१९. पटिवेधानुयोगादिवण्णना
२१८. पजाननं नाम न होति निब्बिदादीनं अप्पच्चयत्ता. परिच्छेदनसमत्थतञ्च दस्सेतीति सम्बन्धो.
२२८. सहरूपभावो रूपेन समङ्गिता, विनारूपभावो ततो विनिस्सटताति तदुभयं रूपस्स अब्भन्तरगमनं बहिनिक्खमनञ्च होति. तस्मा तं द्वयं सहरूपभावविनारूपभावानं लक्खणवचनन्ति वुत्तं.
२३७. ओळारिकोति थूलो. आहितो अहं मानो एत्थाति अत्ता, अत्तभावो. सो एव यथासकं कम्मुना पटिलभितब्बतो पटिलाभो. पदद्वयेनपि कामावचरत्तभावो कथितो. मनोमयो अत्तपटिलाभो रूपावचरत्तभावो. सो हि झानमनेन निब्बत्तत्ता मनोमयो. अरूपो अत्तपटिलाभोति अरूपावचरत्तभावो. सो हि रूपेन अमिस्सितत्ता अरूपोति एवमेत्थ अत्थो वेदितब्बो. ‘‘अत्ता’’ति पन जीवे लोकवोहारो निरुळ्हो, असतिपि जीवे तथानिरुळ्हं लोकवोहारं गहेत्वा सम्मासम्बुद्धापि वोहरन्तीति दस्सेन्तो ‘‘इति इमा लोकस्स समञ्ञा, याहि तथागतो वोहरती’’ति वत्वा इदानि यथा वोहरन्ति, तं पकारं विभावेन्तो ‘‘अपरामस’’न्तिआदिमाह.
पच्चत्तसामञ्ञलक्खणवसेनाति कक्खळफुसनादिसलक्खणवसेन अनिच्चतादिसामञ्ञलक्खणवसेन च. इमिनाति ‘‘पच्चत्तसामञ्ञलक्खणवसेना’’तिआदिना वुत्तेन परमत्थतो पुग्गलाभाववचनेन. इतो पुरिमाति तत्थ तत्थ सकवादिपटिक्खेपादिविभावनवसेन पवत्ता इतो अत्थसंवण्णनतो पुरिमा. इमिनाति वा ‘‘यथा रूपादयो धम्मा’’तिआदिना अट्ठकथायं वुत्तवचनेन. यथा चाति एत्थ च-सद्दो समुच्चयत्थो. तेन समञ्ञानतिधावनं सम्पिण्डेति. इदं वुत्तं होति – यथा परामासो च न होति जनपदनिरुत्तिया अभिनिविसितब्बतो, यथा च समञ्ञातिधावनं न होति, एवं इतो पुरिमा च अत्थवण्णना योजेतब्बा. समञ्ञातिधावने हि सति सब्बलोकवोहारूपच्छेदो सियाति.
तस्मा सच्चन्ति यस्मा तत्थ परमत्थाकारं अनारोपेत्वा समञ्ञं नातिधावन्तो केवलं लोकसम्मुतियाव वोहरति, तस्मा सच्चं परेसं अविसंवादनतो. तथकारणन्ति तथो अवितथो धम्मसभावो कारणं पवत्तिहेतु एतस्साति तथकारणं, परमत्थवचनं, अविपरीतधम्मसभावविसयन्ति अत्थो. तेनाह ‘‘धम्मानं तथताय पवत्त’’न्ति.
पटिवेधानुयोगादिवण्णना निट्ठिता.
पुग्गलकथावण्णना निट्ठिता.