अधिकरणभेदवण्णना

उक्कोटनभेदादिवण्णना

३४०. अधिकरणउक्कोटेन समथानं उक्कोटं दस्सेतुन्ति अधिकरणानि सत्तहि समथेहि सम्मन्ति, तानि उक्कोटेन्तो सत्त समथे उक्कोटेति नामाति अधिप्पायो. पसवतीति सम्भवति. ‘‘अनुवादाधिकरणे लब्भन्ती’तिआदीनि ‘धम्मो अधम्मो’तिआदीनं समानत्ता तेसु विसेसतो लब्भन्ती’’ति वुत्तं. अनिहतन्ति सुत्तादिना. अविनिच्छितन्ति ‘‘आपत्तिअनापत्ती’’तिआदिना. ‘‘तत्थ जातकं अधिकरणं उक्कोटेति…पे… तिणवत्थारकं उक्कोटेती’’ति दसेव वुत्ता. ‘‘सम्मुखाविनयपटिञ्ञातकरणयेभुय्यसिका अवुत्तत्ता उक्कोटेतुं न सक्का, कम्मवाचापि तेसं नत्थि. तस्मा ते उक्कोटेतुं न सक्काति वदन्ती’’ति लिखितं. पाळिमुत्तकविनिच्छयेनेवाति विनयलक्खणं विना केवलं धम्मदेसनामत्तवसेनेवाति अत्थो. खन्धकतो वा परिवारतो वा आनीतसुत्तेन. निज्झापेन्ति दस्सेन्ति. पुब्बे धम्मविनयेन विनिच्छितं अधिकरणं उपज्झायादीनं अत्थाय ‘‘अधम्मं धम्मो’’तिआदीनि दीपेत्वाति अत्थो. विसमानि कायकम्मादीनि निस्सितत्ता विसमनिस्सितो. एवं सेसेसु.

अधिकरणनिदानादिवण्णना

३४२-३. किंसम्भारन्ति किंपरिक्खारं, एत्थ किन्ति लिङ्गसामञ्ञमब्ययं. पुब्बे उप्पन्नविवादं निस्साय पच्छा उप्पज्जनकविवादो विवादनिदानं नाम. आपत्ताधिकरणपच्चया चतस्सो आपत्तियो आपज्जतीति भिक्खुनी जानं पाराजिकं धम्मं पटिच्छादेति पाराजिकं, वेमतिका पटिच्छादेति थुल्लच्चयं, भिक्खु सङ्घादिसेसं पटिच्छादेति पाचित्तियं, आचारविपत्तिं पटिच्छादेति दुक्कटं. पुब्बे कतउक्खेपनियादिकिच्चं निस्साय उप्पज्जनककिच्चानं. कीदिसानं? समनुभासनादीनं वसेन. तं हीति अधिकरणं.

३४४. अधिकरणेसु येन अधिकरणेन सम्मन्ति, तं दस्सेतुन्ति यदा अधिकरणेहि सम्मन्ति, तदा किच्चाधिकरणेनेव सम्मन्ति, न अञ्ञेहीति दस्सनत्थं वुत्तं, न एकन्ततो अधिकरणेनेव सम्मन्तीति दस्सनत्थं.

३४८. आपत्ताधिकरणे सङ्घो विवदतीति आपत्तानापत्तीति एवं.

३५३. समुट्ठानाभावतो सम्मुखाविनये कम्मस्स किरियाकरणमिच्चादिना अविभजित्वाव सतिविनयादीनं छन्नंयेव छ समुट्ठानानि विभत्तानि. तं कस्मा? कम्मसङ्गहाभावेन, सतिविनयादीनं विय सङ्घसम्मुखतादीनं किच्चयता नाम नत्थीति अधिप्पायो.

अधिकरणभेदवण्णना निट्ठिता.