४. काणमातासिक्खापदवण्णना
२३०-२३१. चतुत्थे काणाय माताति काणाति लद्धनामाय दारिकाय माता. कस्मा पनेसा काणा नाम जाताति आह ‘‘सा किरस्सा’’तिआदि. इमिस्सा दहरकाले मातापितरो सिनेहवसेन ‘‘अम्म काणे, अम्म काणे’’ति वोहरिंसु, सा तदुपादाय काणा नाम जाता, तस्सा च माता ‘‘काणमाता’’ति पाकटा अहोसीति एवमेत्थ कारणं वदन्ति. पटियालोकन्ति पच्छिमं दिसं, पच्चादिच्चन्ति वुत्तं होति.
२३३. पूवगणनाय पाचित्तियन्ति मुखवट्टिया हेट्ठिमलेखतो उपरिट्ठितपूवगणनाय पाचित्तियं. ‘‘द्वत्तिपत्तपूरा पटिग्गहेतब्बा’’ति हि वचनतो मुखवट्टिया हेट्ठिमलेखं अनतिक्कन्ते द्वे वा तयो वा पत्तपूरे गहेतुं वट्टति.
२३५. अट्ठकथासु पन…पे… वुत्तन्ति इदं अट्ठकथासु तथा आगतभावमत्तदीपनत्थं वुत्तं, न पन तस्स वादस्स पतिट्ठापनत्थं. अट्ठकथासु वुत्तञ्हि पाळिया न समेति. ततुत्तरिगहणे अनापत्तिदस्सनत्थञ्हि ‘‘ञातकानं पवारितान’’न्ति वुत्तं. अञ्ञथा ‘‘अनापत्ति द्वत्तिपत्तपूरे पटिग्गण्हाती’’ति इमिनाव पमाणयुत्तग्गहणे अनापत्तिसिद्धितो ‘‘ञातकानं पवारितान’’न्ति विसुं न वत्तब्बं. यदि एवं ‘‘तं पाळिया न समेती’’ति कस्मा न वुत्तन्ति? हेट्ठा ततुत्तरिसिक्खापदे वुत्तनयेनेव सक्का विञ्ञातुन्ति न वुत्तं. वुत्तञ्हि तत्थ (पारा. अट्ठ. २.५२६) ‘‘अट्ठकथासु पन ञातकपवारितट्ठाने पकतियाव बहुम्पि वट्टति, अच्छिन्नकारणा पमाणमेव वट्टतीति वुत्तं, तं पाळिया न समेती’’ति. ‘‘अपाथेय्यादिअत्थाय पटियादित’’न्ति सञ्ञाय गण्हन्तस्सपि आपत्तियेव अचित्तकत्ता सिक्खापदस्स. अत्तनोयेव गहणत्थं ‘‘इमस्स हत्थे देही’’ति वचनेनपि आपज्जनतो ‘‘वचीकम्म’’न्ति वुत्तं. सेसं उत्तानमेव. वुत्तलक्खणपूवमन्थता, असेसकता, अपटिप्पस्सद्धगमनता, न ञातकादिता, अतिरेकपटिग्गहणन्ति इमानि पनेत्थ पञ्च अङ्गानि.
काणमातासिक्खापदवण्णना निट्ठिता.