१६६. पटिग्गहितादिअनुजानना

२७७. [पाचि. २९५] तेन खो पन समयेन आयस्मतो उपनन्दस्स सक्यपुत्तस्स उपट्ठाककुलं सङ्घस्सत्थाय खादनीयं पाहेसि – अय्यस्स उपनन्दस्स दस्सेत्वा सङ्घस्स दातब्बन्ति. तेन खो पन समयेन आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो गामं पिण्डाय पविट्ठो होति. अथ खो ते मनुस्सा आरामं गन्त्वा भिक्खू पुच्छिंसु – ‘‘कहं, भन्ते, अय्यो उपनन्दो’’ति? ‘‘एसावुसो, आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो गामं पिण्डाय पविट्ठो’’ति. ‘‘इदं, भन्ते, खादनीयं अय्यस्स उपनन्दस्स दस्सेत्वा सङ्घस्स दातब्ब’’न्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. तेन हि, भिक्खवे, पटिग्गहेत्वा निक्खिपथ याव उपनन्दो आगच्छतीति. अथ खो आयस्मा उपनन्दो सक्यपुत्तो पुरेभत्तं कुलानि पयिरुपासित्वा दिवा आगच्छति. तेन खो पन समयेन भिक्खू दुब्भिक्खे अप्पमत्तकेपि पवारेन्ति, पटिसङ्खापि पटिक्खिपन्ति, सब्बो च सङ्घो पवारितो होति, भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता न पटिग्गण्हन्ति. पटिग्गण्हथ, भिक्खवे, परिभुञ्जथ. अनुजानामि, भिक्खवे, पुरेभत्तं पटिग्गहितं भुत्ताविना पवारितेन अनतिरित्तं परिभुञ्जितुन्ति.

२७८. अथ खो भगवा राजगहे यथाभिरन्तं विहरित्वा येन सावत्थि तेन चारिकं पक्कामि. अनुपुब्बेन चारिकं चरमानो येन सावत्थि तदवसरि. तत्र सुदं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन आयस्मतो सारिपुत्तस्स कायडाहाबाधो होति. अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो येनायस्मा सारिपुत्तो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं सारिपुत्तं एतदवोच – ‘‘पुब्बे ते, आवुसो सारिपुत्त, कायडाहाबाधो केन फासु होती’’ति? ‘‘भिसेहि च मे, आवुसो, मुळालिकाहि चा’’ति. अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो सम्मिञ्जितं वा बाहं पसारेय्य, पसारितं वा बाहं समिञ्जेय्य, एवमेव जेतवने अन्तरहितो मन्दाकिनिया पोक्खरणिया तीरे पातुरहोसि. अद्दसा खो अञ्ञतरो नागो आयस्मन्तं महामोग्गल्लानं दूरतोव आगच्छन्तं, दिस्वान आयस्मन्तं महामोग्गल्लानं एतदवोच – ‘‘एतु खो, भन्ते, अय्यो महामोग्गल्लानो. स्वागतं, भन्ते, अय्यस्स महामोग्गल्लानस्स. केन, भन्ते, अय्यस्स अत्थो; किं दम्मी’’ति? ‘‘भिसेहि च मे, आवुसो, अत्थो, मुळालिकाहि चा’’ति. अथ खो सो नागो अञ्ञतरं नागं आणापेसि – ‘‘तेन हि, भणे, अय्यस्स भिसे च मुळालिकायो च यावदत्थं देही’’ति. अथ खो सो नागो मन्दाकिनिं पोक्खरणिं ओगाहेत्वा, सोण्डाय भिसञ्च मुळालिकञ्च अब्बाहित्वा, सुविक्खालितं विक्खालेत्वा, भण्डिकं बन्धित्वा येनायस्मा महामोग्गल्लानो तेनुपसङ्कमि. अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो – सेय्यथापि नाम बलवा पुरिसो समिञ्जितं वा बाहं पसारेय्य, पसारितं वा बाहं समिञ्जेय्य, एवमेव – मन्दाकिनिया पोक्खरणिया तीरे अन्तरहितो जेतवने पातुरहोसि. सोपि खो नागो मन्दाकिनिया पोक्खरणिया तीरे अन्तरहितो जेतवने पातुरहोसि. अथ खो सो नागो आयस्मतो महामोग्गल्लानस्स भिसे च मुळालिकायो च पटिग्गहापेत्वा जेतवने अन्तरहितो मन्दाकिनिया पोक्खरणिया तीरे पातुरहोसि. अथ खो आयस्मा महामोग्गल्लानो आयस्मतो सारिपुत्तस्स भिसे च मुळालिकायो च उपनामेसि. अथ खो आयस्मतो सारिपुत्तस्स भिसे च मुळालिकायो च भुत्तस्स कायडाहाबाधो पटिप्पस्सम्भि. बहू भिसा च मुळालिकायो च अवसिट्ठा होन्ति. तेन खो पन समयेन भिक्खू दुब्भिक्खे अप्पमत्तकेपि पवारेन्ति, पटिसङ्खापि पटिक्खिपन्ति, सब्बो च सङ्घो पवारितो होति. भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता न पटिग्गण्हन्ति. पटिग्गण्हथ, भिक्खवे, परिभुञ्जथ. अनुजानामि, भिक्खवे, वनट्ठं पोक्खरट्ठं भुत्ताविना पवारितेन अनतिरित्तं परिभुञ्जितुन्ति.

तेन खो पन समयेन सावत्थियं बहुं फलखादनीयं उप्पन्नं होति, कप्पियकारको च न होति. भिक्खू कुक्कुच्चायन्ता फलं न परिभुञ्जन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, अबीजं निब्बत्तबीजं [निब्बट्टबीजं (सी.), निब्बटबीजं (स्या.), निप्पट्टबीजं (क.)] अकतकप्पं फलं परिभुञ्जितुन्ति.

पटिग्गहितादि अनुजानना निट्ठिता.