८. चीवरक्खन्धकं

२०२. जीवकवत्थुकथा

३२६. चीवरक्खन्धके पदक्खिणसद्दस्स अपसब्यत्थं पटिक्खिपन्तो आह ‘‘छेका कुसला’’ति. अभिसटाति एत्थ सरधातुया गतिचिन्तासु इध गत्यत्थेति दस्सेन्तो आह ‘‘अभिगता’’ति. अभिगताति अभिमुखं गन्तब्बा. ननु पाळियं ‘‘अत्थिकानं अत्थिकानं मनुस्सान’’न्ति वुत्तं, कस्मा पन ‘‘अत्थिकेहि अत्थिकेहि मनुस्सेही’’ति वुत्तन्ति आह ‘‘करणत्थे पना’’तिआदि. इमिना छट्ठीकत्ता नाम ततियाकत्तुना समानोयेवाति दस्सेति. निगमे वसतीति नेगमोति वुत्ते कुटुम्बियगणो नेगमो नामाति आह ‘‘कुटुम्बियगणो’’ति.

३२७. नगरे निवसन्तीति नागरा. दत्वा, वुट्ठापेसुन्ति सम्बन्धो. आरामुय्यानवाहनादीति एत्थ आदिसद्देन अञ्ञानि उपभोगपरिभोगानि सङ्गण्हाति. गणिकट्ठानेति गणिकाय ठाने. गणिकाति च नगरसोभिनी. सा हि अत्थिकेन जनगणेन अभिगन्तब्बाति गणिकाति वुच्चति. पटिसतेन चाति एत्थ चसद्दो अवधारणत्थो. रत्तिं गमनस्स पटिनिधिसङ्खातेन सतेन एवाति हि अत्थो. गिलानन्ति एत्थ भावपच्चयेन विनापि भावत्थो ञातब्बोति आह ‘‘गिलानभाव’’न्ति. ‘‘जानापेय्य’’न्ति इमिना पटिवेदेय्यन्ति एत्थ विदधातुया ञाणत्थं दस्सेति. कत्तरसुप्पेति एत्थ कत्तरसद्दो जिण्णपरियायोति आह ‘‘जिण्णसुप्पे’’ति. सुपन्ति सुनखादयो एत्थाति सुप्पं, कत्तरं सुप्पं कत्तरसुप्पं.

३२८. तन्ति जीवकं. अञ्ञे राजदारका वदन्ति किराति सम्बन्धो. नत्थि माता एतस्साति निम्मातिको. यथा चातिआदीसु यथा पेसन्ति, तथाति योजना. चसद्दो सम्पिण्डनत्थो. न केवलं वदन्तियेव, अथ खो न कोचि किञ्चि पेसेतीति हि अत्थो. अञ्ञेसन्ति जीवकतो अञ्ञेसं. तस्साति जीवकस्स. इतीति एवं. सोति जीवको. तं सब्बन्ति ‘‘निम्मातिको निप्पितिको’’ति वदनञ्च पण्णाकारस्स अपेसनञ्चाति तं सब्बं.

यंनूनाति साधु वत. अहं वज्जसिप्पं सिक्खेय्यं साधु वताति योजना. तस्साति जीवकस्स. एतदहोसीति एतं अहोसि, परिवितक्को अहूति अत्थो. परूपघातपटिसंयुत्तानीति परं उपगन्त्वा, उप भुसेन वा हननेन पटिसंयुत्तानि. मेत्तापुब्बभागन्ति सिप्पस्स पुब्बभागे पवत्ता मेत्ता एतस्साति मेत्तापुब्बभागं. इति अहोसीति योजना. पुरिमचिन्ताय अनेकन्तभावतो एकन्तभावं दस्सेन्तो आह ‘‘अपि चा’’तिआदि. अपि चाति एकन्तेन. अयन्ति जीवको. इतोति भद्दकप्पतो. अयन्ति उपासको. चतुपरिसन्तरेति चतुपरिसमज्झे. पत्थतगुणन्ति पत्थरितगुणं. ठानन्तरन्ति ठानभेदं, अहम्पीति न अयं उपासकोयेव, अहम्पीति अत्थो. भगवाति आलपनपदमेतं. पत्थनन्ति इच्छितवरं. चोदियमानोपीति उय्योजियमानोपि. पिसद्देन पुरिमचिन्तनमपेक्खति. एसाति एसो जीवको.

३२९. दिसापामोक्खोति पदस्स दिसासु पामोक्खो दिसापामोक्खोति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘सब्बदिसासू’’तिआदि. तस्मिञ्च समयेति जीवकस्स तस्मिं चिन्तनसमये च, आगमंसूति सम्बन्धो. तेति वाणिजे, पुच्छीति सम्बन्धो. कुतोति नगरतो. तक्कसीलतोति तक्कसीलनगरतो. तत्थाति तक्कसीले. आमाति सम्पटिच्छनत्थे निपातो, आम अत्थीति हि अत्थो. तेति वाणिजा. तथाति यथा जीवको आह, तथा अकंसूति अत्थो. सोति जीवको. पितरन्ति अभयराजकुमारं. तेहीति वाणिजेहि.

तन्ति जीवकं, पुच्छीति सम्बन्धो. सोति जीवको. कस्मा तात त्वं इधागतो असि पनाति पुच्छीति योजना. ततोति पुच्छतो. सोति जीवको. सिक्खितुं आगतो अम्हीति योजना. बहुञ्च गण्हातीतिआदीसु सो किञ्चि कम्मं अकत्वा सिप्पस्सेव सिक्खितत्ता बहुञ्च गण्हातीति आह ‘‘यथा’’तिआदि. तत्थ यथा सिक्खन्तियेव, एवं तथा सो न सिक्खतीति योजना. सो पनाति जीवको पन, करोति सिक्खतीति सम्बन्धो. एकं कालन्ति एकस्मिं काले. एवं सन्ते कस्मा सो बहुञ्च गण्हातीति आह ‘‘एवं सन्तेपी’’तिआदि. मेधावितायाति खिप्पं गहणधारणपञ्ञताय, बहुञ्च सिप्पन्ति सम्बन्धो. अस्स जीवकस्स गहितञ्च सिप्पं न सम्मुस्सतीति योजना.

यत्तकं सिप्पं आचरियो जानाति, तत्तकं अयं जीवको जानातीति योजना. यन्ति सिप्पं. अयन्ति जीवको, भविस्सतीति सम्बन्धो. नन्ति जीवकं. यथाति येनाकारेन. कम्मविपाकन्ति कम्मविपाकजं रोगं. ‘‘न’’न्ति पदं ‘‘सिक्खापेसी’’ति पदे कारितकम्मं, ‘‘भेसज्जयोजन’’न्ति पदं धातुकम्मं. भेसज्जयोजनन्ति भेसज्जेन रोगस्स योजनं. सो पनाति जीवको पन. इमिनाति जीवकेन न उग्गहितं, उग्गहितन्ति सम्बन्धो. एकेन द्वारेनाति चतूसु द्वारेसु एकेन द्वारेन. आहिण्डन्तोति विचरन्तो. परित्तं पाथेय्यन्ति एत्थ परित्तसद्दस्स आरक्खनत्थेपि पवत्तनतो इध अप्पत्थे पवत्ततीति दस्सेन्तो आह ‘‘अप्पमत्तक’’न्ति. कस्मा अप्पमत्तकं पाथेय्यं अदासीति योजना. तस्साति दिसापामोक्खस्स. अयन्ति जीवको, लभिस्सतीति सम्बन्धो. ततोति लभनतो. खीणे पाथेय्येति पाथेय्ये खीणे सतीति योजना.

२०३. सेट्ठिभरियादिवत्थुकथा

३३०. या नामाति या नाम घरणी. किम्पि मायन्ति एत्थ एकारलोपसन्धीति आह ‘‘किम्पि मे अय’’न्ति. इमिना यकारादेससन्धिं निवत्तेति, ‘‘म्याय’’न्तिपि पाठो, एवं सति आदेससन्धियेव, न लोपसन्धि. अयं घरणी मे किञ्चि देय्यधम्मं किम्पि दस्सतीति योजना. तस्स चाति सब्बिस्स च, कतस्सातिपि पाठो. रोगूपसमस्स चाति मम रोगस्स उपसमस्स च, इमेहि पदेहि संयमस्साति पदस्स अत्थं दस्सेति. ‘‘उपकार’’न्ति इमिना उपजानामीति एत्थ उपसद्दस्स अत्थं दस्सेति. अधिप्पायोति घरणिया आसयो.

३३१. ‘‘सब्बालङ्कारं तुय्हं होतू’’ति इदं वचनं राजा सभावतो आह, उदाहु किञ्चि चिन्तेत्वाति आह ‘‘राजा’’तिआदि. तत्थ इमन्ति अलङ्कारं. पमाणयुत्तेति कारणानुरूपे. नन्ति जीवकं. नाटकानम्पीति पञ्चसतिकानं नाटकानम्पि. सोपीति जीवकोपि. तेसन्ति अभयकुमारनाटकानं. मेति मय्हं, न पतिरूपन्ति सम्बन्धो. अय्यिकानन्ति मातामहीनं. कतस्स मे उपकारन्ति योजना. इमिना अधिकारो च उपकारो च अत्थतो सदिसन्ति दस्सेति. राजा पसन्नो दत्वा आहाति सम्बन्धो.

