१६५. उग्गहितपटिग्गहणा

२७५. तेन खो पन समयेन सम्बहुला भिक्खू कासीसु वस्संवुट्ठा राजगहं गच्छन्ता भगवन्तं दस्सनाय अन्तरामग्गे न लभिंसु लूखस्स वा पणीतस्स वा भोजनस्स यावदत्थं पारिपूरिं; बहुञ्च फलखादनीयं अहोसि; कप्पियकारको च न अहोसि. अथ खो ते भिक्खू किलन्तरूपा येन राजगहं वेळुवनं कलन्दकनिवापो, येन भगवा तेनुपसङ्कमिंसु, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदिंसु. आचिण्णं खो पनेतं बुद्धानं भगवन्तानं आगन्तुकेहि भिक्खूहि सद्धिं पटिसम्मोदितुं. अथ खो भगवा ते भिक्खू एतदवोच – ‘‘कच्चि, भिक्खवे, खमनीयं, कच्चि यापनीयं, कच्चित्थ अप्पकिलमथेन अद्धानं आगता; कुतो च तुम्हे, भिक्खवे, आगच्छथा’’ति? ‘‘खमनीयं भगवा, यापनीयं भगवा. इध मयं, भन्ते, कासीसु वस्संवुट्ठा राजगहं आगच्छन्ता भगवन्तं दस्सनाय अन्तरामग्गे न लभिम्हा लूखस्स वा पणीतस्स वा भोजनस्स यावदत्थं पारिपूरिं; बहुञ्च फलखादनीयं अहोसि; कप्पियकारको च न अहोसि; तेन मयं किलन्तरूपा अद्धानं आगता’’ति. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, यत्थ फलखादनीयं पस्सति, कप्पियकारको च न होति, सामं गहेत्वा, हरित्वा, कप्पियकारके पस्सित्वा, भूमियं निक्खिपित्वा, पटिग्गहापेत्वा परिभुञ्जितुं. अनुजानामि, भिक्खवे, उग्गहितं पटिग्गहितु’’न्ति.

२७६. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्स ब्राह्मणस्स नवा च तिला नवञ्च मधु उप्पन्ना होन्ति. अथ खो तस्स ब्राह्मणस्स एतदहोसि – ‘‘यंनूनाहं नवे च तिले नवञ्च मधुं बुद्धप्पमुखस्स भिक्खुसङ्घस्स ददेय्य’’न्ति. अथ खो सो ब्राह्मणो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं पटिसम्मोदि, सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो सो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अधिवासेतु मे भवं गोतमो स्वातनाय भत्तं, सद्धिं भिक्खुसङ्घेना’’ति. अधिवासेसि भगवा तुण्हीभावेन. अथ खो सो ब्राह्मणो भगवतो अधिवासनं विदित्वा पक्कामि. अथ खो सो ब्राह्मणो तस्सा रत्तिया अच्चयेन पणीतं खादनीयं भोजनीयं पटियादापेत्वा भगवतो कालं आरोचापेसि – ‘‘कालो, भो गोतम, निट्ठितं भत्त’’न्ति. अथ खो भगवा पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय येन तस्स ब्राह्मणस्स निवेसनं तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि, सद्धिं भिक्खुसङ्घेन. अथ खो सो ब्राह्मणो बुद्धप्पमुखं भिक्खुसङ्घं पणीतेन खादनीयेन भोजनीयेन सहत्था सन्तप्पेत्वा सम्पवारेत्वा भगवन्तं भुत्ताविं ओनीतपत्तपाणिं एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नं खो तं ब्राह्मणं भगवा धम्मिया कथाय सन्दस्सेत्वा, समादपेत्वा, समुत्तेजेत्वा, सम्पहंसेत्वा उट्ठायासना पक्कामि.

अथ खो तस्स ब्राह्मणस्स अचिरपक्कन्तस्स भगवतो एतदहोसि – ‘‘येसं खो मया अत्थाय बुद्धप्पमुखो भिक्खुसङ्घो निमन्तितो, ‘नवे च तिले नवञ्च मधुं दस्सामी’ति, ते मया पमुट्ठा दातुं. यंनूनाहं नवे च तिले नवञ्च मधुं कोलम्बेहि च घटेहि च आरामं हरापेय्य’’न्ति. अथ खो सो ब्राह्मणो नवे च तिले नवञ्च मधुं कोलम्बेहि च घटेहि च आरामं हरापेत्वा येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा एकमन्तं अट्ठासि. एकमन्तं ठितो खो सो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘येसं खो मया, भो गोतम, अत्थाय बुद्धप्पमुखो भिक्खुसङ्घो निमन्तितो, ‘नवे च तिले नवञ्च मधुं दस्सामी’ति, ते मया पमुट्ठा दातुं. पटिग्गण्हातु मे भवं गोतमो नवे च तिले नवञ्च मधु’’न्ति. तेन हि, ब्राह्मण, भिक्खूनं देहीति. तेन खो पन समयेन भिक्खू दुब्भिक्खे अप्पमत्तकेपि पवारेन्ति, पटिसङ्खापि पटिक्खिपन्ति, सब्बो च सङ्घो पवारितो होति. भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता न पटिग्गण्हन्ति. पटिग्गण्हथ, भिक्खवे, परिभुञ्जथ. अनुजानामि, भिक्खवे, ततो नीहटं भुत्ताविना पवारितेन अनतिरित्तं परिभुञ्जितुन्ति.

उग्गहितपटिग्गहणा निट्ठिता.