३. अमूळ्हविनयो

१९६. तेन खो पन समयेन गग्गो भिक्खु उम्मत्तको होति, चित्तविपरियासकतो. तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं होति भासितपरिक्कन्तं. भिक्खू गग्गं भिक्खुं उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेन्ति – ‘‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति? सो एवं वदेति – ‘‘अहं खो, आवुसो, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. नाहं तं सरामि. मूळ्हेन मे एतं कत’’न्ति. एवम्पि नं वुच्चमाना चोदेन्तेव – ‘‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति? ये ते भिक्खू अप्पिच्छा..पे… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खू गग्गं भिक्खुं उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेस्सन्ति – ‘‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति! सो एवं वदेति – ‘अहं खो, आवुसो, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. नाहं तं सरामि. मूळ्हेन मे एतं कत’न्ति. एवम्पि नं वुच्चमाना चोदेन्तेव – ‘‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’’ति? अथ खो ते भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे… ‘‘सच्चं किर, भिक्खवे…पे… सच्चं भगवा’’ति…पे… विगरहित्वा…पे… धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि –

‘‘तेन हि, भिक्खवे, सङ्घो गग्गस्स भिक्खुनो अमूळ्हस्स अमूळ्हविनयं देतु. एवञ्च पन, भिक्खवे, दातब्बो – ‘‘तेन, भिक्खवे, गग्गेन भिक्खुना सङ्घं उपसङ्कमित्वा, एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा, वुड्ढानं भिक्खूनं पादे वन्दित्वा, उक्कुटिकं निसीदित्वा, अञ्जलिं पग्गहेत्वा, एवमस्स वचनीयो – ‘अहं, भन्ते, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. मं भिक्खू उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेन्ति – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? त्याहं एवं वदामि – ‘अहं खो, आवुसो, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. नाहं तं सरामि. मूळ्हेन मे एतं कत’न्ति. एवम्पि मं वुच्चमाना चोदेन्तेव – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सोहं, भन्ते, अमूळ्हो सङ्घं अमूळ्हविनयं याचामी’ति. दुतियम्पि याचितब्बो. ततियम्पि याचितब्बो – ‘अहं, भन्ते, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. मं भिक्खू उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेन्ति – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? त्याहं एवं वदामि – ‘अहं खो, आवुसो, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. नाहं तं सरामि मूळ्हेन मे एतं कत’न्ति. एवम्पि मं वुच्चमाना चोदेन्तेव – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सोहं अमूळ्हो [सोहं भन्ते अमूळ्हो (क.)] ततियम्पि, भन्ते, सङ्घं अमूळ्हविनयं याचामी’ति. ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –

१९७. ‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं गग्गो भिक्खु उम्मत्तको अहोसि चित्तविपरियासकतो. तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. भिक्खू गग्गं भिक्खुं उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेन्ति – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो एवं वदेति – ‘अहं खो, आवुसो, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. नाहं तं सरामि, मूळ्हेन मे एतं कत’न्ति. एवम्पि नं वुच्चमाना चोदेन्तेव – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो अमूळ्हो सङ्घं अमूळ्हविनयं याचति. यदि सङ्घस्स पत्तकल्लं, सङ्घो गग्गस्स भिक्खुनो अमूळ्हस्स अमूळ्हविनयं ददेय्य. एसा ञत्ति.

‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो. अयं गग्गो भिक्खु उम्मत्तको अहोसि चित्तविपरियासकतो. तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. भिक्खू गग्गं भिक्खुं उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन अज्झाचिण्णेन आपत्तिया चोदेन्ति – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो एवं वदेति – ‘अहं खो, आवुसो, उम्मत्तको अहोसिं चित्तविपरियासकतो. तेन मे उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं भासितपरिक्कन्तं. नाहं तं सरामि मूळ्हेन मे एतं कत’न्ति. एवम्पि नं वुच्चमाना चोदेन्तेव – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो अमूळ्हो सङ्घं अमूळ्हविनयं याचति. सङ्घो गग्गस्स भिक्खुनो अमूळ्हस्स अमूळ्हविनयं देति. यस्सायस्मतो खमति गग्गस्स भिक्खुनो अमूळ्हस्स अमूळ्हविनयस्स दानं, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य.

