५. सानुसुत्तवण्णना

२३९. यक्खेन गहितो होतीति यक्खेन अनुपविट्ठो होति. तस्स यक्खगहणस्स कारणं मूलतो पभुति वित्थारतो दस्सेतुं ‘‘सो’’तिआदिमाह. तस्स अन्तिमभविकत्ता आदितो पट्ठाय अधिसीलसिक्खाय सक्कच्चं पूरणन्ति दस्सेति ‘‘सो पब्बजितकालतो’’तिआदिना. पच्चाहारन्ति पटिक्खेपं. इमस्मिं सरभञ्ञेति इमस्मिं मम धम्मभणने. पत्तिन्ति पत्तिदानं. पिया होन्ति, तेनाह भगवा ‘‘आकङ्खेय्य चे, भिक्खवे, भिक्खु ‘सब्रह्मचारीनं पियो च अस्सं मनापो च गरु च भावनीयो चा’ति, सीलेस्वेवस्स परिपूरकारी’’ति (म. नि. १.६५). तथा चाह ‘‘तस्मिं सामणेरे’’तिआदि.

वुड्ढिमन्वायाति योब्बनप्पत्तिया अङ्गपच्चङ्गानं परिवुड्ढिमागम्म. कामसम्भोगसमत्थतावसेन परिपक्किन्द्रियो. अनुयोजेत्वावाति विस्सज्जेत्वाव, गिहिभावे वा अनुयोजेत्वाव. ‘‘पुब्बे तुय्हं पुत्तो सीलवा कल्याणधम्मो लज्जी कुक्कुच्चको सिक्खाकामोति सम्भावितो, इदानि ततो अञ्ञथा जातो’’ति घोसनावसेन देवतानं अन्तरे माहेव मे लज्जं उप्पादेय्य.

पाटिहारियपक्खञ्चाति चातुद्दसीपञ्चदसीअट्ठमीनं यथाक्कमं आदितो अन्ततो आदिअन्ततो च पवेसननिक्खमनवसेन उपोसथसीलस्स पटि पटि अभिमुखं पच्चावहितब्बपक्खञ्च. तेरसियापीति परं सत्तमीनवमीसुपीति अत्थो. पवेसभूतञ्हि उपोसथसीलस्स सत्तमीसु समादिन्नं सीलं पटिपदं, नवमीसु निक्खमभूतन्ति आचरिया. पोराणट्ठकथायं पन पच्चुग्गमनानुगमनपरियायेन वुत्तन्ति आह ‘‘मनुस्सा’’तिआदि. अड्ढमासन्ति सकलकालपक्खं. एवञ्हि वस्सवासस्स अनुगमनं गतं होति. सुट्ठु समागतन्ति सुपरिसुद्धं सम्पन्नं कत्वा अत्तनो सन्तानं आगतं. तं पन अत्तनो चित्तेन समं पकारेहि युत्तं होतीति आह ‘‘सम्पयुत्त’’न्ति. अरहन्तानं अनुकरणेन सेट्ठचरियं. ‘‘न ते हि यक्खा कीळन्ती’’ति अत्तनो पुत्तस्स काये अधिमुच्चनं अत्तनो कीळनं विय होतीति कत्वा आह.

उपासिका यथावुत्तउपोसथसीलेन सीलवती, सामणेरो पन अत्तनो सामणेरसीलेन सीलवा. उप्पतित्वाति आकासे उप्पतित्वा. मोक्खो नत्थि दुक्खावहस्स कम्मस्स कतूपचितत्ता.

दुविधेपि कामेति वत्थुकामकिलेसकामे. किलेसकामं परिच्चजन्तो एव हि वत्थुकामे परिच्चजति नाम. विब्भमनवसेन आगच्छति भिक्खाय आहिण्डनादिपब्बजितकिच्चतो. उप्पब्बजित्वा विगतसीलस्स जीवतो आनापानमत्तेन जीवन्तोपि सो मतकोव. वुत्तञ्हेतं ‘‘मरणञ्हेतं, सुनक्खत्त, अरियस्स विनये, यो सिक्खं पच्चक्खाय हीनायावत्तती’’ति (म. नि. ३.४५).

उण्हट्ठेनाति सपरिळाहट्ठेन. अभिधावथाति अभिधावतीति इमस्मिं अभिधावनकिच्चे भद्दं ते होतूति वत्वा गिहिभावाय अभिधावथ. नीहरित्वाति निक्खामेत्वा. एकादसहि अग्गीहि आदित्तत्ता महाडाहसदिसे. सल्लक्खेत्वाति गिहिभावे आदीनवं, पब्बज्जाय आनिसंसञ्च सल्लक्खेत्वा. हिरोत्तप्पं पटिलभित्वा ‘‘मम उप्पब्बजितुकामतं सब्रह्मचारिनो जानिस्सन्ती’’ति. चतुन्नं परिसानं चित्तसङ्खोभवसेन सकलजम्बुदीपं खोभेत्वा.

सानुसुत्तवण्णना निट्ठिता.