भिक्खुविभङ्गो

पाराजिककथा

पठमपाराजिककथा

६. तिविधे तिलमत्तम्पि, मग्गे सेवनचेतनो;

अङ्गजातं पवेसेन्तो, अल्लोकासे पराजितो.

७. पवेसनं पविट्ठं वा, ठितमुद्धरणम्पि वा;

ससिक्खो सादियन्तो सो, ठपेत्वा किरियं चुतो.

८. सन्थतेनङ्गजातेन, सन्थतं वा असन्थतं;

मग्गं पन पवेसेन्तो, तथेवासन्थतेन च.

९. उपादिन्नेनुपादिन्ने, अनुपादिन्नकेन वा;

घट्टिते अनुपादिन्ने, सचे सादियतेत्थ सो.

१०. होति पाराजिकक्खेत्ते, पविट्ठे तु पराजितो;

खेत्ते थुल्लच्चयं तस्स, दुक्कटञ्च विनिद्दिसे.

११. मते अक्खायिते चापि, येभुय्यक्खायितेपि च;

मेथुनं पटिसेवन्तो, होति पाराजिको नरो.

१२. येभुय्यक्खायिते चापि, उपड्ढक्खायितेपि च;

होति थुल्लच्चयापत्ति, सेसे आपत्ति दुक्कटं.

१३. निमित्तमत्तं सेसेत्वा, खायितेपि सरीरके;

निमित्ते मेथुनं तस्मिं, सेवतोपि पराजयो.

१४. उद्धुमातादिसम्पत्ते, सब्बत्थापि च दुक्कटं;

खायिताक्खायितं नाम, सब्बं मतसरीरके.

१५. छिन्दित्वा पन तच्छेत्वा, निमित्तुप्पाटिते पन;

वणसङ्खेपतो तस्मिं, सेवं थुल्लच्चयं फुसे.

१६. ततो मेथुनरागेन, पतिताय निमित्ततो;

तायं उपक्कमन्तस्स, दुक्कटं मंसपेसियं.

१७. नखपिट्ठिप्पमाणेपि, मंसे न्हारुम्हि वा सति;

मेथुनं पटिसेवन्तो, जीवमाने पराजितो.

१८. कण्णच्छिद्दक्खिनासासु, वत्थिकोसे वणेसु वा;

अङ्गजातं पवेसेन्तो, रागा थुल्लच्चयं फुसे.

१९. अवसेससरीरस्मिं, उपकच्छूरुकादिसु;

वसा मेथुनरागस्स, सेवमानस्स दुक्कटं.

२०. अस्सगोमहिसादीनं, ओट्ठगद्रभदन्तिनं;

नासासु वत्थिकोसेसु, सेवं थुल्लच्चयं फुसे.

२१. तथा सब्बतिरच्छानं, अक्खिकण्णवणेसुपि;

अवसेससरीरेसु, सेवमानस्स दुक्कटं.

२२. तेसं अल्लसरीरेसु, मतानं सेवतो पन;

तिविधापि सियापत्ति, खेत्तस्मिं तिविधे सति.

२३. बहि मेथुनरागेन, निमित्तं इत्थिया पन;

निमित्तेन छुपन्तस्स, तस्स थुल्लच्चयं सिया.

२४. कायसंसग्गरागेन, निमित्तेन मुखेन वा;

निमित्तं इत्थिया तस्स, छुपतो गरुकं सिया.

२५. तथेवोभयरागेन, निमित्तं पुरिसस्सपि;

निमित्तेन छुपन्तस्स, होति आपत्ति दुक्कटं.

२६. निमित्तेन निमित्तं तु, तिरच्छानगतित्थिया;

थुल्लच्चयं छुपन्तस्स, होति मेथुनरागतो.

२७. कायसंसग्गरागेन, तिरच्छानगतित्थिया;

निमित्तेन निमित्तस्स, छुपने दुक्कटं मतं.

२८. अङ्गजातं पवेसेत्वा, तमावट्टकते मुखे;

तत्थाकासगतं कत्वा, नीहरन्तस्स दुक्कटं.

२९. तथा चतूहि पस्सेहि, इत्थिया हेट्ठिमत्तलं;

अछुपन्तं पवेसेत्वा, नीहरन्तस्स दुक्कटं.