२०५. राजगहसेट्ठिवत्थुकथा

३३२. इरियापथसम्परिवत्तनेनाति इरियापथस्स पुनप्पुनं परिवत्तनेन. तीहि सत्ताहेहि निच्चलस्स निपन्नस्स अस्स सेट्ठिस्स मत्थलुङ्गन्ति योजना. अप्पेव निपज्जेय्याति योजना. नन्ति सेट्ठिं. तेनेवाति तेनेव कारणेन. सीसं छादेतीति सीसच्छवीति वुत्ते सीसपटिच्छादनचम्मन्ति आह ‘‘सीसचम्म’’न्ति. तस्साति सेट्ठिस्स. तीहि सत्ताहेनाति एत्थ पुब्बपदेन पच्छिमपदं गुणित्वा गहेतब्बन्ति आह ‘‘तीहि पस्सेहि एकेनेकेन सत्ताहेना’’ति.

३३३. जनं नीहरापेत्वाति जनं अपक्कमापेत्वा.

२०७. पज्जोतराजवत्थुकथा

३३४. विच्छिकस्स जातोति विच्छिकस्स कारणा जातो, विच्छिकं पटिच्च जातोति अत्थो. सब्बि च भेसज्जं विच्छिकानं पटिकूलं होतीति योजना. पञ्ञासयोजनिकाति एत्थ णिकपच्चयस्स गन्तुं समत्थत्थे पवत्तभावं दस्सेन्तो आह ‘‘गन्तुं समत्थो होती’’ति. अस्स रञ्ञोति चन्दपज्जोतनामकस्स अस्स रञ्ञो. हत्थिनीयेवाति भद्दवतिका नाम हत्थिनीयेव. वीसयोजनसतन्ति वीसाधिकं योजनसतं.

भुञ्जितुं निसिन्नस्स एकस्स कुलपुत्तस्स द्वारेति योजना. तस्साति कुलपुत्तस्स, आरोचेसीति सम्बन्धो. सोति कुलपुत्तो, ‘‘आहरा’’ति आणापेसीति सम्बन्धो. इतरोति पुरिसो. तन्ति पत्तं. यत्थ यत्थाति यस्मिं यस्मिं भवे. तत्थ तत्थ वाहनसम्पन्नो होमीति योजना. सोति पुरिसो. पज्जोतो नाम अयं राजा जातोति योजना.

सब्बिं पायेत्वाति इदं उपलक्खणमत्तन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘सब्बिञ्च पायेत्वा’’तिआदि. सब्बिञ्च पायेत्वा, परिचारकानं आहाराचारे विधिञ्च आचिक्खित्वाति अत्थो. ओलुम्पेत्वाति लुपिधातु ओदहनत्थोति आह ‘‘ओदहित्वा’’ति. विरेचेसीति उद्धञ्च अधो च विरेचेसि.

२०८. सिवेय्यकदुस्सयुगकथा

३३५. सिवथिकन्ति सिवा जम्बुका कुणपखादनत्थाय आगन्त्वा तिट्ठन्ति एत्थाति सिवट्ठं, तदेव सिवथिकं, इमिना सिवथिकायं उप्पन्नं सिवेय्यकं थिकसद्दस्स लोपं कत्वाति दस्सेति. तत्थाति उत्तरकुरूसु. तन्ति मतं. हत्थिसोण्डकसकुणाति हत्थिलिङ्गविहङ्गमा. ते हि हत्थिनो सोण्डो विय सोण्डो एतेसु अत्थीति हत्थीसोण्डका, ते च ते सकुणा चेति हत्थिसोण्डकसकुणाति वुच्चन्ति. रञ्ञो आहरन्तीति रञ्ञो अत्थाय, सन्तिकं वा आहरन्ति. इदन्ति सिवेय्यकं दुस्सयुगं. सिविरट्ठे वायितं सिवेय्यकन्ति च दस्सेन्तो आह ‘‘अथवा’’तिआदि. तेनाति कारणेन. ‘‘सिवेय्यकन्ति…पे… वदन्ती’’ति पोराणा आहूति योजना.

२०९. समत्तिंसविरेचनकथा

३३६. किंपनाति एत्थ किंसद्दो अनियमत्थो. लूखो किं, न लूखो किन्ति हि अत्थो. ‘‘सिनेहपानं पन तेमेती’’ति च ‘‘करोती’’ति च सम्बन्धो. सब्बत्थाति सकलकाये. सिराति कण्डरा. अयन्ति जीवको. ओळारिकदोसहरणत्थन्ति ओळारिकस्स दोसस्स अपनयनत्थं. पकतत्तेति पकतिसङ्खाते सभावे सतीति सम्बन्धो. भगवा भन्तेति योजना. कुतोति कस्स सन्तिका. वट्टति नु खोति चिन्तेसीति योजना. ततोति चिन्तनतो. सोणोति कोळिवीससोणो, भुञ्जतीति सम्बन्धो. ततोति सोणस्स सन्तिका. तस्साति सोणस्स. सोति सोणो. थेरस्साति मोग्गल्लानत्थेरस्स. इदं ‘‘पत्त’’न्तिपदे सामी, ‘‘अदासी’’ति पदे सम्पदानं. अञ्ञं पिण्डपातन्ति सम्बन्धो.

राजापि खो भुञ्जितुकामो अहोसीति सम्बन्धो. यञ्च सुजाता अदासि, यञ्च परिनिब्बानकाले चुन्दो कम्मारपुत्तो, भाजनगतेसु द्वीसुयेव तेसु पिण्डपातेसु देवता ओजं पक्खिपन्तीति योजना. अञ्ञेसूति द्वीहि पिण्डपातेहि अञ्ञेसु. इच्छन्ति रुचिं. सोति बिम्बिसारो राजा. तवेवाति तुय्हमेव. तन्ति भगवतो वचनं. राजा अकासीति सम्बन्धो. तेति असीतिकुलपुत्तसहस्सा. एतदत्थमेवाति सोणस्स अरहत्ते पतिट्ठापनत्थमेव, न रञ्ञो अनुग्गहत्थन्ति अधिप्पायो.

२१०. वरयाचनकथा

३३७. कतं भत्तकिच्चं येनाति कतभत्तकिच्चो, तस्मिं सतीति सम्बन्धो. वुत्तनयेनेवाति राहुलवत्थुम्हि (महाव. अट्ठ. १०५) वुत्तनयेनेव. इदं वत्थन्ति इदं सिवेय्यकं वत्थं, उप्पन्नन्ति सम्बन्धो. ‘‘तावा’’ति अज्झाहरितब्बो. एत्थन्तरेति एतस्मिं वत्थुप्पन्नकालमज्झे. कोचि भिक्खूति सम्बन्धो. तेनाति पंसुकूलिकहेतुना. अयन्ति जीवको. गहपतिचीवरन्ति एत्थ गहपतीनं चीवरन्ति अत्थं पटिक्खिपन्तो आह ‘‘गहपतीहि दिन्नं चीवर’’न्ति. वत्थदानानिसंसपटिसंयुत्तायाति ‘‘वत्थदो होति वण्णदो’’तिआदिकाय (सं. नि. १.४२) वत्थदानस्स आनिसंसेन पटिसंयुत्ताय. विच्छावसेन वुत्तो ‘‘इतरीतरेना’’ति सब्बनामसद्दो अनियमत्थोति आह ‘‘अप्पग्घेनपि महग्घेनपि येन केनची’’ति. पावारोति उत्तरासङ्गो. सो हि पारुपनत्थाय वरियति इच्छियतीति पावारोति वुच्चति. ‘‘कप्पासादिभेदो’’ति इमिना तस्स सरूपं दस्सेति. पकतिकोजवमेवाति पकतिया भिक्खूनं सारुप्पं कोजवमेव. सोळसनाटकित्थीनं ठत्वा नच्चयोग्यत्ता महती पिट्ठि एतस्साति महापिट्ठियं, तमेव कोजवं महापिट्ठियकोजवं. तस्स किर लोमानि चतुरङ्गुलाधिकानि होन्ति.

२११. कम्बलानुजाननादिकथा

३३८. कासीनन्ति कासीनं जनपदानं, कासिरट्ठे निवासीनं जनानं वा. पसेनदिस्साति पच्चुट्ठं, पटिपक्खं वा सेनं जिनातीति पसेनदि जकारस्स दकारं कत्वा. एसाति एसो कासिराजा. ‘‘सहस्स’’न्ति इमिना कासिसद्दस्स सङ्केतसङ्ख्यं दस्सेति. तंअग्घनकोति तेन कासिना अग्घनको. कस्मा अड्ढकासीति (थेरीगा. अट्ठ. २५) वुत्तोति आह ‘‘अयं पना’’तिआदि. अयन्ति कम्बलो. पनाति कारणत्थजोतको. यस्माति हि अत्थो.

३३९. भञ्जितब्बं खोमादीनि पञ्च सुत्तानि मिस्सित्वा अवमद्दितब्बन्ति भङ्गन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘भङ्गं नामा’’तिआदि. वाकमयमेवाति भङ्गनामकेन वाकेन निब्बत्तमेव.

