२-१०. अट्ठसतसुत्तादिवण्णना

२७०-२७८. वेदनानं अट्ठाधिकं सतं, तस्स अट्ठसतस्स तब्भावस्स परियायो कारणं एत्थ अत्थीति अट्ठसतपरियायो, सुत्तं. तेनाह ‘‘अट्ठसतस्स कारणभूत’’न्ति. धम्मकारणन्ति परियत्तिधम्मभूतं कारणं. कायिकाति पञ्चद्वारकायिका. तेनाह ‘‘कामावचरेयेव लब्भन्ती’’ति, कामभूमिकाति अत्थो. अरूपावचरे नत्थि, तिभूमिकाति अत्थो. तेनाह – ‘‘अरूपे तिकचतुक्कज्झानं उप्पज्जति, तञ्च खो लोकुत्तरं, न लोकिय’’न्ति. इतरा उपेक्खावेदना. उपविचरन्ति उपेच्च पज्जन्तीति अत्थो. तंसम्पयुत्तानन्ति विचारसम्पयुत्तानं.

पटिलाभतोति पटिलद्धभावतो. समनुपस्सतोति पच्चवेक्खतो पस्सतो. अतीतं खणत्तयातिक्कमेन अतिक्कन्तं, निरुद्धप्पत्तिया निरुद्धं, पकतिविजहनेन विपरिणतं. समनुस्सरतोति चिन्तयतो. गेहस्सितन्ति कामगुणनिस्सितं. कामगुणा हि इध गेहनिस्सितधम्मेन गेहपरियायेन वुत्ता.

विपरिणामविरागनिरोधन्ति विपरिणामनं विरज्जनलक्खणं निरुज्झनञ्च विदित्वा. पुब्बेति अतीते. एतरहीति इदानि वत्तमाना. सम्मप्पञ्ञाय पस्सतोति विपस्सनापञ्ञाय चेव मग्गपञ्ञाय च याथावतो पस्सतो. उस्सुक्कापेतुन्ति विपस्सनं पट्ठपेत्वा मग्गपटिवेधं पापेतुं. निब्बानं उद्दिस्स पवत्तितत्ता नेक्खम्मस्सितसोमनस्सानि नाम. लोकामिसपटिसंयुत्तानन्ति कामगुणनिस्सितानं. तदायतनन्ति तं आयतनं तं कारणं अरहत्तं. अनुत्तरेसु विमोक्खेसूति अरियफलधम्मेसु. पिहन्ति अधिगमिच्छं.

उपेक्खाति सोमनस्सरहितअञ्ञाणुपेक्खा. बाल्ययोगतो बालस्स, ततो एव मूळ्हस्स पुथुज्जनस्स. किलेसोधीनं मग्गोधीहि अजितत्ता अनोधिजिनस्स. सत्तमभवादितो उद्धं पवत्तनविपाकस्स अजितत्ता अविपाकजिनस्स. अनेकादीनवे वट्टे आदीनवस्स अजाननेन अनादीनवदस्साविनो. पटिपत्तिपटिवेधबाहुसच्चाभावेन अस्सुतवतो पुथुज्जनस्स. रूपं सा नातिवत्तति न अतिक्कमति ञाणसम्पयुत्ताभावतो. सब्बसङ्गाहकोति सब्बधम्मे सङ्गण्हनको. ततियादीनि याव दसमा हेट्ठा वुत्तनयत्ता उत्तानत्थानेव.

अट्ठसतसुत्तादिवण्णना निट्ठिता.