३०. उप्पाटितोट्ठमंसेसु, बहि निक्खन्तकेसु वा;

दन्तेसु वायमन्तस्स, तस्स थुल्लच्चयं सिया.

३१. अट्ठिसङ्घट्टनं कत्वा, मग्गे दुविधरागतो;

सुक्के मुत्तेपि वामुत्ते, वायमन्तस्स दुक्कटं.

३२. इत्थिं मेथुनरागेन, आलिङ्गन्तस्स दुक्कटं;

हत्थग्गाहपरामास-चुम्बनादीस्वयं नयो.

३३. अपदे अहयो मच्छा, कपोता द्विपदेपि च;

गोधा चतुप्पदे हेट्ठा, वत्थु पाराजिकस्सिमे.

३४. सेवेतुकामताचित्तं, मग्गे मग्गप्पवेसनं;

इदमङ्गद्वयं वुत्तं, पठमन्तिमवत्थुनो.

३५. दुक्कटं पठमस्सेव, सामन्तमिति वण्णितं;

सेसानं पन तिण्णम्पि, थुल्लच्चयमुदीरितं.

३६. ‘‘अनापत्ती’’ति ञातब्बं, अजानन्तस्स भिक्खुनो;

तथेवासादियन्तस्स, जानन्तस्सादिकम्मिनो.

३७. विनये अनयूपरमे परमे;

सुजनस्स सुखानयने नयने;

पटु होति पधानरतो न रतो;

इध यो पन सारमते रमते.

३८. इमं हितविभावनं भावनं;

अवेदि सुरसम्भवं सम्भवं;

स मारबळिसासने सासने;

समो भवतुपालिना पालिना.

इति विनयविनिच्छये पठमपाराजिककथा निट्ठिता.

दुतियपाराजिककथा

३९. आदियन्तो हरन्तोव-हरन्तो इरियापथं;

विकोपेन्तो तथा ठाना, चावेन्तोपि पराजितो.

४०. तत्थ नानेकभण्डानं, पञ्चकानं वसा पन;

अवहारा दसेवेते, विञ्ञातब्बा विभाविना.

४१. साहत्थाणत्तिको चेव, निस्सग्गो अत्थसाधको;

धुरनिक्खेपनञ्चाति, इदं साहत्थपञ्चकं.

४२. पुब्बसहपयोगो च, संविदाहरणम्पि च;

सङ्केतकम्मं नेमित्तं, पुब्बयोगादिपञ्चकं.

४३. थेय्यपसय्हपरिकप्प-पटिच्छन्नकुसादिका;

अवहारा इमे पञ्च, वेदितब्बाव विञ्ञुना.

४४. वत्थुकालग्घदेसे च, परिभोगञ्च पञ्चपि;

ञत्वा एतानि कातब्बो, पण्डितेन विनिच्छयो.

४५. दुतियं वापि कुद्दालं, पिटकं परियेसतो;

गच्छतो थेय्यचित्तेन, दुक्कटं पुब्बयोगतो.

४६. तत्थजातककट्ठं वा, लतं वा छिन्दतो पन;

दुक्कटं उभयत्थापि, वुत्तं सहपयोगतो.

४७. पथविं खणतो वापि, ब्यूहतो पंसुमेव वा;

आमसन्तस्स वा कुम्भिं, होति आपत्ति दुक्कटं.

४८. मुखे पासं पवेसेत्वा, खाणुके बद्धकुम्भिया;

बन्धनानं वसा ञेय्यो, ठानभेदो विजानता.

४९. द्वे ठानानि पनेकस्मिं, खाणुके बद्धकुम्भिया;

वलयं रुक्खमूलस्मिं, पवेसेत्वा कताय वा.

५०. उद्धरन्तस्स खाणुं वा, छिन्दतो सङ्खलिम्पि वा;

थुल्लच्चयं ततो कुम्भिं, ठाना चावेति चे चुतो.

५१. पठमं पन कुम्भिं वा, उद्धरित्वा तथा पुन;

ठाना चावेति खाणुं वा, सङ्खलिं वापि सो नयो.