३४०. तेति भिक्खू, सल्लक्खिंसु किराति सम्बन्धो. एतस्साति पदस्स, अत्थन्ति सम्बन्धो. न अच्छिंसूति न आसिंसु, न वसिंसूति अत्थो. नाकामाति एत्थ कमुधातु इच्छत्थो यकारलोपोति आह ‘‘न अनिच्छाया’’ति. दातब्बोति भागो दातब्बो. उपचारेति सुसानस्स समीपे. ‘‘अकामा भागं दातु’’न्ति वचनस्स अनेकन्तभावं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘यदि पना’’तिआदि. इधाति इमं सुसानं. ‘‘सम्पत्ता गण्हन्तू’’ति देन्तीति योजना. येनाति भिक्खुना. सदिसा ओक्कमिंसूति एत्थ सदिससद्दो समपरियायोति आह ‘‘समं ओक्कमिंसू’’ति. समन्ति भावनपुंसको. समानदिसायाति वा दस्सेन्तो आह ‘‘एकदिसाय वा’’ति. एत्थ पन यकारलोपो दट्ठब्बो. बहिमेवाति सुसानतो बहि एव. कतिकन्ति कतेन पवत्तं सङ्गरं.

२१३. चीवरपटिग्गाहकसम्मुतिकथा

३४२. ‘‘यो न छन्दागतिं गच्छती’’तिआदीसु एवं विनिच्छयो वेदितब्बोति योजना. ञातकादीनं चीवरन्ति सम्बन्धो. एकच्चस्मिन्ति जने. वासद्दो विकप्पत्थो. एतेसु तीसु अञ्ञतरेन कारणेन छन्दागतिं गच्छति नामाति हि अत्थो. आगतस्सापि चीवरन्ति सम्बन्धो पिसद्दो गरहत्थो. पगेव पच्छा आगतस्साति हि अत्थो. अवमञ्ञन्ति उञ्ञातं. वोति तुम्हाकं. नत्थि किन्ति योजना. मुट्ठा सति एतस्साति मुट्ठस्सति. आगतानम्पि चीवरन्ति सम्बन्धो. पिसद्दो सम्भावनत्थो. पगेव पठमं आगतानन्ति हि अत्थो. एतं चीवरपटिग्गाहकट्ठानं नामाति योजना. सन्तसन्तो वाति खेदखेदो वा. इदञ्चिदञ्चाति इदञ्च इदञ्च चीवरं. तस्माति यस्मा च गच्छति, यस्मा च जानाति, तस्मा. योति भिक्खु. सक्कोतीति सम्बन्धो. एवरूपो भिक्खु सम्मनितब्बोति योजना.

अपलोकनेनपीति ‘‘इत्थन्नामं भिक्खुं चीवरपटिग्गाहकं कातुं सङ्घं अपलोकेमी’’ति अपलोकनेनपि, सम्मनितुन्ति सम्बन्धो. यत्थ पनाति यस्मिं पन धुरविहारे.

‘‘गहितट्ठानेयेवा’’ति इमिना तत्थेवाति एत्थ तसद्दस्स विसयं दस्सेति. ‘‘छड्डेत्वा’’ति इमिना उज्झित्वाति एत्थ उधधातुया विस्सज्जनत्थं दस्सेति. चीवरपटिग्गाहकन्ति पदस्स चीवरं पटिग्गण्हातीति चीवरपटिग्गाहकोति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘यो’’तिआदि. तत्थ यो पटिग्गण्हाति, सो चीवरपटिग्गाहको नामाति योजना. ‘‘चीवरपटिसामक’’न्ति इमिना चीवरं गहितट्ठानतो नीहरित्वा भण्डागारे दहति ठपेतीति चीवरनिदहकोति अत्थं दस्सेति. यो न छन्दातिं गच्छतीतिआदीसु एत्थ एतेसु च इतो परञ्चाति योजना.

२१४. भण्डागारसम्मुतिआदिकथा

३४३. यो विहारो वा यो अड्ढयोगो वा होति, सो विहारादिको सम्मनितब्बोति योजना. ‘‘आरामिकसामणेरादीही’’ति पदं विवित्तत्थे अपादानं, करणम्पि युज्जति. पच्चन्तसेनासनं पन न सम्मनितब्बं चोरादिउपद्दवत्ता. विहारमज्झेयेवाति भण्डागारविहारमज्झेयेव.

यस्साति भण्डागारस्स. इदं पदं ‘‘छदनादीसू’’ति पदे सामी, ‘‘नत्थी’’ति पदे सम्पदानं. यस्स पनाति भण्डागारस्स पन. यत्थ कत्थचीति यस्मिं कस्मिंचि ठाने. येनाति पतितहेतुना. मूसित्वा खादतीति मूसिको. आदिसद्देन गोधामङ्गुसादयो सङ्गण्हाति. उप भुसं, उपगुहित्वा वा चिनन्तीति उपचिका. तन्ति ओवस्सनादिं. हीति सच्चं, यस्मा वा. एवन्तिआदि निगमनं.

चीवरपटिग्गाहकादीहीति आदिसद्देन चीवरनिदहकभण्डागारिके सङ्गण्हाति. तत्थाति तेसु. चीवरपटिग्गाहकेन न गण्हितब्बन्ति सम्बन्धो. तावाति चीवरनिदहकभण्डागारिकानं, तेहि वा पठमं. यं यन्ति चीवरं. तथेवाति यथा विसुं विसुं कत्वा गण्हति, तथेव. चीवरनिदहकेनापीति पिसद्दो न केवलं पटिग्गाहकेनेव, अथ खो निदहकेनपीति सम्पिण्डेति. तथेवाति यथा निदहको आचिक्खति, तथेव. ततोति तेहि चीवरेहि, विभत्तअपादानं, तेसु चीवरेसु वा निद्धारणं. तदेवाति सङ्घेन वुत्तचीवरमेव.

इतीतिआदि निगमनं. भगवता अनुञ्ञातोति सम्बन्धो. भण्डागारन्ति भण्डस्स ठपनोकासं अगारं. भण्डागारिकोति भण्डागारे नियुत्तो. बाहुल्लिकतायाति पच्चयबाहुल्लेन नियुत्तभावत्थं. एवं सन्ते किमत्थाय अनुञ्ञातोति आह ‘‘अपि चा’’तिआदि. अनुग्गहाय अनुञ्ञातोति सम्बन्धो. हीति वित्थारो. नेव जानेय्युन्ति योजना. द्वे द्वे वा चीवरेति सम्बन्धो. सङ्गहं कातुन्ति सङ्घेन सङ्गहं कातुं.

न वुट्ठापेतब्बोति एत्थ अत्थुद्धारवसेन अञ्ञेपि अवुट्ठापनीये दस्सेन्तो आह ‘‘अञ्ञेपी’’तिआदि. हीति वित्थारो. तत्थाति चतूसु. सङ्घो पन देतीति सम्बन्धो. उपकारताय चाति सङ्घस्स उपकारताय च. एत्थ च पुरिमेसु तीसु एकोयेव हेतु, पच्छिमे पन द्वे हेतवोति दट्ठब्बं.

सम्मुखीभूतेनाति अञ्ञमञ्ञस्स मुखे संविज्जमानो, सन्निपतितो वा सम्मुखो, सम्मुखो हुत्वा भूतो सम्मुखीभूतो. भूसद्दयोगत्ता अकारस्सीकारो होति, अन्तोउपचारसीमायं ठितो सङ्घो. तमत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘अन्तोउपचारसीमायं ठितेना’’ति. कोलाहलन्ति बहुजनेहि सन्निपतित्वा एकतो कतं अब्यत्तसद्दं. तदाकारं दस्सेन्तो आह ‘‘अम्हाक’’न्तिआदि. ‘‘चीवरभाजकेसू’’तिआदिना अगतिगमनाकारं दस्सेति, तं सुविञ्ञेय्यमेव. तुलाभूतोति तुलाय सदिसो हुत्वा भूतो, तुलाय सदिसभावं पत्तो वा. मज्झत्तोति मज्झे ठितो अत्ता सभावो एतस्साति मज्झत्तो.

इदन्ति चीवरं. घनन्ति निरन्तरं. तनुकन्ति विरळं. एत्थ ‘‘उच्चिनित्वा’’ति इमिना वत्थस्स पमाणेन उच्चिननं दस्सेति. ‘‘तुलयित्वा’’ति इमिना अग्घेन तुलनं दस्सेति. वण्णावण्णं कत्वाति वण्णञ्च अवण्णञ्च खुद्दकञ्च पमाणं, महन्तञ्च पमाणं कत्वाति अत्थो. एकच्चानि चीवरानि अप्पग्घानि होन्ति, एकच्चानि महग्घानीति वुत्तं होति. दसदसअग्घनकन्ति दसहि दसहि कहापणेहि अग्घनकं. यन्ति चीवरं, बन्धित्वाति नवग्घनकं एकग्घनकेन, अट्ठग्घनकञ्च द्विअग्घनकेन बन्धित्वाति अत्थो. समे पटिवीसेति समपमाणे पटिवीसे ठपेत्वा, इमिना ‘‘वण्णावण्ण’’न्ति एत्थ वण्णसद्दो पमाणत्थोति दीपेति. दस दस भिक्खूति इदं उपलक्खणवसेन वुत्तं अञ्ञेनाकारेनापि गणेतुं सक्कुणेय्यत्ता. भण्डिकन्ति चीवरभण्डेन नियुत्तं पुटं. कुसोति सलाकदण्डो.

