति. ‘‘एवं, भन्ते’’ति खो आयस्मा आनन्दो भगवतो पटिस्सुणित्वा उण्होदकं पटियादेसि.

अथ खो जीवको कोमारभच्चो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो जीवको कोमारभच्चो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘विरित्तो, भन्ते, भगवा’’ति? ‘‘विरित्तोम्हि, जीवका’’ति. इध मय्हं, भन्ते, बहि द्वारकोट्ठका निक्खन्तस्स एतदहोसि – ‘‘मया खो भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं दिन्नं. दोसाभिसन्नो तथागतस्स कायो. न भगवन्तं समत्तिंसक्खत्तुं विरेचेस्सति, एकूनत्तिंसक्खत्तुं भगवन्तं विरेचेस्सति. अपि च, भगवा विरित्तो नहायिस्सति. नहातं भगवन्तं सकिं विरेचेस्सति. एवं भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं भविस्सती’’ति. नहायतु, भन्ते, भगवा, नहायतु सुगतोति. अथ खो भगवा उण्होदकं नहायि. नहातं भगवन्तं सकिं विरेचेसि. एवं भगवतो समत्तिंसाय विरेचनं अहोसि. अथ खो जीवको कोमारभच्चो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘याव, भन्ते, भगवतो कायो पकतत्तो होति, अलं [अहं ताव यूसपिण्टपातेनाति (सी.), अलं यूसपिण्टकेनाति (स्या.)] यूसपिण्डपातेना’’ति.

समत्तिंसविरेचनकथा निट्ठिता.