४. एकमूलसुत्तवण्णना

४४. पतिट्ठट्ठेन अविज्जासङ्खातं एकं मूलं एतिस्साति एकमूला. तं एकमूलं. यथा संयोजनीयेसु अस्सादानुपस्सनावसेन तण्हासमुप्पादो, एवं तण्हाभिभववसेन अनवबोधोति अविज्जा तण्हाय मूलं, तण्हा च अविज्जाय मूलं. अयञ्हि नयो उपनिस्सयतावसेन वुत्तो, सहजातवसेन चायं अञ्ञमञ्ञं मूलभावो पाकटोयेव. इध पन इमिस्सं गाथायं अधिप्पेता ‘‘एकमूल’’न्ति सा तण्हा. तत्थ या भवतण्हा, सा सस्सतदिट्ठिवसेन आवट्टति परिवत्तति, विभवतण्हा उच्छेददिट्ठिवसेन, एवं द्विरावट्टं. सहजातकोटियाति सहजातकोटियापि, पगेव सम्मुय्हं आपन्नस्स पन वत्तमानाय तण्हाय बलवभावेन मलीनता सिया. उपनिस्सयकोटियाति उपनिस्सयकोटियाव सहजातकोटिया असम्भवतो. पत्थरणट्ठानाति वित्थता हुत्वा पवत्तिट्ठानभूमि. तेनाह ‘‘तेसु सा पत्थरती’’ति. समुद्दनट्ठेन समुद्दो. उत्तरितुं असक्कुणेय्यताय पताय अलं परियत्तोति पातालो, अयं पन पातालो वियाति पातालो. तेनाह ‘‘अप्पतिट्ठट्ठेना’’ति. अगाधगम्भीरतायाति अत्थो.

एकमूलसुत्तवण्णना निट्ठिता.