महावग्गो

महाखन्धककथा

पब्बज्जाकथा

२४४४. सीलक्खन्धादियुत्तेन, सुभक्खन्धेन देसिते;

खन्धकेपि पवक्खामि, समासेन विनिच्छयं.

२४४५. मातरा अननुञ्ञातं, पितरा वापि भिक्खुनो;

भण्डुकम्ममपुच्छित्वा, पब्बाजेन्तस्स दुक्कटं.

२४४६. उद्देसपरिपुच्छाय, सयं चे ब्यावटो सिया;

दहरो आणापेतब्बो, पब्बाजेत्वानयाति च.

२४४७. उपज्झायमथुद्दिस्स, अवुत्तो दहरो पन;

पब्बाजेति सचे तं सो, सयमेवापि वट्टति.

२४४८. सामणेरोपि वत्तब्बो, दहरो नत्थि तत्थ चे;

‘‘खण्डसीममिमं नेत्वा, पब्बाजेत्वानया’’ति च.

२४४९. सरणानि पनेतस्स, दातब्बानेव अत्तना;

एवम्पि भिक्खुनायेव, होति पब्बाजितो नरो.

२४५०. पुरिसं भिक्खुतो अञ्ञो, पब्बाजेति न वट्टति;

इत्थिं भिक्खुनितो अञ्ञो, पब्बाजेति न वट्टति.

२४५१. सामणेरोपि वा दातुं, सामणेरीपि वा तथा;

आणत्तिया उभिन्नम्पि, कासायानि लभन्ति ते.

२४५२. सयमेव च यं किञ्चि, पब्बाजेन्तेन भिक्खुना;

केसापनयनं कत्वा, पठमं उदके पुन.

२४५३. न्हापेतब्बो सिया सुट्ठु, घंसित्वा गोमयादिना;

सरीरे पीळका वापि, कच्छु वा तस्स होन्ति चे.

२४५४. माता यथा नियंपुत्तं, न जिगुच्छति सब्बसो;

न्हापेतब्बोव यतिना, तथेव अजिगुच्छता.

२४५५. कस्मा? पनेत्तकेनापि, उपकारेन सासने;

सो सदा बलवस्नेहो, होतुपज्झायकादिसु.

२४५६. विनोदेत्वा पनुप्पन्नं, उक्कण्ठं कुलपुत्तका;

सिक्खायो परिपूरेत्वा, निब्बानं पापुणन्ति हि.

२४५७. गन्धचुण्णेन वा पच्छा, चुण्णेनपि हलिद्दिया;

सरीरं तस्स सीसञ्च, उब्बट्टेत्वा पुनप्पुनं.

२४५८. गिहिगन्धं विनोदेत्वा, कासायानि पनेकतो;

द्वत्तिक्खत्तुं सकिं वापि, दातब्बानिस्स भिक्खुना.

२४५९. अथ हत्थेपि वा तस्स, अदत्वा सयमेव तं;

अच्छादेति उपज्झायो, वट्टताचरियोपि वा.

२४६०. निवासेति अनाणत्तो, सो पारुपति वा सयं;

अपनेत्वा ततो सब्बं, पुन दातब्बमेव तं.

२४६१. भिक्खुना तु सहत्थेन, तथा आणत्तियापि वा;

दिन्नं वट्टति कासावं, नादिन्नं पन वट्टति.

२४६२. तस्सेव सन्तकं वापि, का कथा अत्तसन्तके;

वन्दापेत्वा तत्थ भिक्खू, कारापेत्वान उक्कुटिं.

२४६३. अञ्जलिं पग्गहापेत्वा, दातब्बं सरणत्तयं;

पटिपाटिवसेनेव, न च उप्पटिपाटिया.

२४६४. सचे एकपदं वापि, देति एकक्खरम्पि वा;

पटिपाटिं विरज्झित्वा, गहितं चे न वट्टति.

२४६५. तिक्खत्तुं यदि वा देति, बुद्धं सरणमेव वा;

तथा सेसेसु चेवम्पि, न दिन्नानेव होन्ति हि.

२४६६. कत्वानुनासिकन्तानि, एकाबद्धानि वा पन;

विच्छिन्दित्वाथ म-न्तानि, दातब्बानि विजानता.

