७. अद्धवग्गो
१. नामसुत्तवण्णना
६१. नामन्ति सामञ्ञनामादिभेदं नामं. सब्बन्ति सब्बं पञ्ञत्तिपथं सब्बं ञेय्यपवत्तिपथं. अद्धभवीति कामं पाळियं अतीतकालनिद्देसो कतो, तं पन लक्खणमत्तं. अभिभवति अनुपततीति एतेन अभिभवो अनुपतनं पवत्ति एवाति दस्सेति. तं पनस्स अभिभवनं अप्पविसये अनामसित्वा महाविसयानं वसेन दस्सेन्तो ‘‘ओपपातिकेन वा’’तिआदिमाह. तस्स नामं होतीति तस्स रुक्खपासाणादिकस्स अनामकोइच्चेव समञ्ञा होति, तथा नं सञ्जानन्तीति अत्थो.
नामसुत्तवण्णना निट्ठिता.
२. चित्तसुत्तवण्णना
६२. ये चित्तस्स वसं गच्छन्तीति ये अपरिञ्ञातवत्थुका, तेसंयेव. अनवसेसपरियादानन्ति अनवसेसग्गहणं. न हि परिञ्ञातक्खन्धा पहीनकिलेसा चित्तस्स वसं गच्छन्ति, तं अत्तनो वसे वत्तेन्ति.
चित्तसुत्तवण्णना निट्ठिता.
३. तण्हासुत्तवण्णना
६३. ततिये ‘‘सब्बेव वसमन्वगू’’ति ये तण्हाय वसं गच्छन्ति, तेसं एव अनवसेसपरियादानन्ति इममत्थं ‘‘एसेव नयो’’ति इमिना अतिदिस्सति.
तण्हासुत्तवण्णना निट्ठिता.
४. संयोजनसुत्तवण्णना
६४. किं सु संयोजनोति सूति निपातमत्तन्ति आह ‘‘किं-संयोजनो’’ति? विचरन्ति एतेहीति विचारणा, पादा. बहुवचने हि वत्तब्बे एकवचनं कतं. तस्साति लोकस्स.
संयोजनसुत्तवण्णना निट्ठिता.
५. बन्धनसुत्तवण्णना
६५. चतुत्थे आगतअत्थो एव अनन्तरेपि वुत्तो, ब्यञ्जनमेव नानन्ति आह ‘‘पञ्चमेपि एसेव नयो’’ति.
बन्धनसुत्तवण्णना निट्ठिता.
६. अत्तहतसुत्तवण्णना
६६. ‘‘केनस्सुब्भाहतो’’ति पाठोति अधिप्पायेन ‘‘सु-कारो निपातमत्त’’न्ति आह, ‘‘केनस्सब्भाहतो’’ति पन पाठे उ-कारलोपेन पदसन्धि. इच्छाधूपायितोति असम्पत्तविसयिच्छालक्खणाय तण्हाय सन्तापितो दड्ढो. तेनाह ‘‘इच्छाय आदित्तो’’ति.
अत्तहतसुत्तवण्णना निट्ठिता.
७. उड्डितसुत्तवण्णना
६७. उल्लङ्घितोति उब्बन्धित्वा लङ्घितो. सद्दादीसूति सद्दादिनागदन्तेसु सोतादीनि उड्डितानि तण्हारज्जुना दळ्हबन्धनेन बद्धत्ता तदनतिवत्तनतो. लोकोति आयतनलोको. तथा अत्थयोजनाय कतत्ता खन्धादिलोकवसेनपि योजना कातब्बा. न दूरं अनन्तरभवकत्ता. चुतिचित्तअन्तरितत्ता एकचित्तन्तरभवस्स कम्मस्स अबुज्झनं, एवं सन्ते कस्मा सत्ता न बुज्झन्तीति आह ‘‘बलवतिया’’तिआदि.
उड्डितसुत्तवण्णना निट्ठिता.
८. पिहितसुत्तवण्णना
६८. पञ्होति ञातुं इच्छितो अत्थो. पुच्छितोति सत्तमसुत्ते गाथाय पुरिमद्धं पच्छिमद्धं, पच्छिमं पुरिमं कत्वा अट्ठमसुत्ते देवताय पुच्छितत्ता वुत्तं ‘‘हेट्ठुपरियायवसेन पुच्छितो’’ति. पुच्छानुरूपं विस्सज्जनन्ति अवुत्तम्पि सिद्धमेतन्ति अनाहटं.
पिहितसुत्तवण्णना निट्ठिता.
९. इच्छासुत्तवण्णना
६९. नवमे विनयायाति विनयेन. करणत्थे हि इदं सम्पदानवचनं. किस्सस्सूति किस्स, सु-कारो निपातमत्तं. सब्बं छिन्दति बन्धनन्ति सब्बं दसविधम्पि संयोजनं समुच्छिन्दति. न हि तं किञ्चि किलेसबन्धनं अत्थि, यं असमुच्छिन्नं हुत्वा ठितं अस्सा तण्हाय समुच्छिन्नाय. स्वायमत्थो सुविञ्ञेय्योति आह ‘‘सब्बं उत्तानमेवा’’ति.
इच्छासुत्तवण्णना निट्ठिता.
१०. लोकसुत्तवण्णना
७०. किस्मिन्ति किस्मिं सति? तस्स पन सन्तभावो उप्पत्तिवसेनेवाति आह ‘‘किस्मिं उप्पन्ने’’ति? लोको उप्पन्नोति वुच्चति अनुपादानत्ता लोकसमञ्ञाय. छसूति एत्थापि एसेव नयो सन्थवन्ति अधिकसिनेहं करोति अधिकसिनेहवत्थुभावतो अज्झत्तिकायतनानं. उपादायाति पुब्बकालकिरिया अपरकालकिरियं अपेक्खतीति वचनसेसवसेन किरियापदं गहितं ‘‘पवत्तती’’ति. किं पन पवत्तति? लोको, लोकसमञ्ञाति अत्थो. छसूति इदं निमित्तत्थे भुम्मं. छळायतननिमित्तञ्हि सब्बदुक्खं. अयन्ति सत्तलोको. उप्पन्नो नाम होति छळायतनं नाम मूलं सब्बदुक्खानन्ति कत्वा. बाहिरेसु आयतनेसु सन्थवं करोति विसेसतो रूपादीनं तण्हावत्थुकत्ता. यस्मा चक्खादीनं सन्तप्पनवसेन रूपादीनं परिग्गहितत्ता लोकस्स निसेविताय संवत्तति, तस्मा वुत्तं ‘‘छन्नं…पे… विहञ्ञती’’ति.
लोकसुत्तवण्णना निट्ठिता.
अद्धवग्गवण्णना निट्ठिता.