अत्तिस्सराति अत्तनाव अत्तानं इस्सरा. अञ्ञेसं वत्तपटिपत्तिन्ति सम्बन्धो. उपड्ढभागोति भिक्खूनं लद्धभागतो उपड्ढो भागो. ये पनाति सामणेरा पन. समभागोति भिक्खूनं भागेन समो भागो. इदञ्चाति ‘‘उपड्ढपटिवीस’’न्ति वचनञ्च, कथितन्ति सम्बन्धो. समकमेवाति भिक्खुसामणेरानं समपमाणमेव. तत्रुप्पादवस्सावासिकन्ति तस्मिं विहारे उप्पादेन मूलेन उप्पादितं वस्सावासिकं. फातिकम्मन्ति वड्ढनकम्मं ‘‘यत्तकेन विनयागतेन सम्मुञ्जनिबन्धनादिना हत्थकम्मेन विहारस्स ऊनता न होति, तत्तकं कत्वाति अत्थो. एतन्ति फातिकम्मं कत्वा गहणं. हीति सच्चं. एत्थाति तत्रुप्पादवस्सावासिकगहणे. सब्बेसन्ति अखिलानं भिक्खुसामणेरानं. भण्डागारिकचीवरेपीति भण्डागारे ठपिते अकालचीवरेपि. पिसद्देन तत्रुप्पादवस्सावासिकमपेक्खति. सामणेरा उक्कुट्ठिं करोन्तीति सम्बन्धो. अपहरितकन्ति हरितविरहितं. रङ्गछल्लिन्ति रजनच्छविं. एतन्ति उक्कुट्ठिकरणतो समभागदानं, वुत्तन्ति सम्बन्धो. ये चाति सामणेरा च. विरज्झित्वा करोन्तीति कत्तब्बकालेसु अकत्वा यथिच्छितक्खणे करोन्ति. तेति सामणेरे. समपटिवीसो दातब्बोति ‘‘करिस्सामा’’ति पटिञ्ञातमत्तेन समो पटिवीसो दातब्बो.

‘‘सकं भागं दातु’’न्ति इदं वुत्तन्ति सम्बन्धो. किं सन्धाय वुत्तन्ति आह ‘‘भण्डागारतो…पे… सन्धाया’’ति. पहतायाति पहरितब्बाय, पहनितब्बाय वा. तस्माति यस्मा सन्धाय वुत्तं, तस्मा. अनीहटेसूति भण्डागारतो अनीहरितेसु. इमस्स भिक्खुनोति उत्तरितुकामस्स इमस्स भिक्खुनो. तुलायाति मानेन.

तेसूति साटकेसु, एको साटकोति योजना. सब्बेसु पातितेसूति सम्बन्धो. एत्तकेनाति द्वादसग्घनकेन. तं सुत्वाति भिक्खूनं तं वचनं सुत्वा. सब्बत्थाति सब्बस्मिं सङ्घगणसन्तके. अनुप्पदानेन खिपियति पक्खिपियतीति अनुक्खेपन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘अनुक्खेपं नामा’’तिआदि. यत्तकं अग्घन्ति सम्बन्धो. तत्तकेन अग्घेन अग्घनकेति योजना. विकल्लकाति विकलस्स भावो विकल्लं, चीवरपुग्गलानं अपहोनकभावो, तदेव विकल्लका. ‘‘तत्था’’ति पाठसेसो, तेसु द्वीसु विकल्लकेसूति अत्थो. अत्थीति संविज्जन्ति, निपातोयं. छिन्दन्तेहि च दातब्बानीति सम्बन्धो. दातब्बानीति च छिन्दितब्बानि. दासद्दो हि अवखण्डनत्थो. दातुन्ति अवखण्डितुं. एवन्तिआदि निगमनं. एत्थाति एतेसु विकल्लकेसु. तन्ति चीवरं. अथाति तोसिततो परं. तत्थाति एकस्स भिक्खुनो कोट्ठासे. सामणकन्ति समणस्स अनुरूपं. योति भिक्खु. तेनाति परिक्खारेन. इदम्पीति अञ्ञं सामणकस्स परिक्खारस्स ठपनम्पि. पिसद्देन पुरिमं वत्थछिन्दनमपेक्खति.

वग्गन्ति समूहं. अट्ठ वा नव वा भिक्खू होन्तीति योजना. तेसन्ति अट्ठन्नं वा नवन्नं वा. एवन्तिआदि निगमनं. अयं अपहोनकभावोति योजना. पुन चीवरस्सेव विकल्लकभावं दस्सेन्तो आह ‘‘अथवा’’तिआदि. एत्थ पुरिमनये चीवरस्स च पुग्गलस्स च विकल्लकं होति, पच्छिमे चीवरस्सेवाति अयमेतेसं विसेसो.

२१५. चीवररजनकथा

३४४. गिहिपरिभुत्तं पनाति गिहिना परिभुत्तं वत्थं पन, किञ्चि फलन्ति सम्बन्धो.

सीतुदकाति सीतं उदकं. लिङ्गविपल्लासो हि अयं. उत्तराळुम्पन्ति एत्थ उत्तर उळुम्पन्ति पदच्छेदं कत्वा अकारतो उकारस्स लोपं कत्वा, पुब्बसरस्स च दीघं कत्वा ‘‘उत्तराळुम्प’’न्ति वुच्चति. उत्तराळूति उत्तरउदकं. उळुसद्दो हि उदकवाचको, तं पाति रक्खतीति उत्तराळुम्पं. तस्स सरूपं दस्सेन्तो आह ‘‘वट्टाधारक’’न्ति. रजनन्ति रजनछल्लिं. हीति फलजोतको. रजनन्ति रजनुदकं. हीति वित्थारो. थेवोति रजनबिन्दु. न विसरतीति न पग्घरति. रजनाळुङ्कन्ति एत्थापि पुरिमनयेनेव पदसिद्धि वेदितब्बा. रजनउळुङ्कन्ति रजनसङ्खातस्स उदकस्स गहणत्थाय करियतीति रजनउळुङ्कं. दण्डकेन नियुत्तं थालकं दण्डकथालकन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘तमेव सदण्डक’’न्ति. रजनकुण्डन्ति रजनपक्खिपनं महाघटं. अञ्ञत्राति अञ्ञं ठानं. पत्थिन्नसद्दो थद्धपरियायोति आह ‘‘थद्ध’’न्ति. दन्तकासावानीति एत्थ दन्तसद्देन तस्स वण्णो गहेतब्बो, सो एतेसमत्थीति दन्तानि, दन्तानि च तानि कासावानि चेति दन्तकासावानि, तमत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘दन्तवण्णानी’’ति. दन्तवण्णानि कासावानि धारेन्तीति सम्बन्धो.

२१६. छिन्नकचीवरानुजाननकथा

३४५. दीघमरियादबद्धन्ति दीघेन मरियादेन बद्धं. चतुक्कसण्ठानन्ति चतुन्नं मग्गानं समोधानसण्ठानं. उस्सहसि त्वन्ति एत्थ उपुब्बो सहधातु समत्थत्थोति आह ‘‘सक्कोसि त्व’’न्ति. पपुब्बो पन अभिभवनत्थो होति ‘‘पसहती’’तिआदीसु. यो नामाति यो आनन्दो आजानिस्सति नाम, सो आनन्दो पण्डितोति योजना. ‘‘कुसी’’ति एतं नामं अधिवचनन्ति योजना. अनुवातादीनन्ति आदिसद्देन परिभण्डादीनि सङ्गण्हाति. ‘‘अड्ढकुसी’’ति एतन्ति योजना.

गीवेय्यकन्ति एत्थ गीवायं सुत्तसंसिब्बितं गीवेय्यकन्ति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘गीवावेठनट्ठाने’’तिआदि. ‘‘आगन्तुकपट्ट’’न्ति इमिना एय्यकपच्चयस्स सरूपं दस्सेति. एसेव नयो जङ्घेय्यकन्ति एत्थापि. एतं नामन्ति ‘‘गीवेय्यकं, जङ्घेय्यक’’न्ति एतं नामं. इतीति एवं. एतन्ति ‘‘अनुविवट्ट’’न्तिआदि एतं. ‘‘अनुविवट्ट’’न्ति एतं नामन्ति योजना. विवट्टस्साति मज्झिमखण्डकस्स. बाहन्तन्ति एत्थ बाहाय उपरि ठपिता अन्ता बाहन्ताति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘बाहाया’’तिआदि. तेसन्ति उभिन्नमन्तानं. एतन्ति ‘‘बाहन्त’’न्ति एतं.