२४६७. उपसम्पदकम्मं तु, एकतोसुद्धिया सिया;

न होति पन पब्बज्जा, उभतोसुद्धिया विना.

२४६८. तस्मा आचरियेनापि, तथान्तेवासिकेनपि;

बु-द्ध-कारादयो वण्णा, ठानकरणसम्पदं.

२४६९. अहापेन्तेन वत्तब्बा, पब्बज्जागुणमिच्छता;

एकवण्णविनासेन, पब्बज्जा हि न रूहति.

२४७०. यदि सिद्धापि पब्बज्जा, सरणागमनतोव हि;

दातब्बा दस सीलानि, पूरणत्थाय भिक्खुना.

पब्बज्जाकथा.

२४७१. उपज्झायमथाचरियं, निस्साय वसता पन;

कत्तब्बानेव वत्तानि, पियसीलेन भिक्खुना.

२४७२. आसनं पञ्ञपेतब्बं, दन्तकट्ठं मुखोदकं;

दातब्बं तस्स कालेन, सचे यागु भविस्सति.

२४७३. यागु तस्सुपनेतब्बा, सङ्घतो कुलतोपि वा;

पत्ते वत्तञ्च कातब्बं, वत्तं गामप्पवेसने.

२४७४. चीवरे यानि वत्तानि, वुत्तानि हि महेसिना;

सेनासने तथा पाद-पीठकथलिकादिसु.

२४७५. एवमादीनि वत्तानि, सब्बानि पन रोगतो;

वुट्ठानागमनन्तानि, सत्ततिंससतं सियुं.

२४७६. वत्तभेदेन सब्बत्थ, दुक्कटं तु पकासितं;

अनादरवसेनेव, अकरोन्तस्स भिक्खुनो.

उपज्झायाचरियवत्तकथा.

२४७७. उपज्झायस्स वत्तानि, तथा सद्धिविहारिके;

सतं तेरस होन्तेव, तथान्तेवासिकेपि च.

सद्धिविहारिकन्तेवासिकवत्तकथा.

२४७८. पक्कन्ते वापि विब्भन्ते, पक्खसङ्कन्तके मते;

आणत्तिया उपज्झाया, पस्सम्भति च निस्सयो.

२४७९. होति आचरियम्हापि, छधा निस्सयभेदनं;

पक्कन्ते वापि विब्भन्ते, पक्खसङ्कन्तके मते.

२४८०. आणत्तियं उभिन्नम्पि, धुरनिक्खेपनेपि च;

एकेकस्स उभिन्नं वा, नालये सति भिज्जति.

२४८१. उपज्झायसमोधान-गतस्सापि च भिज्जति;

दस्सनं सवनञ्चाति, समोधानं द्विधा मतं.

२४८२. अद्धिकस्स गिलानस्स, गिलानुपट्ठकस्स च;

याचितस्स न दोसोव, वसितुं निस्सयं विना.

२४८३. जानता अत्तनो चेव, वने फासुविहारतं;

सभागे दायकेसन्ते, वसितुम्पि च वट्टति.

निस्सयपटिप्पस्सम्भनकथा.

२४८४. कुट्ठिं गण्डिं किलासिञ्च, सोसिञ्च अपमारिकं;

तथा राजभटं चोरं, लिखितं कारभेदकं.

२४८५. कसाहतं नरञ्चेव, पुरिसं लक्खणाहतं;

इणायिकञ्च दासञ्च, पब्बाजेन्तस्स दुक्कटं.

२४८६. हत्थच्छिन्नमळच्छिन्नं, पादच्छिन्नञ्च पुग्गलं;

कण्णनासङ्गुलिच्छिन्नं, कण्डरच्छिन्नमेव च.

२४८७. काणं कुणिञ्च खुज्जञ्च, वामनं फणहत्थकं;

खञ्जं पक्खहतञ्चेव, सीपदिं पापरोगिनं.

२४८८. जराय दुब्बलं अन्धं, बधिरञ्चेव मम्मनं;

पीठसप्पिं तथा मूगं, पब्बाजेन्तस्स दुक्कटं.

२४८९. अतिदीघोतिरस्सो वा, अतिकालोपि वा तथा;

अच्चोदातोपि वा मट्ठ-तम्बलोहनिदस्सनो.