‘‘दुतियम्पि एतमत्थं वदामि…पे… ततियम्पि एतमत्थं वदामि…पे….

‘‘दिन्नो सङ्घेन गग्गस्स भिक्खुनो अमूळ्हस्स अमूळ्हविनयो. खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति.

१९८. ‘‘तीणिमानि, भिक्खवे, अधम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि, तीणि धम्मिकानि. कम्मानि तीणि अधम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि?

‘‘इध पन, भिक्खवे, भिक्खु आपत्तिं आपन्नो होति. तमेनं चोदेति सङ्घो वा, सम्बहुला वा, एकपुग्गलो वा – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो सरमानोव एवं वदेति – ‘न खो अहं, आवुसो, सरामि एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति. तस्स सङ्घो अमूळ्हविनयं देति. अधम्मिकं अमूळ्हविनयस्स दानं.

‘‘इध पन, भिक्खवे, भिक्खु आपत्तिं आपन्नो होति. तमेनं चोदेति सङ्घो वा, सम्बहुला वा, एकपुग्गलो वा – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो सरमानोव एवं वदेति – ‘सरामि खो अहं, आवुसो, यथासुपिनन्तेना’ति. तस्स सङ्घो अमूळ्हविनयं देति. अधम्मिकं अमूळ्हविनयस्स दानं.

‘‘इध पन, भिक्खवे, भिक्खु आपत्तिं आपन्नो होति. तमेनं चोदेति सङ्घो वा, सम्बहुला वा, एकपुग्गलो वा – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो अनुम्मत्तको उम्मत्तकालयं करोति – ‘अहम्पि खो एवं करोमि. तुम्हेपि एवं करोथ. मय्हम्पि एतं कप्पति. तुम्हाकम्पेतं कप्पती’ति. तस्स सङ्घो अमूळ्हविनयं देति. अधम्मिकं अमूळ्हविनयस्स दानं. इमानि तीणि अधम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि.

१९९. ‘‘कतमानि तीणि धम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानि?

‘‘इध पन, भिक्खवे, भिक्खु उम्मत्तको होति चित्तविपरियासकतो. तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं होति भासितपरिक्कन्तं. तमेनं चोदेति सङ्घो वा, सम्बहुला वा, एकपुग्गलो वा – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो अस्सरमानोव एवं वदेति – ‘न खो अहं, आवुसो, सरामि एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति. तस्स सङ्घो अमूळ्हविनयं देति. धम्मिकं अमूळ्हविनयस्स दानं.

‘‘इध पन, भिक्खवे, भिक्खु उम्मत्तको होति चित्तविपरियासकतो. तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं होति भासितपरिक्कन्तं. तमेनं चोदेति सङ्घो वा, सम्बहुला वा, एकपुग्गलो वा – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो अस्सरमानोव एवं वदेति – ‘सरामि खो अहं, आवुसो, यथा सुपिनन्तेना’ति. तस्स सङ्घो अमूळ्हविनयं देति. धम्मिकं अमूळ्हविनयस्स दानं.

‘‘इध पन, भिक्खवे, भिक्खु उम्मत्तको होति चित्तविपरियासकतो. तेन उम्मत्तकेन चित्तविपरियासकतेन बहुं अस्सामणकं अज्झाचिण्णं होति भासितपरिक्कन्तं. तमेनं चोदेति सङ्घो वा, सम्बहुला वा, एकपुग्गलो वा – ‘सरतायस्मा एवरूपिं आपत्तिं आपज्जिता’ति? सो उम्मत्तको उम्मत्तकालयं करोति – ‘अहम्पि एवं करोमि. तुम्हेपि एवं करोथ. मय्हम्पि एतं कप्पति. तुम्हाकम्पेतं कप्पती’ति. तस्स सङ्घो अमूळ्हविनयं देति. धम्मिकं अमूळ्हविनयस्स दानं. ‘‘इमानि तीणि धम्मिकानि अमूळ्हविनयस्स दानानी’’ति.