२१७. तिचीवरानुजाननकथा

३४६. ‘‘उक्खित्तभण्डिकभावं आपादिते’’ति इमिना उब्भण्डितेति एत्थ उक्खित्तं भण्डं उब्भण्डं, उब्भण्डभावं इता आपादिताति उब्भण्डिताति वचनत्थं दस्सेति. ते उब्भण्डिते भिक्खू अद्दसाति योजना. भिसिसङ्खेपेनाति भिसियं पक्खेपेन, पवेसेनाति अत्थो, भिसिआकारेनाति वुत्तं होति. तत्थाति दक्खिणागिरिं. गच्छन्ता ते भिक्खूति योजना. ‘‘अट्ठपमाणासू’’ति इमिना अन्तरट्ठकासूति एत्थ कपच्चयो पमाणत्थे होतीति दस्सेति, केसुचि पोत्थकेसु पमाणसद्दो न दिस्सति, गळितोति दट्ठब्बो. रत्तीसूति सम्बन्धो. भगवन्तन्ति एत्थ सम्पदानत्थे उपयोगवचनन्ति आह ‘‘भगवतो’’ति. सीतालुकाति एत्थ सीतं पकति एतेसन्ति सीतालुनो, तेयेव सीतालुकाति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘सीतपकतिका’’ति. ये कुलपुत्ता पकतियाव सीतेन किलमन्ति, ते सीतालुका नामाति योजना. एकच्चियन्ति एत्थ एकच्चसद्दो एकपरियायोति आह ‘‘एकं पट्ट’’न्ति. इमिना एकोयेव एकच्चोति कत्वा सकत्थे अच्चपच्चयोति दस्सेति. ‘‘पट्ट’’न्ति इमिना एकच्चेन नियुत्तं एकच्चियन्ति वचनत्थं कत्वा नियुत्तत्थे पवत्तस्स इयपच्चयस्स सरूपं दस्सेति. इतीति एवं. भगवा अनुजानातीति सम्बन्धो. इतरेति सङ्घाटितो इतरे उत्तरासङ्गअन्तरवासके.

२१८. अतिरेकचीवरादिकथा

३४८. अच्छुपेय्यन्ति एत्थ अच्छि वुच्चति नेत्तमण्डलं, तं वियाति अच्छि छिद्दो, तस्मिं उपगन्तब्बं उपनेतब्बन्ति अच्छुपेय्यं. ‘‘लग्गापेय्य’’न्ति इमिना अधिप्पायत्थं दस्सेति. एत्थाति पंसुकूले. सब्बमिदन्ति ‘‘दिगुणं सङ्घाटि’’न्तिआदिकं सब्बं इदं वचनं. उद्धरित्वाति अपनेत्वा. संसिब्बितन्ति अञ्ञमञ्ञं सम्बन्धित्वा सिब्बितं.

३५१. सोवग्गिकन्ति एत्थ सुन्दरानि अग्गानि रूपादीनि एत्थाति सग्गो, पुब्बपदे उकारस्स लोपो, उकारस्स उवादेसे ‘‘सुवग्गो’’ति सिज्झति. सुवग्गप्पत्तहेतुकं सोवग्गिकं, दानं, तमत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘सग्गप्पत्तहेतुक’’न्ति. ‘‘अपनेती’’ति इमिना नुदधातुया अपनयनत्थं दस्सेति. अनामयाति एत्थ आमयसद्दो रोगपरियायोति आह ‘‘अरोगा’’ति. नत्थि आमयो एतिस्साति अनामया.

३५३. झानलाभिनोति झानलाभीनं पुथुज्जनानं कामच्छन्दनीवरणस्स विक्खम्भनत्ता वुत्तं.

३५६. समोधानवसेन दस्सियित्थाति सन्दिट्ठो. समोधानवसेन भजियित्थाति सम्भत्तो. अभिमुखं लपित्थाति आलपितो. इमेहीति इमेहि द्वीहि.

२२१. पच्छिमविकप्पनुपगचीवरादिकथा

३५९. कतपंसुकूलोति कतो पंसुकूलो. इमिना ‘‘पंसुकूलतो’’ति पदस्स विसेसनपरपदत्तं दस्सेति. अग्गळारोपनेनाति अग्गळस्स आरोपनेन. ‘‘सुत्तेनेवा’’ति एत्थ एवसद्देन पिलोतिकं निवत्तेति. अञ्छित्वा अञ्छित्वाति आकड्ढित्वा आकड्ढित्वा. अभिधातु हि आकड्ढनत्थो. ‘‘सङ्घाटिकोणो दीघो’’ति इमिना विकण्णोति एत्थ विसमो कण्णो विकण्णोति कत्वा कण्णसद्दस्स कोणत्थं दस्सेति. ततोति गळनतो. लुज्जन्तीति वलिं गण्हन्ति. अट्ठपदकन्ति पदस्स अट्ठपदेन सिब्बितं अट्ठपदकन्ति वचनत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘अट्ठपदकच्छिन्नेन पत्तमुखं सिब्बितु’’न्ति. तत्थ अट्ठपदकच्छिन्नेन पत्तमुखं सिब्बितुन्ति अट्ठपदलिखनेन तत्थ तत्थ गब्भं दस्सेत्वा पत्तमुखं सिब्बितुं. ‘‘अट्ठपदकच्छन्नेना’’तिपि पाठो, अट्ठफलकाकारेनाति अत्थो.

३६०. ‘‘आगन्तुकपत्तम्पि दातु’’न्ति इमिना अन्वादिकन्ति पदस्स अनुपच्छा आगन्तुकभावेन दीयतीति अन्वादिकन्ति वचनत्थं दस्सेति. चतुत्थक्खरेनपि पाठो, अनुपच्छा आगन्तुकभावेन धीयति ठपीयतीति अन्वाधिकन्ति कातब्बो. इदं पनाति अन्वाधिकं पन.

३६१. सेसञातीनन्ति मातापितूहि सेसञातीनं. विनिपातेतियेवाति विनस्सन्तो निपातेतियेव.

३६२. ‘‘वस्सिको’’ति सङ्केतीयति गण्हीयतीति वस्सिकसङ्केतन्ति वुत्ते चत्तारो मासाति आह ‘‘चत्तारो मासे’’ति. हीति सच्चं, यस्मा वा. आरञ्ञकस्स भिक्खुनोति सम्बन्धो. तेनाति आरञ्ञकेन भिक्खुना.

२२२. सङ्घिकचीवरुप्पादकथा

३६३. अञ्ञत्थाति दिन्नट्ठानतो अञ्ञत्थ. हटानिपि चीवरानि तुय्हेव सन्तकानीति योजना. तेसन्ति चीवरानं. अञ्ञोति एककवस्सावासिकतो अञ्ञो. पञ्चमासे तं सब्बं तस्सेव भिक्खुनो होतीति सम्बन्धो. यन्ति चीवरं, तं सब्बं चीवरन्ति सम्बन्धो. यम्पीति चीवरम्पि. सोति भिक्खु, गण्हातीति सम्बन्धो. वस्सावासत्थायाति वस्सं आवासस्स भिक्खुनो अत्थाय. ठपितउपनिक्खेपतोति वेय्यावच्चकरेहि वड्ढिं पयोजेत्वा ठपितउपनिक्खेपतो. तत्रुप्पादतोति तस्मिं विहारे उप्पादतो नाळिकेरआरामादितो. इदन्ति वक्खमानं. एत्थाति ‘‘तस्सेव तानि चीवरानि याव कथिनस्स उब्भाराया’’ति वचने. यन्ति चीवरं. पन सद्दो विसेसत्थजोतको. इदन्ति पदालङ्कारमत्तं. इधाति इमस्मिं विहारे. अभिलापमत्तन्तिपि वदन्ति. अनत्थतकथिनस्सापीति पिसद्दो पगेव अत्थतकथिनस्साति दस्सेति. पञ्चमासेति अच्चन्तसंयोगत्थे उपयोगवचनं. ततोति पञ्चमासतो. अतीतवस्से वस्संवुत्थसङ्घस्स इदं वस्सावासिकं देति किं? उदाहु अनागतवस्सेति योजना. पिट्ठिसमयेति गिम्हानं पठमदिवसतो पट्ठाय याव अस्सयुजपुण्णमी, ताव पिट्ठिसमये.

वस्सानतोति वस्सानमासतो. एत्थाति एतेसु चीवरेसु. केचि भिक्खूति सम्बन्धो. तमत्थन्ति तस्स सङ्घिकचीवरस्स कारणं. तत्थेवाति गतट्ठाने एव. एसाति सङ्घिकचीवरहारको भिक्खु. तत्राति विहारादीसु. नन्ति चीवरहारकं भिक्खुं.

वत्तं वित्थारेत्वा दस्सेन्तो आह ‘‘तेन ही’’तिआदि. तेन भिक्खुना भाजेतब्बानीति सम्बन्धो. तस्सेवाति अधिट्ठहन्तस्सेव.

एकेकं भागन्ति सम्बन्धो. एत्थ ठाने अहमेव अस्मीति योजना. दुग्गहितानि होन्तीति सङ्घिकानेव होन्तीति अधिप्पायो. मय्हमेविमानि चीवरानीति इस्सरवसेन गहणे दुग्गहितानि. मय्हेतानि पापुणन्तीति अनिस्सरवसेन गहणे सुग्गहितानीति विसेसो.

पातिते कुसेति एत्थ तपच्चयस्स पच्चुप्पन्नकालिकभावं दस्सेन्तो आह ‘‘एककोट्ठासे’’तिआदि. गहितमेवाति एककोट्ठासे पातितस्स कुसदण्डस्स वसेन ‘‘इमस्सिद’’न्ति एककोट्ठासे विदिते सब्बेसं विदितत्ता गहितमेवाति अधिप्पायो.

