१. समाधिवग्गो
१. समाधिसुत्तवण्णना
१०७१. चित्तेकग्गतायाति निस्सक्कवचनं ‘‘परिहायन्ती’’ति पदं अपेक्खित्वा. यथाभूतादिवसेनाति यथागतादिवसेन. यथाभूतं नाम इमस्मिं सुत्ते ‘‘समाहितो, भिक्खवे, भिक्खु यथाभूतं पजानाती’’तिआदि. आदि-सद्देन ‘‘तथा यस्मा’’तिआदिसङ्गहो दट्ठब्बो. तथा हि यथाभूतवसेन कारणच्छेदो कतो ‘‘तथा यस्मा’’तिआदिवचनेहि. वण्णाति अक्खरा, ‘‘गुणा’’ति केचि. पदब्यञ्जनानीति नामादिपदानि चेव तंसमुदायभूतब्यञ्जनानि च.
३. पठमकुलपुत्तसुत्तादिवण्णना
१०७३-७५. सासनावचरा अधिप्पेता बाहिरकानं सच्चाभिसमयस्स अभावतो. तथाति इमिना चतुत्थपञ्चमेसु अत्थविसेसाभावं दस्सेति. यदि एवं कस्मा विसुं विसुं देसनाति आह ‘‘तेन तेन अभिलापेना’’तिआदि.
१०. तिरच्छानकथासुत्तवण्णना
१०८०. दुग्गतितो संसारतो च निय्याति एतेनाति निय्यानं, सग्गमग्गो मोक्खमग्गो च. तस्मिं निय्याने नियुत्ता, तं एत्थ अत्थीति निय्यानिका. वचीदुच्चरितसंकिलेसतो वा निय्यातीति ई-कारस्स रस्सत्तं य-कारस्स क-कारं कत्वा निय्यानिका. चेतनाय सद्धिं सम्फप्पलापा वेरमणि. तप्पटिपक्खतो अनिय्यानिका, तस्स भावो अनिय्यानिकत्तं. तिरच्छानभूतन्ति तिरोकरणभूतं. कम्मट्ठानभावेति अनिच्चतापटिसंयुत्तचतुसच्चकम्मट्ठानभावे. सात्थकन्ति दानसीलादिनिस्सितत्ता हितपटिसंयुत्तं.
विसिखाति घरसन्निवेसो. विसिखागहणेन च गामादिगहणे विय तन्निवासिनो विसेसतो गहिता ‘‘आगतो गामो’’तिआदीसु विय. तेनाह ‘‘सूरा समत्था’’ति. कुम्भट्ठानापदेसेन कुम्भदासियो वुत्ताति आह – ‘‘कुम्भदासिकथा’’ति. अयाथावतो उप्पत्तिट्ठितिसंहारादिवसेन लोको अक्खायति एतेनाति लोकक्खायिका. इति इमिना पकारेन भवो, इमिना अभवोति एवं पवत्ताय इतिभवाभवकथाय सद्धिं.
समाधिवग्गवण्णना निट्ठिता.