५. अचेलकवग्गो

१. अचेलकसिक्खापदवण्णना

२७३. अचेलकवग्गस्स पठमसिक्खापदे तेसन्ति तित्थियानं. तत्थाति भाजने. इतोति पत्ततो. सचे तित्थियो वदतीति ‘‘पठममेव मं सन्धाय अभिहरित्वा ठपितं मय्हं सन्तकं होति, इमस्मिं भाजने आकिरथा’’ति वदति, वट्टति. सेसमेत्थ उत्तानमेव. अञ्ञतित्थियता, अज्झोहरणीयता, अज्झोहरणत्थाय सहत्था अनिक्खित्तभाजने दानन्ति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

अचेलकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

२. उय्योजनसिक्खापदवण्णना

२७४. दुतियं उत्तानत्थमेव. अनाचारं आचरितुकामता, तदत्थमेव उपसम्पन्नस्स उय्योजना, एवं उय्योजेन्तस्स उपचारातिक्कमोति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

उय्योजनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

३. सभोजनसिक्खापदवण्णना

२८०. ततिये पिट्ठसङ्घाटोति द्वारबाहायेतं अधिवचनं. खुद्दकं नाम सयनिघरं वित्थारतो पञ्चहत्थप्पमाणं होति, तस्स च मज्झिमट्ठानं पिट्ठसङ्घाटतो अड्ढतेय्यहत्थप्पमाणमेव होति, तस्मा तादिसे सयनिघरे पिट्ठसङ्घाटतो हत्थपासं विजहित्वा निसिन्नो पिट्ठिवंसं अतिक्कमित्वा निसिन्नो नाम होति. एवं निसिन्नो च मज्झं अतिक्कमित्वा निसिन्नो नाम होतीति आह ‘‘इमिना मज्झातिक्कमं दस्सेती’’ति. यथा वा तथा वा कतस्साति पिट्ठिवंसं आरोपेत्वा वा अनारोपेत्वा वा कतस्स. सचित्तकन्ति अनुपविसित्वा निसीदनचित्तेन सचित्तकं. सेसमेत्थ उत्तानमेव. परियुट्ठितरागजायम्पतिकानं सन्निहितता, सयनिघरता, दुतियस्स भिक्खुनो अभावो, अनुपखज्ज निसीदनन्ति इमानि पनेत्थ चत्तारि अङ्गानि.

सभोजनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

२८४-२८९. चतुत्थपञ्चमेसु नत्थि किञ्चि वत्तब्बं.

६. चारित्तसिक्खापदवण्णना

२९८. छट्ठे पकतिवचनेनाति एत्थ यं द्वादसहत्थब्भन्तरे ठितेन सोतुं सक्का भवेय्य, तं पकतिवचनं नाम. आपुच्छितब्बोति ‘‘अहं इत्थन्नामस्स घरं गच्छामी’’ति वा ‘‘चारित्तं आपज्जामी’’ति वा ईदिसेन वचनेन आपुच्छितब्बो. सेसमेत्थ उत्तानमेव. पञ्चन्नं भोजनानं अञ्ञतरेन निमन्तनसादियनं, सन्तं भिक्खुं अनापुच्छना, भत्तियघरतो अञ्ञघरप्पवेसनं, मज्झन्हिकानतिक्कमो, समयस्स वा आपदानं वा अभावोति इमानि पनेत्थ पञ्च अङ्गानि.

चारित्तसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

७. महानामसिक्खापदवण्णना

३०३. सत्तमे महानामो नामाति अनुरुद्धत्थेरस्स भाता भगवतो चूळपितु पुत्तो. सुद्धोदनो सक्कोदनो सुक्कोदनो धोतोदनो अमितोदनोति इमे हि पञ्च जना भातरो. अमिता नाम देवी तेसं भगिनी, तिस्सत्थेरो तस्सा पुत्तो. तथागतो च नन्दत्थेरो च सुद्धोदनस्स पुत्ता, महानामो च अनुरुद्धत्थेरो च सुक्कोदनस्स, आनन्दत्थेरो अमितोदनस्स. सो भगवतो कनिट्ठो, महानामो महल्लकतरो सकदागामी अरियसावको. तेन वुत्तं ‘‘महानामो नाम…पे… अरियसावको’’ति.

३०५-३०६. पाळियं अज्जण्होति अज्ज एकदिवसन्ति अत्थो, ‘‘अज्जनो’’ति वा अत्थो गहेतब्बो, नो अम्हाकं. कालं आहरिस्सथाति स्वे हरिस्सथ. ततो चे उत्तरि सादियेय्याति सचे तत्थ रत्तीहि वा भेसज्जेहि वा परिच्छेदो कतो होति ‘‘एत्तकायेव वा रत्तियो एत्तकानि वा भेसज्जानि विञ्ञापेतब्बानी’’ति, ततो रत्तिपरियन्ततो वा भेसज्जपरियन्ततो वा उत्तरि विञ्ञापेन्तो सादियेय्य. ‘‘इमेहि तया भेसज्जेहि पवारितम्ह, अम्हाकञ्च इमिनाव भेसज्जेन अत्थो’’ति आचिक्खित्वा विञ्ञापेतुम्पि गिलानोव लभति.

३१०. यस्मा सङ्घपवारणायमेवायं विधि, तस्मा ‘‘ये अत्तनो पुग्गलिकाय पवारणाय पवारिता’’ति वुत्तं. सेसं उत्तानमेव. सङ्घपवारणता, भेसज्जविञ्ञत्ति, अगिलानता, परियन्तातिक्कमोति इमानि पनेत्थ चत्तारि अङ्गानि.

महानामसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

८. उय्युत्तसेनासिक्खापदवण्णना

३११. अट्ठमं उत्तानत्थमेव. उय्युत्तसेना, दस्सनत्थाय गमनं, अनुञ्ञातोकासतो अञ्ञत्र दस्सनं, तथारूपपच्चयस्स आपदाय वा अभावोति इमानि पनेत्थ चत्तारि अङ्गानि.

उय्युत्तसेनासिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

९. सेनावाससिक्खापदवण्णना

३१७. नवमसिक्खापदम्पि उत्तानमेव. तिरत्तातिक्कमो, सेनाय सूरियस्स अत्थङ्गमो, गिलानतादीनं अभावोति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

सेनावाससिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

१०. उय्योधिकसिक्खापदवण्णना

३२२. दसमे कति ते लक्खानि लद्धानीति तव सरप्पहारस्स लक्खणभूता कित्तका जना तया लद्धाति अत्थो, कित्तका तया विद्धाति वुत्तं होति. सेसमेत्थ उत्तानमेव. उय्योधिकादिदस्सनत्थाय गमनं, अनुञ्ञातोकासतो अञ्ञत्र दस्सनं, तथारूपपच्चयस्स आपदाय वा अभावोति इमानि पनेत्थ तीणि अङ्गानि.

उय्योधिकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.

निट्ठितो अचेलकवग्गो पञ्चमो.