इतोवाति सचीवरभत्ततोव. विसुं सज्जियमानेति चीवरे च भत्ते च विसुं सज्जियमाने.

यथा पुरिमेसु द्वीसु वत्थूसु ‘‘अदंसू’’ति वुत्तं, तथा अवत्वा कस्मा इध ‘‘देन्ती’’ति वुत्तन्ति आह ‘‘सणिकं सणिकं देन्तियेवा’’ति. सणिकं सणिकं देन्ते दानकिरियाय अनुपच्छिन्नत्ता ‘‘देन्ती’’ति पच्चुप्पन्नवसेन वुत्तन्ति अधिप्पायो. पच्छिन्नदानत्ताति पच्छिन्नदानकिरियभावतो. इदं पन वत्थु उप्पन्नन्ति सम्बन्धो. इमे च थेराति निलवासिआदयो विनयधरपामोक्खा इमे च थेरा.

२२३. उपनन्दसक्यपुत्तवत्थुकथा

३६४. एत्थाति उपनन्दवत्थुम्हि. तस्साति उपनन्दस्स. गामकावासिनोति गामके आवासिनो. अयन्ति उपनन्दो. मुखरोति मुखं खरं एतस्साति मुखरो खकारलोपो, अथ वा मुखं एतस्सत्थीति मुखरो मन्तुत्थे पवत्तो रपच्चयो निन्दत्थवाचको. लहुकापत्तीति दुक्कटापत्ति. तस्सेवाति गहितभिक्खुस्सेव. धुरनिक्खेपे सतीति योजना.

एकस्स पुग्गलस्सत्थाय अधिप्पियते इच्छियतेति एकाधिप्पायो, एकपुग्गलपटिवीसो, तेनाह ‘‘एकपुग्गलपटिवीसमेवा’’ति. यथा यथाति येन येनाकारेन. योति पटिवीसो. ‘‘तथा तथा’’ति अज्झाहरितब्बो. तत्थाति ‘‘इध पना’’तिआदिवचने. एकेकस्मिं आवासेति सम्बन्धो. वासद्दो अञ्ञेपि द्वीहद्वीहादिवारे सङ्गण्हाति. यन्ति पटिवीसं. एको पुग्गलोति एको निच्चावासो पुग्गलो. एवन्ति उपड्ढे दिय्यमाने. यत्थ वा पनाति एत्थ यसद्दस्स विसयं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘एवं पुरिमस्मि’’न्ति. पुरिमस्मिं आवासेति सम्बन्धो. ततोति एत्थ तसद्दस्स विसयं दस्सेन्तो आह ‘‘बहुतरं वसितविहारतो’’ति. इदञ्चाति ‘‘अमुत्र उपड्ढो चीवरपटिवीसो दातब्बो’’ति वचनञ्च. एकसीमविहारेहीति एकिस्सं उपचारसीमायं ठितेहि विहारेहि. नानासीमविहारेति नानाउपचारसीमायं ठिते विहारे. सेनासनग्गाहोति पुरिमउपचारसीमायं सेनासनग्गाहो. तत्थाति पस्सम्भनविहारे. सेसन्ति चीवरतो सेसं. सब्बत्थाति सब्बेसु विहारेसु. अन्तोसीमगतस्साति अन्तोउपचारसीमायं गतस्स, भिक्खुनोति सम्बन्धो. चीवरं सेनासनग्गाहस्सेव पापुणाति, सेसं पन आमिसभेसज्जादिसब्बं अञ्ञविहारतो आगन्त्वा अन्तोसीमगतस्स पापुणातीति अधिप्पायो.

२२४. गिलानवत्थुकथा

३६५. मञ्चके निपातेसुन्ति एत्थ मञ्चके निपातनं नाम मञ्चके निपज्जापनन्ति आह ‘‘मञ्चके निपज्जापेसु’’न्ति. मुत्तकरीसकिलिट्ठन्ति मुत्तकरीसेहि किलिट्ठं. योति यो कोचि. मन्ति मम. तमत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘ओवादानुसासनीकरणेना’’ति. मम ओवादस्स च अनुसासनिया च करणेनाति अत्थो. एत्थाति ‘‘यो भिक्खवे मं उपट्ठहेय्या’’तिआदिपाठे. सुत्तस्स नेय्यत्थत्ता अगहेतब्बत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘भगवतो चा’’तिआदि. यस्साति गिलानस्स. उपज्झायादयोति एत्थ आदिसद्देन आचरियसद्धिविहारिकअन्तेवासिकसमानुपज्झायकसमानाचरियकसङ्खाते पञ्च जने सङ्गण्हाति. एकचारिको वा होतीति सम्बन्धो. सङ्घत्थेरोपीति पिसद्दो पगेव अञ्ञेसन्ति दस्सेति.

३६६. अभिक्कमन्तं वाति एत्थ अभिमुखं कमतीति अभिक्कमन्तोति वुत्ते वड्ढनत्थोति आह ‘‘वड्ढन्तं वा’’ति. आबाधं नाविकरोतीति सम्बन्धो. इमिना अन्तपच्चयस्स सरूपं दस्सेति. इदं नाम भोजनन्ति सम्बन्धो. संविधातुन्ति एत्थ संविपुब्बो धाधातु करधात्वत्थो, करधातु च सब्बधात्वत्थो, तस्मा वुत्तं ‘‘भेसज्जं योजेतु’’न्ति. अस्साति गिलानुपट्ठाकस्स. अन्तरसद्दस्स मज्झत्थादयो पटिक्खिपन्तो आह ‘‘कारणं वुच्चती’’ति.

२२५. मतसन्तककथा

३६७. कालङ्कतेति एत्थ करणं कतन्ति दस्सेन्तो आह ‘‘कालकिरियाया’’ति. अपलोकेत्वाति ‘‘इत्थन्नामो भन्ते भिक्खु कालङ्कतो, तस्स तिचीवरञ्च पत्तञ्च गिलानुपट्ठाकानं दातुं सङ्घं अपलोकेमी’’ति अपलोकेत्वा.

३६९. गिलानुपट्ठाकलाभेति गिलानुपट्ठाकानं लभितब्बे.

सब्बेपि भिक्खूति सम्बन्धो. तत्थाति तस्मिं कालङ्कते. किं वदन्ति? ‘‘सब्बेपि…पे… सामिनो’’ति वदन्तीति योजना. द्वीसु वादेसु पच्छिमवादो अट्ठकथाचरियेन रुच्चतीति वदन्ति. यन्ति यं वत्थु. ‘‘यं अत्थि, तं दातब्ब’’न्ति वुत्तमेवत्थं आविकरोन्तो आह ‘‘अञ्ञस्मिं…पे… दातब्ब’’न्ति. तन्ति परिक्खारं.

समकोति समं पमाणमेतस्स भागस्साति समको. संविदहनमत्तमेवाति इदञ्चिदञ्च करोहीति सज्जनमत्तमेव. जेट्ठकभागोति दिगुणभागो.

यो पनाति भिक्खु पन. एत्थाति बहूसु भिक्खूसु. येनाति येन केनचि, दिन्नं पटियादितन्ति सम्बन्धो. एकदिवसम्पीति पिसद्दो पगेव द्वीहादिकेति दस्सेति. सोपीति पिसद्दो न केवलं बहुदिवसं उपट्ठाकोयेव, अथ खो सोपीति दस्सेति. समीपन्ति गिलानस्स सन्तिकं. आगच्छतीति समीपमागच्छति.

पच्चासीसायाति भागस्स पच्चासीसाय. ‘‘पुन आगन्त्वा जग्गिस्सामी’’ति इमिना ‘‘पुन आगन्त्वा न जग्गिस्सामी’’ति गच्छन्तस्स न दातब्बन्ति दस्सेति. धुरं निक्खिपित्वाति उपट्ठहने धुरं निक्खिपित्वा.

मातुगामोपि होतूति योजना. तस्स भिक्खुनोति कालङ्कतस्स तस्स भिक्खुनो. सचेपि सहस्सं अग्घति, गिलानुपट्ठाकानंयेव दातब्बन्ति योजना. अञ्ञन्ति पत्तचीवरतो अञ्ञं. तेति गिलानुपट्ठाका. अवसेसन्ति पत्तचीवरतो अवसेसं. ततोति बहुकमहग्घतो. तिचीवरपरिक्खारोति तिण्णं चीवरानं परिवारो. सब्बञ्चेतन्ति सब्बमेव एतं परिक्खारं. लभतीति गिलानुपट्ठाको लभति.

सोति कालङ्कतो. कस्सचीति गहट्ठस्स वा पब्बजितस्स वा. तस्सेवाति दिन्नगाहकस्सेव. रुचिया एवाति कामा एव. तत्थ तत्थ सङ्घस्सेवाति तस्मिं तस्मिं विहारे ठितस्स सङ्घस्सेव. इदं विहारे ठपितपरिक्खारे सन्धाय वुत्तं. सचे गामे वा अरञ्ञे वा ठपिता होन्ति, सकलोव सङ्घो इस्सरो. कस्मा? सङ्घस्सेव दायज्जभावतो. बहूनम्पीति तीहि पट्ठाय बहूनम्पि. ईदिसवचनं उपनिधाय सासनेपि एको द्वे बहूति तीणि वचनानि अत्थे दिस्सन्ति, सद्दे पन द्विवचनबहुवचनानं विसेसाभावतो द्विवचनं नत्थीति दट्ठब्बं. अदिन्नमेवाति अत्तनोयेव असन्तकत्ता, अञ्ञेसम्पि साधारणत्ता च अदिन्नमेव. सचे सब्बे मता अनुमतिया देन्ति, सुदिन्नमेव. तन्ति सन्तकं. तेसूति तेसु सब्बेसु.

