१. सुद्धिकसुत्तवण्णना
४७१. चतुभूमक …पे… लब्भन्ति कुसलाब्याकतभावतो तेसं तिण्णं इन्द्रियानं. वीरियिन्द्रियसमाधिन्द्रियानि…पे… सब्बत्थ लब्भन्ति कुसलत्तिकसाधारणत्ता. चतुभूमक …पे… वसेनाति चतुभूमकधम्मपरिच्छेदवसेन चेव कुसलादीहि सब्बसङ्गाहकधम्मपरिच्छेदवसेन च वुत्तन्ति अत्थो.
दुतियसमणब्राह्मणसुत्तवण्णना
४७७. दुक्खसच्चवसेनाति दुक्खसच्चभावेन न पजानन्ति. तञ्हि परिञ्ञेय्यताय दुक्खसच्चसङ्गहं. समुदयसच्चवसेनाति तण्हाविज्जादिं सद्धिन्द्रियस्स समुदयसच्चभावेन न पजानन्ति. निरोधन्ति सद्धिन्द्रियस्स अनुपादाय निरोधनिमित्तं निब्बानं. पटिपदन्ति सद्धिन्द्रियनिरोधगामिनिं पटिपदं अरियमग्गं. सेसेसूति वीरियिन्द्रियादीसु.
सुक्कपक्खेति ‘‘सद्धिन्द्रियं पजानन्ती’’तिआदिनयप्पवत्ते अनवज्जपक्खे. अधिमोक्खवसेन आवज्जनसमुदयाति ‘‘अत्थि दिन्न’’न्तिआदिनयप्पवत्तपुब्बभागभूतसद्धाधिमोक्खवसेन आवज्जनुप्पत्तिया. तस्मा पठमुप्पन्ना सद्धा एव हेत्थ ‘‘आवज्जन’’न्ति वुत्ता, न मनोद्वारावज्जनं. एस नयो सेसेसुपि. तस्मा पठमुप्पन्ना आवज्जना पग्गहुप्पत्तिट्ठानानं तिक्खानं वीरियिन्द्रियादीनं पठमुप्पत्तिया आवज्जनपरियायेन वुत्ताति दट्ठब्बं. दुब्बला हि पठमुप्पन्ना पग्गहाभावतो वीरियिन्द्रियादीनं समुदयोति बलवभावप्पत्तवीरियिन्द्रियादिकस्स आवज्जनट्ठानियानि होन्तीति तेसं समुदयोति वुत्ता, पुब्बे अधिमुच्चनादिवसेन पवत्तस्स आवज्जनस्स समुदयाति अत्थो. पुन छन्दवसेनाति कत्तुकामताकुसलच्छन्दवसेन सद्धादीनं उप्पादेतुकामताकारप्पवत्तस्स छन्दस्स वसेन. मनसिकारवसेन आवज्जनसमुदयाति सद्धिन्द्रियादिवसेन पवत्तस्स दुब्बलस्स तस्स निब्बत्तकयोनिसोमनसिकारवसेन आवज्जनस्स उप्पत्तिया. एवम्पीति ‘‘अधिमोक्खवसेना’’तिआदिना वुत्ताकारेनपि. छसु सुत्तेसूति दुतियतो पट्ठाय छसु सुत्तेसु. चतुसच्चमेव कथितं. अस्सादग्गहणेन हि समुदयसच्चं, आदीनवग्गहणेन दुक्खसच्चं, निस्सरणग्गहणेन निरोधमग्गसच्चानि गहितानीति. पठमसुत्ते पन इन्द्रियानं सरूपदस्सनमेवाति.