१२. ओतरणहारसम्पातविभावना

७४. येन येन पञ्ञत्तिहारसम्पातेन पञ्ञत्तिप्पभेदा निद्धारिता, सो पञ्ञत्तिहारसम्पातो परिपुण्णो, ‘‘कतमो ओतरणो हारसम्पातो’’ति पुच्छितब्बत्ता ‘‘तत्थ कतमो ओतरणो हारसम्पातो’’तिआदिमाह.

‘‘तत्थ तिस्सं गाथायं कतमानि इन्द्रियानि निद्धारेत्वा कतमेहि निद्धारितेहि धम्मेहि ओतरती’’ति पुच्छितब्बत्ता ‘‘तस्मा’’तिआदि वुत्तं. या ‘‘तस्मा रक्खितचित्तस्सा’’तिआदिगाथा वुत्ता, तिस्सं गाथायं ‘‘तस्मा…पे… पुरेक्खारो’’ति सुत्तप्पदेसेन सम्मादिट्ठि गहिता, सम्मादिट्ठिया गहिताय पञ्चिन्द्रियानि सद्धादिपञ्चिन्द्रियानि गहितानि भवन्ति.

तानियेव सद्धादिपञ्चिन्द्रियानि विज्जाय उपकारत्ता वा पदट्ठानत्ता वा विज्जा भवन्ति, विज्जुप्पादा तादिसाय विज्जाय उप्पादा उप्पादहेतुतो अविज्जानिरोधो सम्भवति, अविज्जानिरोधा सङ्खारनिरोधो सम्भवति…पे… जातिनिरोधा जरामरणनिरोधो सम्भवतीति. अयं ओतरणा पटिच्चसमुप्पादेन पञ्चिन्द्रियानं ओतरणा नाम.

तानियेव पञ्चिन्द्रियानि सीलक्खन्धेन समाधिक्खन्धेन पञ्ञाक्खन्धेन तीहि खन्धेहि सङ्गहितानि भवन्ति सद्धावीरियेहि सीलसम्भवतो, सतिया च पञ्ञानुवत्तकत्ता. अयं ओतरणा खन्धेहि पञ्चिन्द्रियानं ओतरणा नाम.

तानियेव पञ्चिन्द्रियानि सङ्खारपरियापन्नानि भवन्ति. ये सङ्खारा अनासवा भवन्ति, भवङ्गा भवहेतू नो भवन्ति, ते अनासवा सङ्खारा धम्मधातुसङ्गहिता भवन्ति धम्मधातुया अन्तोगधत्ता. अयं ओतरणा धातूहि पञ्चिन्द्रियानं ओतरणा नाम.

सा अनासवा धम्मधातु धम्मायतनपरियापन्ना भवति, यं आयतनं अनासवं भवति, भवङ्गं भवहेतु नो भवति. अयं ओतरणा आयतनेहि धम्मधातुया ओतरणा नाम.

‘‘एत्तकोव ओतरणो हारसम्पातो परिपुण्णो’’ति वत्तब्बत्ता ‘‘नियुत्तो ओतरणो हारसम्पातो’’ति वुत्तं. येन येन संवण्णनाविसेसभूतेन ओतरणहारसम्पातेन सुत्तप्पदेसत्था ओतरितब्बा, सो सो संवण्णनाविसेसभूतो ओतरणो हारसम्पातो नियुत्तो यथारहं निद्धारेत्वा युज्जितब्बोति अत्थो गहेतब्बोति.

इति ओतरणहारसम्पाते सत्तिबलानुरूपा रचिता

विभावना निट्ठिता.

पण्डितेहि पन…पे… गहेतब्बोति.

इतो पट्ठाय ‘‘तत्थ कतमो’’तिआदिअनुसन्ध्यत्थो च परियोसाने ‘‘नियुत्तो’’तिआदिअनुसन्ध्यत्थो च वुत्तनयानुसारेनेव विञ्ञातब्बो. कत्थचि कत्थचि पाठे अपाकटंयेव यथाबलं कथयिस्साम.