२६. पञ्चाबाधवत्थु

८८. तेन खो पन समयेन मगधेसु पञ्च आबाधा उस्सन्ना होन्ति – कुट्ठं, गण्डो, किलासो, सोसो, अपमारो. मनुस्सा पञ्चहि आबाधेहि फुट्ठा जीवकं कोमारभच्चं उपसङ्कमित्वा एवं वदन्ति – ‘‘साधु नो, आचरिय, तिकिच्छाही’’ति. ‘‘अहं ख्वय्यो, बहुकिच्चो बहुकरणीयो; राजा च मे मागधो सेनियो बिम्बिसारो उपट्ठातब्बो इत्थागारञ्च बुद्धप्पमुखो च भिक्खुसङ्घो; नाहं सक्कोमि तिकिच्छितु’’न्ति. ‘‘सब्बं सापतेय्यञ्च ते, आचरिय, होतु; मयञ्च ते दासा; साधु, नो, आचरिय, तिकिच्छाही’’ति. ‘‘अहं ख्वय्यो, बहुकिच्चो बहुकरणीयो राजा च मे मागधो सेनियो बिम्बिसारो उपट्ठातब्बो इत्थागारञ्च बुद्धप्पमुखो च भिक्खुसङ्घो; नाहं सक्कोमि तिकिच्छितु’’न्ति. अथ खो तेसं मनुस्सानं एतदहोसि – ‘‘इमे खो समणा सक्यपुत्तिया सुखसीला सुखसमाचारा, सुभोजनानि भुञ्जित्वा निवातेसु सयनेसु सयन्ति. यंनून मयं समणेसु सक्यपुत्तियेसु पब्बजेय्याम. तत्थ भिक्खू चेव उपट्ठहिस्सन्ति, जीवको च कोमारभच्चो तिकिच्छिस्सती’’ति. अथ खो ते मनुस्सा भिक्खू उपसङ्कमित्वा पब्बज्जं याचिंसु. ते भिक्खू पब्बाजेसुं, उपसम्पादेसुं. ते भिक्खू चेव उपट्ठहिंसु जीवको च कोमारभच्चो तिकिच्छि. तेन खो पन समयेन भिक्खू बहू गिलाने भिक्खू उपट्ठहन्ता याचनबहुला विञ्ञत्तिबहुला विहरन्ति – गिलानभत्तं देथ, गिलानुपट्ठाकभत्तं देथ, गिलानभेसज्जं देथाति. जीवकोपि कोमारभच्चो बहू गिलाने भिक्खू तिकिच्छन्तो अञ्ञतरं राजकिच्चं परिहापेसि.

८९. अञ्ञतरोपि पुरिसो पञ्चहि आबाधेहि फुट्ठो जीवकं कोमारभच्चं उपसङ्कमित्वा एतदवोच – ‘‘साधु मं, आचरिय, तिकिच्छाही’’ति. ‘‘अहं ख्वय्यो, बहुकिच्चो, बहुकरणीयो, राजा च मे मागधो सेनियो बिम्बिसारो उपट्ठातब्बो इत्थागारञ्च बुद्धप्पमुखो च भिक्खुसङ्घो; नाहं सक्कोमि तिकिच्छितु’’न्ति. ‘‘सब्बं सापतेय्यञ्च ते, आचरिय, होतु, अहञ्च ते दासो; साधु मं, आचरिय, तिकिच्छाही’’ति. ‘‘अहं ख्वय्यो, बहुकिच्चो बहुकरणीयो, राजा च मे मागधो सेनियो बिम्बिसारो उपट्ठातब्बो इत्थागारञ्च बुद्धप्पमुखो च भिक्खुसङ्घो, नाहं सक्कोमि तिकिच्छितु’’न्ति. अथ खो तस्स पुरिसस्स एतदहोसि – ‘‘इमे खो समणा सक्यपुत्तिया सुखसीला सुखसमाचारा, सुभोजनानि भुञ्जित्वा निवातेसु सयनेसु सयन्ति. यंनूनाहं समणेसु सक्यपुत्तियेसु पब्बजेय्यं. तत्थ भिक्खू चेव उपट्ठहिस्सन्ति, जीवको च कोमारभच्चो तिकिच्छिस्सति. सोम्हि [सोहं (बहूसु, विमतिविनोदनीटीका ओलोकेतब्बा)] अरोगो विब्भमिस्सामी’’ति. अथ खो सो पुरिसो भिक्खु उपसङ्कमित्वा पब्बज्जं याचि. तं भिक्खू पब्बाजेसुं, उपसम्पादेसुं. तं भिक्खू चेव उपट्ठहिंसु, जीवको च कोमारभच्चो तिकिच्छि. सो अरोगो विब्भमि. अद्दसा खो जीवको कोमारभच्चो तं पुरिसं विब्भन्तं, दिस्वान तं पुरिसं एतदवोच – ‘‘ननु त्वं, अय्यो, भिक्खूसु पब्बजितो अहोसी’’ति? ‘‘एवं, आचरिया’’ति. ‘‘किस्स पन त्वं, अय्यो, एवरूपमकासी’’ति? अथ खो सो पुरिसो जीवकस्स कोमारभच्चस्स एतमत्थं आरोचेसि. जीवको कोमारभच्चो उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘कथञ्हि नाम भदन्ता [भद्दन्ता (क.)] पञ्चहि आबाधेहि फुट्ठं पब्बाजेस्सन्ती’’ति. अथ खो जीवको कोमारभच्चो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो जीवको कोमारभच्चो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘साधु, भन्ते, अय्या पञ्चहि आबाधेहि फुट्ठं न पब्बाजेय्यु’’न्ति. अथ खो भगवा जीवकं कोमारभच्चं धम्मिया कथाय सन्दस्सेसि समादपेसि समुत्तेजेसि सम्पहंसेसि. अथ खो जीवको कोमारभच्चो भगवता धम्मिया कथाय सन्दस्सितो समादपितो समुत्तेजितो सम्पहंसितो उट्ठायासना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्कामि. अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘न, भिक्खवे, पञ्चहि आबाधेहि फुट्ठो पब्बाजेतब्बो. यो पब्बाजेय्य, आपत्ति दुक्कटस्सा’’ति.

पञ्चाबाधवत्थु निट्ठितं.