१३. तेरसमनयो असङ्गहितेनसम्पयुत्तविप्पयुत्तपदवण्णना
४४८. येहीति रूपक्खन्धधम्मायतनादीहि. तीहिपि खन्धायतनादिसङ्गहेहि. पुन येहीति अरूपभवादीहि. ओळारिकायतनानेव होन्ति आयतनधातुसङ्गहेहिपि असङ्गहितत्ता. तेति चतुवोकारभवादयो. वुत्तावसेसाति रूपक्खन्धधम्मायतनादीहि अवसिट्ठा. सतिपि असङ्गाहकत्ते तेहि असङ्गहितानं सम्पयोगो न सम्भवतीति वेदनाक्खन्धादयो इध तेरसमनये विस्सज्जनं न रुहन्ति नारोहन्ति. तेनाह अट्ठकथायं ‘‘वेदनाक्खन्धेन हि खन्धादिवसेन रूपारूपधम्मा असङ्गहिता होन्ति, तेसञ्च सम्पयोगो नाम नत्थी’’ति (धातु. ४४८) असङ्गाहका एव न होन्ति अविकलपञ्चक्खन्धादिसमुदायभावतो.
तेति ‘‘दुक्खसच्चादी’’ति आदि-सद्देन वुत्तधम्मा. असब्ब…पे… सियुं अवितक्काविचारादिधम्मा विय. न तेसं विप्पयोगो नत्थि तब्बिनिमुत्तस्स चित्तुप्पादस्स सम्भवतो. वेदनाक्खन्धेन असङ्गहितानं अनारम्मणमिस्सकत्ता न ‘‘विप्पयोगस्स अत्थिताया’’ति वुत्तं. तथा चाह ‘‘रूपारूपधम्मा असङ्गहिता’’ति. उभयाभावतोति सम्पयोगविप्पयोगाभावतो. अनारम्मणसहितसब्बविञ्ञाणतंधातुसम्पयुत्ततदुभयधम्मा अचेतसिकचेतसिकलोकियपदादीनं वसेन वेदितब्बा.
तेरसमनयअसङ्गहितेनसम्पयुत्तविप्पयुत्तपदवण्णना निट्ठिता.