५२. इतो चितो च घंसन्तो, मूले सारेति रक्खति;

वलयं खेगतं तत्थ, करोन्तोव पराजितो.

५३. जातं छिन्दति चे रुक्खं, दुक्कटं कुम्भिमत्थके;

समीपे छिन्दतो तस्स, पाचित्तियमतत्थजं.

५४. अन्तोकुम्भिगतं भण्डं, फन्दापेति सचे पन;

अपब्यूहेति तत्थेव, तस्स थुल्लच्चयं सिया.

५५. हरन्तो कुम्भिया भण्डं, मुट्ठिं छिन्दति अत्तनो;

भाजने वा गतं कत्वा, होति भिक्खु पराजितो.

५६. हारं वा पन पामङ्गं, सुत्तारुळ्हं तु कुम्भिया;

फन्दापेति यथावत्थुं, ठाना चावेति चे चुतो.

५७. सप्पिआदीसु यं किञ्चि, पिवतो पादपूरणं;

एकेनेव पयोगेन, पीतमत्ते पराजयो.

५८. कत्वाव धुरनिक्खेपं, पिवन्तस्स पुनप्पुनं;

सकलम्पि च तं कुम्भिं, पिवतो न पराजयो.

५९. सचे खिपति यं किञ्चि, भण्डकं तेलकुम्भियं;

तं पादग्घनकं तेलं, धुवं पिवति तावदे.

६०. हत्थतो मुत्तमत्तेव, थेय्यचित्तो विनस्सति;

आविञ्जेत्वापि वा कुम्भिं, तेलं गाळेति चे तथा.

६१. तेलस्साकिरणं ञत्वा, खित्तं रित्ताय कुम्भिया;

पीतं तेलञ्च तं भण्डं, उद्धरन्तोव धंसितो.

६२. तत्थेव भिन्दतो तेलं, छड्डेन्तस्स तथेव च;

झापेन्तस्स अभोगं वा, करोन्तस्स च दुक्कटं.

भूमट्ठकथा.

६३. ठपितं पत्थरित्वा च, साटकत्थरणादिकं;

वेठेत्वा उद्धरन्तस्स, मुत्ते ठाना पराभवो.

६४. ओरिमन्तेन वा फुट्ठ-मोकासं पारिमन्ततो;

पाराजिकमतिक्कन्ते, कड्ढतो उजुकम्पि वा.

थलट्ठकथा.

६५. पुरतो मुखतुण्डञ्च, कलापग्गञ्च पच्छतो;

द्वीसु पस्सेसु पक्खन्तो, हेट्ठा पादनखा तथा.

६६. उद्धञ्चापि सिखग्गन्ति, गगने गच्छतो पन;

मोरस्स छ परिच्छेदा, वेदितब्बा विभाविना.

६७. भिक्खु ‘‘सस्सामिकं मोरं, गहेस्सामी’’ति खेगतं;

हत्थं वापि पसारेति, पुरतो वास्स तिट्ठति.

६८. मोरोपि गगने पक्खे, चारेति न च गच्छति;

दुक्कटं गमनच्छेदे, आमसन्तस्स चेव तं.

६९. ठाना मोरममोचेन्तो, फन्दापेति सचे पन;

एवं फन्दापने तस्स, थुल्लच्चयमुदीरितं.

७०. अग्गहेत्वा गहेत्वा वा, हत्थेन पन अत्तनो;

ठाना चावेति चे मोरं, सयं ठाना चुतो सिया.

७१. फुट्ठोकासं मुखग्गेन, कलापग्गेन वा पन;

कलापग्गेन वा फुट्ठं, मुखतुण्डेन भिक्खु चे.

७२. अतिक्कामेय्य यो मोरं, ठाना चावेति नाम सो;

एसेव च नयो पाद-सिखापक्खेसु दीपितो.

७३. गगने पन गच्छन्तो, करे मोरो निलीयति;

तं करेनेव चारेन्तो, फन्दापेतीति वुच्चति.

७४. सचे गण्हाति तं मोरं, इतरेन करेन सो;

चावितत्ता पन ठाना, भिक्खु ठाना चुतो सिया.

७५. इतरं पन मोरस्स, उपनेति सचे करं;