२२७. कुसचीरादिपटिक्खेपकथा

३७१. ‘‘अक्कनाळमय’’न्ति इमिना अक्कनाळेन निब्बत्तं अक्कनाळन्ति वचनत्थं दस्सेति. मकचिमयोति एत्थ मकचिसद्देन पोत्थकसद्दस्स गन्थादयो अत्थे निवत्तेति. मयसद्देन पुरिमनयेनेव निब्बत्ततद्धितं दस्सेति. सेसानीति अक्कनाळपोत्थकेहि सेसानि कुसचीरादीनि. तेसूति कुसचीरादीसु.

३७२. तिपट्टचीवरस्स वाति इदं द्विपट्टचीवरस्स मज्झे दानं सन्धाय वुत्तं. तेसन्ति सब्बनीलकादीनं. कञ्चुकन्ति वारणं. तञ्हि कचियति काये बन्धियतीति कञ्चुकोति वुच्चति. वेठनेपीति उण्हीसेपि. तञ्हि यस्मा येन सीसे वेठियति, तस्मा वेठनन्ति वुच्चति. रुक्खछल्लिमयन्ति एत्थ रुक्खछल्लिसद्देन तिरीटसद्दस्स वक्कलत्थं दस्सेति. वक्कलञ्हि निवसनानं अङ्गपच्चङ्गं तिरोभावं पटिच्छन्नभावं एति गच्छति अनेनाति वा रुक्खं तिरोपटिच्छन्नं हुत्वा एति पवत्ततीति वा तिरीटन्ति वुच्चति. अभिधाने (अभिधानप्पदीपिकायं ४४२ गाथायं) पन तरीटन्ति तकारे इकारविरहितो पाठो अत्थि. पादपुञ्जनन्ति पादो पुजियति सोधियति अनेनाति पादपुञ्जनं, तालुजो ततियक्खरो.

३७४. सन्ते पतिरूपके गाहकेति एत्थ पतिरूपको नाम पक्कमन्तस्स भिक्खुनो सन्दिट्ठसम्भत्तो. इमिना पतिरूपके गाहके असति अदत्वा सङ्घेन भाजिते सुभाजितमेवाति दस्सेति. सत्त जनाति पक्कमन्तउम्मत्तकखित्तचित्तवेदनट्टा चत्तारो, उक्खित्तका तयोति सत्त जना.

२३०. सङ्घे भिन्ने चीवरुप्पादकथा

३७६. सङ्घो भिज्जतीति एत्थ द्विकोट्ठासवसेन भिज्जनमेवाधिप्पेतं, न अञ्ञन्ति आह ‘‘द्वे कोट्ठासा’’ति. एकस्मिं पक्खे चीवरानि देन्तीति योजना. द्विपक्खं सन्धाय ‘‘सकलस्स सङ्घस्सा’’ति वुत्तं. एतन्ति चीवरं. तस्सेव चीवरन्ति तस्स कोट्ठासस्स चीवरमेव. यत्थाति यस्मिं देसे. दक्खिणोदकं पमाणन्ति दक्खिणोदकमेव पमाणं, न देय्यधम्मो. तस्मा दक्खिणोदकं पटिग्गण्हन्ता, देय्यधम्मस्स सामिनो होन्तीति अधिप्पायो. उभोहिपि पक्खेहीति योजना. परसमुद्देति जम्बुदीपे. सो हि सीहळदीपतो समुद्दस्स पारत्ता परसमुद्दोति वुच्चति. इतरो पक्खोति दक्खिणोदकस्स च चीवरस्स च लद्धपक्खतो इतरो अलद्धो पक्खो.

२३२. अट्ठचीवरमातिकाकथा

३७९. इदानि आहाति सम्बन्धो. पुग्गलाधिट्ठाननयेनाति ‘‘सीमाय देती’’ति कत्तुवाचकेन किरियापदेन दायकपुग्गलसङ्खातकत्तुनो अधिट्ठानवसेन वुत्तत्ता पुग्गलाधिट्ठानेन नयेन. एत्थाति एतासु अट्ठसु मातिकासु. अट्ठमा मातिकाति योजना. तत्थाति अट्ठसु मातिकासु. सब्बत्थाति सब्बेसु ‘‘कतिकाय देती’’तिआदीसु.

सीमाय…पे… भाजेतब्बन्तिआदिम्हि मातिकानिद्देसे पन एवं विनिच्छयो वेदितब्बोति योजना. सीमाय देतीति एत्थ पन्नरस सीमा वेदितब्बाति सम्बन्धो.

तत्थाति पन्नरससु सीमासु. उपचारसीमा परिच्छिन्ना होतीति सम्बन्धो. एत्तकं ठानन्ति परिक्खेपारहट्ठानस्स एकन्तेन अवुत्तत्ता एकन्तेन परिक्खेपारहट्ठानं दस्सेन्तो आह ‘‘अपिचा’’तिआदि. धुवसन्निपाततो वा खिपितानन्ति सम्बन्धो. ‘‘परियन्ते’’ति पदं पुब्बापरापेक्खं. तस्मा तीसु निस्सक्कपदेसु योजेतब्बं. सा पनाति उपचारसीमा पन. भिक्खूसु वड्ढन्तेसु आवासोपि वड्ढतीति मनसिकत्वा वुत्तं ‘‘भिक्खूसु वड्ढन्तेसू’’ति. सब्बेसं भिक्खूनन्ति सम्बन्धो. वुत्तमेवाति सीमकथायं (महाव. अट्ठ. १३८, १४४) वुत्तमेव.

अपिच खोति एत्थ अपिसद्दो पुच्छत्थवाचको. केहि ठपिताति हि अत्थो. राजराजमहामत्ता ठपेन्तीति सम्बन्धो. लाभसीमाति लाभस्स मरियादो. यन्ति यो लाभो. एत्थन्तरेति एतस्मिं गावुतादिअन्तरे. लाभसीमा नामाति लाभेन परिच्छिन्ना सीमा नाम. तत्थाति बहूसु जनपदेसु. अन्तरदीपा चाति महादीपतो अञ्ञदीपा च, खुद्दकदीपाति अधिप्पायो.

एत्थेव सीमायाति खण्डसीमाय एव. तेसंयेवाति खण्डसीमगतानंयेव. एवत्थफलं दस्सेन्तो आह ‘‘अञ्ञेस’’न्तिआदि. रुक्खे वा पब्बते वा ठितस्स वा हेट्ठा पथवीमज्झगतस्स वा भिक्खुस्साति योजना. इमिस्सा उपचारसीमाय ठितस्साति सम्बन्धो. समानसंवाससीमायाति महासीमाय. खण्डसीमसीमन्तरिकासूति खण्डसीमायञ्च द्विन्नं सीमानं सीमन्तरिकायञ्च. तत्थ द्विन्नं गामट्ठानम्पि पापुणाति. अविप्पवाससीमाय दिन्नं गामट्ठानं न पापुणाति ‘‘ठपेत्वा गामञ्च गामूपचारञ्चा’’ति वुत्तत्ता.

जम्बुया लक्खितो दीपो जम्बुदीपो. तम्बो लोहितो पाणि हत्थो एतेसन्ति तम्बपाणिनो. विजयकुमारादयो सत्तसता जना. तेसं निवासो तम्बपण्णि, सोयेव दीपोति तम्बपण्णिदीपो, तस्मिं. सब्बेसं भागन्ति सम्बन्धो. तत्रेवाति जम्बुदीपेयेव. एवन्तिआदि निगमनं.

यो पन भणतीति सम्बन्धो. ततोति कथनतो, परन्ति सम्बन्धो. नन्ति महासिवत्थेरं. तियोजनापीति पिसद्दो ततो ऊनापि होतीति दस्सेति. सब्बंपेतन्ति सब्बंपि एतं लाभगण्हनादिं. इति आहंसूति योजना.

कतिकानं यथिच्छितकतेन पवत्तत्ता बहु होति, तस्मा इध इच्छितकतिकं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘समानलाभकतिकाया’’ति. तत्राति ‘‘कतिकाय देती’’ति पाठे. सन्निपतितेहि भिक्खूहि भाजेतब्बन्ति सम्बन्धो. तस्साति विहारस्स. बुद्धाधिवुत्थोति बुद्धेन अधि इस्सरवसेन वसियित्थाति बुद्धाधिवुत्थो. एत्तावताति एत्तकेन सावनमत्तेन. निसिन्नोवाति निसिन्नो एव होति, निसिन्नो इव वा. तस्मिं विहारेपीति तस्मिं पोराणकादिविहारेपि. एवमेवाति ‘‘अयं पोराणको विहारो तेन नवविहारेन सद्धिं समानलाभं कातुं सङ्घस्स रुच्चती’’तिआदिना एवमेव. इधाति पोराणकविहारे. तस्मिन्ति नवविहारे. एवन्ति यथा एकेन विहारेन सद्धिं एको विहारो कातब्बो, एवं तथाति अत्थो.

