१६४. अन्तोवुट्ठादिपटिक्खेपकथा

२७४. अथ खो भगवा अनुपुब्बेन चारिकं चरमानो येन राजगहं तदवसरि. तत्र सुदं भगवा राजगहे विहरति वेळुवने कलन्दकनिवापे. तेन खो पन समयेन भगवतो उदरवाताबाधो होति. अथ खो आयस्मा आनन्दो – ‘पुब्बेपि भगवतो उदरवाताबाधो तेकटुलयागुया फासु होती’ति – सामं तिलम्पि, तण्डुलम्पि, मुग्गम्पि विञ्ञापेत्वा, अन्तो वासेत्वा, अन्तो सामं पचित्वा भगवतो उपनामेसि – ‘‘पिवतु भगवा तेकटुलयागु’’न्ति. जानन्तापि तथागता पुच्छन्ति, जानन्तापि न पुच्छन्ति; कालं विदित्वा पुच्छन्ति, कालं विदित्वा न पुच्छन्ति; अत्थसंहितं तथागता पुच्छन्ति, नो अनत्थसंहितं. अनत्थसंहिते सेतुघातो तथागतानं. द्वीहि आकारेहि बुद्धा भगवन्तो भिक्खू पटिपुच्छन्ति – धम्मं वा देसेस्साम, सावकानं वा सिक्खापदं पञ्ञपेस्सामाति. अथ खो भगवा आयस्मन्तं आनन्दं आमन्तेसि – ‘‘कुतायं, आनन्द, यागू’’ति? अथ खो आयस्मा आनन्दो भगवतो एतमत्थं आरोचेसि. विगरहि बुद्धो भगवा – ‘अननुच्छविकं, आनन्द, अननुलोमिकं, अप्पतिरूपं, अस्सामणकं, अकप्पियं, अकरणीयं. कथञ्हि नाम त्वं, आनन्द, एवरूपाय बाहुल्लाय चेतेस्ससि. यदपि, आनन्द, अन्तो वुट्ठं [वुत्थं (सी. स्या. क.)] तदपि अकप्पियं; यदपि अन्तो पक्कं तदपि अकप्पियं; यदपि सामं पक्कं, तदपि अकप्पियं. नेतं, आनन्द, अप्पसन्नानं वा पसादाय…पे… विगरहित्वा धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘न, भिक्खवे, अन्तो वुट्ठं, अन्तो पक्कं, सामं पक्कं परिभुञ्जितब्बं. यो परिभुञ्जेय, आपत्ति दुक्कटस्स. अन्तो चे, भिक्खवे, वुट्ठं, अन्तो पक्कं, सामं पक्कं तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति तिण्णं दुक्कटानं. अन्तो चे, भिक्खवे, वुट्ठं, अन्तो पक्कं, अञ्ञेहि पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं. अन्तो चे, भिक्खवे, वुट्ठं, बहि पक्कं, सामं पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं. बहि चे, भिक्खवे, वुट्ठं, अन्तो पक्कं, सामं पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति द्विन्नं दुक्कटानं. अन्तो चे, भिक्खवे, वुट्ठं, बहि पक्कं, अञ्ञेहि पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. बहि चे, भिक्खवे, वुट्ठं, अन्तो पक्कं, अञ्ञेहि पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. बहि चे, भिक्खवे, वुट्ठं, बहि पक्कं, सामं पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, आपत्ति दुक्कटस्स. बहि चे, भिक्खवे, वुट्ठं, बहि पक्कं, अञ्ञेहि पक्कं, तञ्चे परिभुञ्जेय्य, अनापत्ती’’’ति.

तेन खो पन समयेन भिक्खू ‘‘भगवता सामंपाको पटिक्खित्तो’’ति पुन पाके कुक्कुच्चायन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, पुन पाकं पचितुन्ति.

तेन खो पन समयेन राजगहं दुब्भिक्खं होति. मनुस्सा लोणम्पि, तेलम्पि, तण्डुलम्पि, खादनीयम्पि आरामं आहरन्ति. तानि भिक्खू बहि वासेन्ति; उक्कपिण्डकापि खादन्ति, चोरापि हरन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, अन्तो वासेतुन्ति. अन्तो वासेत्वा बहि पाचेन्ति. दमका परिवारेन्ति. भिक्खू अविस्सट्ठा परिभुञ्जन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, अन्तो पचितुन्ति. दुब्भिक्खे कप्पियकारका बहुतरं हरन्ति, अप्पतरं भिक्खूनं देन्ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, सामं पचितुं. अनुजानामि, भिक्खवे, अन्तो वुट्ठं, अन्तो पक्कं, सामं पक्कन्ति.

अन्तोवुट्ठादिपटिक्खेपकथा निट्ठिता.