२४९०. अतिथूलो अतिकिस्सो, महासीसोपि वा तथा;

अतिखुद्दकसीसेन, सहितेन युत्तोपि वा.

२४९१. कुटकुटकसीसो वा, तथा सिखरसीसको;

वेळुनाळिसमानेन, सीसेन च युतो नरो.

२४९२. कप्पसीसोपि पब्भार-सीसो वा वणसीसको;

तथा कण्णिककेसो वा, थूलकेसोपि वा तथा.

२४९३. पूतिनिल्लोमसीसो वा, जातिपण्डरकेसको;

जातिया तम्बकेसो वा, तथेवावट्टसीसको.

२४९४. सीसलोमेकबद्धेहि, भमुकेहि युतोपि वा;

सम्बद्धभमुको वापि, निल्लोमभमुकोपि वा.

२४९५. महन्तखुद्दनेत्तो वा, तथा विसमलोचनो;

केकरो वापि गम्भीर-नेत्तो विसमचक्कलो.

२४९६. जतुमूसिककण्णो वा, हत्थिकण्णोपि वा पन;

छिद्दमत्तककण्णो वा, तथेवाविद्धकण्णको.

२४९७. तथा टङ्कितकण्णो वा, पूतिकण्णोपि वा पन;

योनकादिप्पभेदोपि, नायं परिसदूसको.

२४९८. अतिपिङ्गलनेत्तो वा, तथा निप्पखुमक्खि वा;

अस्सुपग्घरनेत्तो वा, पक्कपुप्फितलोचनो.

२४९९. तथेव च महानासो, अतिखुद्दकनासिको;

तथा चिपिटनासो वा, नरो कुटिलनासिको.

२५००. निच्चविस्सवनासो वा, यो वा पन महामुखो;

वङ्कभिन्नमुखो वापि, महाओट्ठोपि वा पन.

२५०१. तथा तनुकओट्ठो वा, विपुलुत्तरओट्ठको;

ओट्ठछिन्नोपि उप्पक्क-मुखो एळमुखोपि वा.

२५०२. सङ्खतुण्डोपि दुग्गन्ध-मुखो वा पन पुग्गलो;

महादन्तोपि अच्चन्तं, तथा असुरदन्तको.

२५०३. हेट्ठा उपरितो वापि, बहिनिक्खन्तदन्तको;

अदन्तो पूतिदन्तो वा, अतिखुद्दकदन्तको.

२५०४. यस्स दन्तन्तरे दन्तो, काळकदन्तसन्निभो;

सुखुमोव ठितो, तं चे, पब्बाजेतुम्पि वट्टति.

२५०५. यो महाहनुको पोसो;

दीघेन हनुना युतो;

चिपिटहनुको वापि;

रस्सेन हनुना युतो.

२५०६. निम्मस्सुदाठिको वापि, अतिदीघगलोपि वा;

अतिरस्सगलोपि वा, भिन्नगण्ठिगलोपि वा.

२५०७. तथा भट्ठंसकूटो वा, भिन्नपिट्ठिउरोपि वा;

सुदीघरस्सहत्थो वा, कच्छुकण्डुसमायुतो.

२५०८. महानिसदमंसो वा, उद्धनग्गुपमायुतो;

वातण्डिको महाऊरु, सङ्घट्टनकजाणुको.

२५०९. भिन्नजाणु महाजाणु, दीघजङ्घो विजङ्घको;

विकटो वापि पण्हो वा, तथा उब्बद्धपिण्डिको.

२५१०. यट्ठिजङ्घो महाजङ्घो, महापादोपि यो नरो;

तथा पिट्ठिकपादो वा, महापण्हिपि वा पन.

२५११. वङ्कपादो नरो यो वा, गण्ठिकङ्गुलिकोपि वा;

यो पनन्धनखो वापि, काळपूतिनखोपि च.

२५१२. इच्चेवमादिकं कञ्चि, नरं परिसदूसकं;

पब्बाजेन्तस्स भिक्खुस्स, होति आपत्ति दुक्कटं.

परिसदूसककथा.

२५१३. ‘‘सामणेरज्ज मा खाद, मा भुञ्ज च पिवा’’ति च;

निवारेन्तस्स आहारं, होति आपत्ति दुक्कटं.