७३. उपोसथप्पमुखानुजानना

१४२. तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्मिं आवासे अतिखुद्दकं उपोसथागारं सम्मतं होति, तदहुपोसथे महाभिक्खुसङ्घो सन्निपतितो होति. भिक्खू असम्मताय भूमिया निसिन्ना पातिमोक्खं अस्सोसुं. अथ खो तेसं भिक्खूनं एतदहोसि ‘‘भगवता पञ्ञत्तं ‘उपोसथागारं सम्मन्नित्वा उपोसथो कातब्बो’ति, मयञ्चम्हा असम्मताय भूमिया निसिन्नो पातिमोक्खं अस्सुम्हा, कतो नु खो अम्हाकं उपोसथो, अकतो नु खो’’ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. सम्मताय वा, भिक्खवे, भूमिया निसिन्ना असम्मताय वा यतो पातिमोक्खं सुणाति, कतोवस्स उपोसथो. तेन हि, भिक्खवे, सङ्घो याव महन्तं उपोसथप्पमुखं [उपोसथमुखं (स्या.)] आकङ्खति, ताव महन्तं उपोसथप्पमुखं सम्मन्नतु. एवञ्च पन, भिक्खवे, सम्मन्नितब्बं. पठमं निमित्ता कित्तेतब्बा. निमित्ते कित्तेत्वा ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –

‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. यावता समन्ता निमित्ता कित्तिता. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, सङ्घो एतेहि निमित्तेहि उपोसथप्पमुखं सम्मन्नेय्य. एसा ञत्ति.

‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. यावता समन्ता निमित्ता कित्तिता. सङ्घो एतेहि निमित्तेहि उपोसथप्पमुखं सम्मन्नति. यस्सायस्मतो खमति एतेहि निमित्तेहि उपोसथप्पमुखस्स सम्मुति, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य. सम्मतं सङ्घेन एतेहि निमित्तेहि उपोसथप्पमुखं. खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति.

तेन खो पन समयेन अञ्ञतरस्मिं आवासे तदहुपोसथे नवका भिक्खू पठमतरं सन्निपतित्वा – ‘‘न ताव थेरा आगच्छन्ती’’ति – पक्कमिंसु. उपोसथो विकाले अहोसि. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. अनुजानामि, भिक्खवे, तदहुपोसथे थेरेहि भिक्खूहि पठमतरं सन्निपतितुन्ति.

तेन खो पन समयेन राजगहे सम्बहुला आवासा समानसीमा होन्ति. तत्थ भिक्खू विवदन्ति – ‘‘अम्हाकं आवासे उपोसथो करीयतु, अम्हाकं आवासे उपोसथो करीयतू’’ति. भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं. इध पन, भिक्खवे, सम्बहुला आवासा समानसीमा होन्ति. तत्थ भिक्खू विवदन्ति – ‘‘अम्हाकं आवासे उपोसथो करीयतु, अम्हाकं आवासे उपोसथो करीयतू’’ति. तेहि, भिक्खवे, भिक्खूहि सब्बेहेव एकज्झं सन्निपतित्वा उपोसथो कातब्बो. यत्थ वा पन थेरो भिक्खु विहरति, तत्थ सन्निपतित्वा उपोसथो कातब्बो, न त्वेव वग्गेन सङ्घेन उपोसथो कातब्बो. यो करेय्य, आपत्ति दुक्कटस्साति.