३. मिच्छत्तवग्गवण्णना
२१-३०. मिच्छासभावन्ति अयाथावसभावं अनिय्यानिकसभावं. सम्मासभावन्ति याथावसभावं निय्यानिकसभावं. मिच्छापटिपत्ताधिकरणहेतूति एत्थ अधि-सद्दो अनत्थकोति आह – ‘‘मिच्छापटिपत्तिकरणहेतू’’ति. ञायति पटिविद्धवसेन निब्बानं गच्छतीति ञायो. सो एव तंसमङ्गीनं वट्टदुक्खपाततो धारणट्ठेन धम्मोति आह – ‘‘ञायं धम्मन्ति अरियमग्गधम्म’’न्ति. ञाणस्स मिच्छासभावो नाम नत्थीति विञ्ञाणमेवेत्थ पच्चवेक्खणवसेन पवत्तं ञाण-सद्देन वुच्चतीति आह ‘‘मिच्छाविञ्ञाणो’’ति. मिच्छापच्चवेक्खणोति किञ्चि पापं कत्वा ‘‘अहो मया कतं सुकत’’न्ति एवं पवत्तो मिच्छापच्चवेक्खणो. गोसीलगोवतादिपूरणं मुत्तीति एवं गण्हतो मिच्छाविमुत्ति नाम. मिच्छापटिपदादीहि विवट्टन्ति एवं वट्टविवट्टं कथितं. पुग्गलो पुच्छितोति निगमितो च ‘‘अयं वुच्चति, भिक्खवे, असप्पुरिसो’’तिआदिना. किञ्चापि ‘‘मिच्छादिट्ठिको होती’’तिआदिना पुग्गलोव निद्दिट्ठो, तथापि पुग्गलसीसेनायं धम्मदेसनाति आह ‘‘धम्मो विभत्तो’’ति. तेनेवाह ‘‘धम्मेन पुग्गलो दस्सितो’’ति. धम्मेनाति मिच्छादिट्ठिआदिकेन धम्मेन. कल्याणपुथुज्जनतो पट्ठाय सब्बसो सप्पुरिसा नाम, खीणासवो सप्पुरिसतरो. सुप्पवत्तनियोति सुखेन पवत्तेतुं सक्कुणेय्यो. धावतीति गच्छति. पच्चयुप्पन्नेन उपेच्च निस्सितब्बतो उपनिसा, पच्चयो, एकस्स स-कारस्स लोपं कत्वा वाति आह – ‘‘सउपनिसं सपच्चय’’न्ति. परिकरणतो परिक्खारो, परिवारोति आह – ‘‘सपरिक्खारं सपरिवार’’न्ति. सहजातवसेन उपनिस्सयवसेन च सपच्चयता किच्चसाधने निप्फादने सहायभावूपगमने च सपरिवारता दट्ठब्बा.
मिच्छत्तवग्गवण्णना निट्ठिता.