६. सुरापानवग्गो

१. सुरापानसिक्खापदवण्णना

३२६-३२८. सुरापानवग्गस्स पठमसिक्खापदे वतियाति गामपरिक्खेपवतिया. पाळियं पिट्ठसुरादीसु पिट्ठं भाजने पक्खिपित्वा तज्जं उदकं दत्वा मद्दित्वा कता पिट्ठसुरा. एवं पूवे ओदने च भाजने पक्खिपित्वा तज्जं उदकं दत्वा मद्दित्वा कता पूवसुरा ओदनसुराति च वुच्चति. ‘‘किण्णा’’ति पन तस्सा सुराय बीजं वुच्चति. ये सुरामोदकातिपि वुच्चन्ति, ते पक्खिपित्वा कता किण्णपक्खित्ता. हरीतकीसासपादिनानासम्भारेहि संयोजिता सम्भारसंयुत्ता.

मधुकतालनाळिकेरादिपुप्फरसो चिरपरिवासितो पुप्फासवो. पनसादिफलरसो फलासवो. मुद्दिकारसो मध्वासवो. उच्छुरसो गुळासवो. हरीतकामलककटुकभण्डादिनानासम्भारानं रसो चिरपरिवासितो सम्भारसंयुत्तो. बीजतो पट्ठायाति सम्भारे पटियादेत्वा चाटियं पक्खित्तकालतो, तालनाळिकेरादीनं पुप्फरसस्स गहितअभिनवकालतोयेव च पट्ठाय.

३२९. लोणसोवीरकं सुत्तञ्च अनेकेहि भेसज्जेहि अभिसङ्खतो अमज्जभूतो आसवविसेसो. वासग्गाहापनत्थन्ति सुगन्धिभावग्गाहापनत्थं. अचित्तकं लोकवज्जन्ति एत्थ यं वत्तब्बं, तं पठमपाराजिकवण्णनायं वुत्तनयेन वेदितब्बं. सेसमेत्थ उत्तानमेव. मज्जभावो, तस्स पानञ्चाति इमानि पनेत्थ द्वे अङ्गानि.

सुरापानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

२. अङ्गुलिपतोदकसिक्खापदवण्णना

३३०. दुतिये भिक्खुनीपि अनुपसम्पन्नट्ठाने ठिताति एत्थ भिक्खुपि भिक्खुनिया अनुपसम्पन्नट्ठाने ठितोति वेदितब्बो. सेसमेत्थ उत्तानमेव. हसाधिप्पायता, उपसम्पन्नस्स कायेन कायामसनन्ति इमानि पनेत्थ द्वे अङ्गानि.

अङ्गुलिपतोदकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

३. हसधम्मसिक्खापदवण्णना

३३५. ततियं उत्तानत्थमेव. उपरिगोप्फकता, हसाधिप्पायेन कीळनन्ति इमानि पनेत्थ द्वे अङ्गानि.

हसधम्मसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

४. अनादरियसिक्खापदवण्णना

३४४. चतुत्थे गारय्हो आचरियुग्गहो न गहेतब्बोति यस्मा उच्छुरसो सत्ताहकालिको, तस्स कसटो यावजीविको, द्विन्नंयेव समवायो उच्छुयट्ठि, तस्मा विकाले उच्छुयट्ठिं खादितुं वट्टति गुळहरीतकं वियाति एवमादिको गारय्हाचरियवादो न गहेतब्बो. लोकवज्जे आचरियुग्गहो न वट्टतीति लोकवज्जसिक्खापदे आपत्तिट्ठाने यो आचरियवादो, सो न गहेतब्बो, लोकवज्जं अतिक्कमित्वा ‘‘इदं अम्हाकं आचरियुग्गहो’’ति वदन्तस्स उग्गहो न वट्टतीति अधिप्पायो. सुत्तानुलोमं नाम अट्ठकथा. पवेणिया आगतसमोधानं गच्छतीति ‘‘पवेणिया आगतो आचरियुग्गहोव गहेतब्बो’’ति एवं वुत्ते महाअट्ठकथावादेयेव सङ्गहं गच्छतीति अधिप्पायो. सेसमेत्थ उत्तानमेव. उपसम्पन्नस्स पञ्ञत्तेन वचनं, अनादरियकरणन्ति इमानि पनेत्थ द्वे अङ्गानि.

अनादरियसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

५. भिंसापनसिक्खापदवण्णना

३४५. पञ्चमं उत्तानत्थमेव. उपसम्पन्नता, तस्स दस्सनसवनविसये भिंसापेतुकामताय वायमनन्ति इमानि पनेत्थ द्वे अङ्गानि.

भिंसापनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

६. जोतिसिक्खापदवण्णना

३५०. छट्ठे भग्गा नाम जनपदिनो राजकुमारा, तेसं निवासो एकोपि जनपदो रुळ्हीसद्देन ‘‘भग्गा’’ति वुच्चति. तेन वुत्तं ‘‘भग्गाति जनपदस्स नाम’’न्ति. सुसुमारगिरेति एवंनामके नगरे. तस्स किर नगरस्स मापनत्थं वत्थुविज्जाचरियेन नगरट्ठानस्स परिग्गण्हनदिवसे अविदूरे सुसुमारो सद्दमकासि गिरं निच्छारेसि. अथ अनन्तरायेन नगरे मापिते तमेव सुसुमारगिरणं सुभनिमित्तं कत्वा सुसुमारगिरंत्वेवस्स नामं अकंसु. केचि पन ‘‘सुसुमारसण्ठानत्ता सुसुमारो नाम एको गिरि, सो तस्स नगरस्स समीपे, तस्मा तं सुसुमारगिरि एतस्स अत्थीति ‘सुसुमारगिरी’ति वुच्चती’’ति वदन्ति. तथा वा होतु अञ्ञथा वा, नाममेतं तस्स नगरस्साति आह ‘‘सुसुमारगिरन्ति नगरस्स नाम’’न्ति. भेसकळाति घम्पण्डनामको गच्छविसेसो. केचि ‘‘सेतरुक्खो’’तिपि वदन्ति. तेसं बहुलताय पन तं वनं भेसकळावनन्त्वेव पञ्ञायित्थ. ‘‘भेसगळावने’’तिपि पाठो. ‘‘भेसो नाम एको यक्खो अयुत्तकारी, तस्स ततो गळितट्ठानताय तं वनं भेसगळावनं नाम जात’’न्ति हि केचि.

३५२. जोतिकरणेति अग्गिकरणे. सेसमेत्थ उत्तानमेव. अगिलानता, अनुञ्ञातकरणाभावो, विसिब्बेतुकामता, समादहनन्ति इमानि पनेत्थ चत्तारि अङ्गानि.

जोतिसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

७. नहानसिक्खापदवण्णना

३५७. सत्तमसिक्खापदस्स पाळियं असम्भिन्नेनाति अमक्खितेन, अनट्ठेनाति अत्थो. ओरेनद्धमासं नहायेय्याति नहातदिवसतो पट्ठाय अद्धमासे अपरिपुण्णे नहायेय्य. सेसमेत्थ उत्तानमेव. मज्झिमदेसो, ऊनकद्धमासे नहानं, समयानं वा नदीपारगमनस्स वा आपदानं वा अभावोति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

नहानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

८. दुब्बण्णकरणसिक्खापदवण्णना

३६८. अट्ठमे ‘‘चम्मकारनीलं नाम पकतिनील’’न्ति तीसुपि गण्ठिपदेसु वुत्तं. गण्ठिपदे पन ‘‘चम्मकारा उदके तिपुमलं अयगूथञ्च पक्खिपित्वा चम्मं काळं करोन्ति, तं चम्मकारनील’’न्ति वुत्तं. सेसमेत्थ उत्तानमेव. वुत्तप्पकारस्स चीवरस्स अकतकप्पता, अनट्ठचीवरादिता, निवासनं वा पारुपनं वाति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

दुब्बण्णकरणसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

९. विकप्पनसिक्खापदवण्णना

३७४. नवमे अपच्चुद्धारणन्ति ‘‘मय्हं सन्तकं परिभुञ्ज वा विस्सज्जेहि वा’’तिआदिना अकतपच्चुद्धारं. येन विनयकम्मं कतन्ति येन सद्धिं विनयकम्मं कतं. तिंसकवण्णनायन्ति निस्सग्गियवण्णनायं. परिभोगेन कायकम्मं, अपच्चुद्धारापनेन वचीकम्मं. सेसमेत्थ उत्तानमेव. सामं विकप्पितस्स अपच्चुद्धारो, विकप्पनुपगचीवरता, परिभोगोति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

विकप्पनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

१०. चीवरअपनिधानसिक्खापदवण्णना

३७७. दसमं उत्तानत्थमेव. उपसम्पन्नस्स सन्तकानं पत्तादीनं अपनिधानं, विहेसेतुकामता वा हसाधिप्पायता वाति इमानि पनेत्थ द्वे अङ्गानि.

चीवरअपनिधानसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

निट्ठितो सुरापानवग्गो छट्ठो.