२-५५. समाधिमूलकठितिसुत्तादिवण्णना

६६३-७१६. दुतियादिसुत्तेसु ठितिकुसलोति एत्थ अन्तोगधहेतुअत्थो ठिति-सद्दो, तस्मिञ्च पन कुसलोति अत्थोति आह – ‘‘झानं ठपेतुं अकुसलो’’ति. सत्तट्ठअच्छरामत्तन्ति सत्तट्ठअच्छरामत्तं खणं झानं ठपेतुं न सक्कोति अधिट्ठानवसीभावस्स अनिप्फादितत्ता. यथापरिच्छेदेन कालेन वुट्ठातुं न सक्कोति वुट्ठानवसीभावस्स अनिप्फादितत्ता. कल्लं जातं अस्साति कल्लितं, तस्मिं कल्लिते कल्लितभावेन कसिणारम्मणेसु ‘‘इदं नाम असुकस्सा’’ति विसयवसेन समापज्जितुं असक्कोन्तो न समाधिस्मिं आरम्मणकुसलो. न समाधिस्मिं गोचरकुसलोति समाधिस्मिं निप्फादितब्बे तस्स गोचरे कम्मट्ठानसञ्ञिते पवत्तिट्ठाने भिक्खाचारगोचरे च सतिसम्पजञ्ञविरहितो अकुसलो. केचि पन ‘‘कम्मट्ठानगोचरो पठमज्झानादिकं, ‘एवं समापज्जितब्बं, एवं बहुलीकातब्ब’न्ति अजानन्तो तत्थ अकुसलो नामा’’ति वदन्ति. कम्मट्ठानं अभिनीहरितुन्ति कम्मट्ठानं विसेसभागियताय अभिनीहरितुं अकुसलो. सक्कच्चकारीति चित्तीकारी. सातच्चकारीति नियतकारी. समाधिस्स उपकारकधम्माति अप्पनाकोसल्ला. समापत्तिआदीहीति आदि-सद्देन सक्कच्चकारिपदादीनंयेव सङ्गहो दट्ठब्बो चतुक्कानं वुत्तत्ता. तेनाह ‘‘योजेत्वा चतुक्का वुत्ता’’ति. लोकियज्झानवसेनेव कथितं ‘‘समाधिकुसलो’’तिआदिना नयेन देसनाय पवत्तत्ता. न हि लोकुत्तरधम्मेसु अकोसल्लं नाम लब्भति. यदि अकोसल्लं, न कुसलसद्देन विसेसितब्बता सियाति.

समाधिमूलकठितिसुत्तादिवण्णना निट्ठिता.

झानसंयुत्तवण्णना निट्ठिता.

निट्ठिता च सारत्थप्पकासिनिया

संयुत्तनिकाय-अट्ठकथाय खन्धवग्गवण्णना.