भिक्खापञ्ञत्तियाति एत्थ भिक्खा पञ्ञपियति निच्चवसेन ठपियति एत्थाति भिक्खापञ्ञत्तीति दस्सेन्तो आह ‘‘अत्तनो परिच्चागपञ्ञापनट्ठाने’’ति. तस्साति ‘‘यत्थ सङ्घस्स धुवकारा करियन्ती’’तिपाठस्स. अत्थो एवं वेदितब्बोति योजना. यत्थ वाति यस्मिं वा ठाने. अनेनाति चीवरदायकेन. सलाकभत्तादीनि वा निबद्धानि कारितानीति सम्बन्धो. येन पनाति चीवरदायकेन पन. सकलोपि विहारोति सकलोपि सआरामो विहारो. तत्थाति चीवरदायके. इमेति पाकवत्तस्स वत्तनट्ठानादयो विहारा. धुवेन करियन्तीति धुवकारा विहारा. सोति चीवरदायको. यत्थाति यस्मिं ठाने. सब्बत्थाति सब्बेसु बहूसु विहारेसु.

तेहीति बहुतरेहि भिक्खूहि. धुवकारेसूति निद्धारणे भुम्मं. एकत्थाति एकस्मिं धुवकारे. ‘‘सचे भिक्खुगणनाय गण्हथाति वदती’’ति इमिना सचे न वदति, भिक्खुगणनाय भाजेत्वा गण्हितुं न वट्टतीति दस्सेति, विहारगणनाय गण्हितुं वट्टतीति अधिप्पायो. तथाति यथा ‘‘भिक्खुगणनाय गण्हथा’’ति वदति, तथाति अत्थो. एत्थाति भाजेतब्बवत्थूसु. तन्ति मञ्चपीठकं, पुच्छित्वा दातब्बन्ति सम्बन्धो. पुच्छित्वाति दायकं पुच्छित्वा, वदतीति दायको वदति. सङ्घस्सापीति पिसद्दो न दायकस्सेवाति दस्सेति.

उपचारसीमायं ठितेन सङ्घेन भाजेतब्बन्ति सम्बन्धो. सीमट्ठस्साति उपचारसीमायं ठितस्स. असम्पत्तस्सापीति भाजनट्ठानं असम्पत्तस्सापि. अलसजातिकाति कोसज्जजातिका. ठितिकाति पबन्धवसेन ठियते ठिति, सायेव ठितिका. अथ वा ‘‘ठितट्ठानतो पट्ठाय दातब्ब’’न्ति अट्ठकथायं (महाव. अट्ठ. ३७९) वुत्तत्ता तिट्ठति पबन्धवसेन एत्थाति ठिति, सायेव ठितिकाति वचनत्थो कातब्बो. ठितिकं ठपेत्वाति वीसतिवस्ससङ्खातं ठितिकं ठपेत्वा. तेसन्ति थेरानं.

सम्पत्तसम्पत्तानन्ति भाजनट्ठानं सम्पत्तसम्पत्तानं. अत्तनो विहारद्वारे वा अत्तनो अन्तोविहारेयेव वाति योजना. सीमाति उपचारसीमा. थेरासनं आरूळ्हे सतीति योजना. वस्सग्गेनाति वस्सगणनाय.

पाटेक्कन्ति पच्चेकं. सब्बानेव चीवरानीति सम्बन्धो. दुब्भासितदुग्गहितानमत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘गतगतट्ठाने सङ्घिकानेव होन्ती’’ति. एकन्ति दससु वत्थेसु एकं.

वत्थस्सेव पुप्फं वा वलि वा अत्थीति योजना. तेनाति पुप्फवलिना. एकं तन्तन्ति एकं सुत्तं. तत्थाति तेसु ठितिकाय ठानाट्ठानेसु. द्वीहिपि गहेतब्बं ठितिकाय अभावतो.

भिक्खु अत्तनो सन्तकं यं चीवरन्ति योजना. पंसुकूलिकानम्पि वट्टतीति ‘‘सङ्घस्स देमा’’ति वा ‘‘तुय्हं देमा’’ति वा अवत्वा ‘‘भिक्खूनं देम, थेरानं देमा’’ति वुत्तत्ता पंसुकूलिकानम्पि वट्टति. भिक्खुथेरा नाम हि न अत्तनायेव होन्ति, अञ्ञेपि बहू, तस्मा वट्टति. ‘‘सङ्घस्सा’’ति वुत्ते अत्तना एकन्तेन सङ्घोयेव, तस्मा ‘‘सङ्घस्सा’’ति वुत्तेपि न वट्टति, पगेव ‘‘तुय्ह’’न्ति वुत्ते.

ततोति बहुवत्थतो. गहेतुं न वट्टतीति पंसुकूलिकानं गहेतुं न वट्टति.

यन्ति वत्थं. तत्थाति परिक्खारेसु. सुत्तन्ति तन्तं.

एवं अन्तोसीमं पविसित्वा ‘‘सङ्घस्स देमा’’ति दिन्ने विनिच्छयं दस्सेत्वा बहिसीमाय दिन्ने तं दस्सेन्तो आह ‘‘सचे पना’’तिआदि. एकबद्धा चाति द्वादसहत्थमनतिक्कमित्वा एकतोबद्धा च. ये पनाति भिक्खू पन.

उभतोसङ्घस्स देतीति एत्थ चतुन्नं वाक्यानं वसेन वुत्तेपि उभतोसङ्घस्स देतियेव नामाति दस्सेन्तो आह ‘‘उभतोसङ्घस्स दम्मीति वुत्तेपी’’तिआदि. उभतोसङ्घग्गहणेन गहितत्ताति पुग्गलस्स उभतोसङ्घग्गहणेन गहितत्ता. ‘‘एसेव नयो’’ति इमिना एकवीसतिपटिवीसे कत्वा एको चेतियस्स दातब्बोति नयं अतिदिसति. पापुणनकोट्ठासो नाम नत्थि चेतियस्स उभतोसङ्घग्गहणेन अगहितत्ता.

तत्थाति उभतोसङ्घपुग्गलचेतियेसु. सेसं सुविञ्ञेय्यमेव.

पुब्बेति बुद्धस्स भगवतो धरमानकाले. तदाति यदा बुद्धो भगवा धरति, तदा. पटिमं वाति पटिबिम्बं वा. तञ्हि भगवता पटि सदिसं मानीयतीति पटिमाति वुच्चति. चेतियं वाति थूपं वा. सो हि देवमनुस्सेहि चितितब्बं, पूजेतब्बं, इट्ठकादीहि वा चिनितब्बन्ति चेतियन्ति वुच्चति. तत्थाति देय्यधम्मेसु. यन्ति किरियापरामसनं. यं देन्तीति योजना. तत्थाति तस्मिं दाने. अनियमवाचकस्स ‘‘यो’’ति सब्बनामस्स अत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘पब्बजितो वा गहट्ठो वा’’ति. वत्तं कत्वा परिभुञ्जितुन्ति पुब्बकालअपरकालकिरियानं विकारवसेन अनियतत्ता वुत्तं ‘‘भुञ्जित्वा पच्छापि वत्तं कातु’’न्ति.

‘‘दूरम्पि हरित्वा पूजेतब्ब’’न्ति इमिना जङ्घपेसनिककम्मं न होतीति दस्सेति. हरन्तस्स भिक्खुनोति सम्बन्धो. गच्छतोति अनादरे सामिवचनं. तन्ति सङ्घस्स आहटभत्तं.

वस्संवुत्थसङ्घस्साति वस्सं वसित्थाति वस्संवुत्थो. अलुत्तकितन्तसमासोयं, सोयेव सङ्घो वस्संवुत्थसङ्घो, तस्स. यावतिकसद्दो यत्तकपरियायोति आह ‘‘यत्तका’’ति. दिसापक्कन्तस्सापीति अञ्ञं दिसं पक्कन्तस्सपि, दातब्बन्ति सम्बन्धो. वदन्तीति अट्ठकथाचरियेहि अपरे आचरिया वदन्ति. एतन्ति वचनं.

सम्पत्तानन्ति दिन्नट्ठानं सम्पत्तानं. सब्बेसन्ति यत्थ कत्थचि वुत्थवस्सानं सब्बेसं. तत्राति विहारे. तत्राति तस्मिं वदने सति, तेसु भिक्खूसु वा. वस्सं वसन्तीति वस्संवसन्ता, तेसं. चीवरमासेति चीवरेन लक्खिते पच्छिमकत्तिकमासे.

हेमन्तस्स पच्छिमो दिवसोति फग्गुणपुण्णमीसङ्खातो हेमन्तस्स पच्छिमो दिवसो. वस्सावासिकन्ति वस्सं आवसन्तानं दातब्बं चीवरं. आरोपेतब्बाकारं दस्सेन्तो आह ‘‘अतीतवस्सावासस्सा’’तिआदि. तत्थ अतीतवस्सावासस्साति अतीतवस्सं, अतीतवस्से वा आवासस्स सङ्घस्स. तन्ति चीवरं.

ठपेत्वाति विहारे ठपेत्वा. सम्पत्तानन्ति इमं ठानं सम्पत्तानं. इतोति चीवरदानकालतो. तेति अन्तोवस्से वुत्थभिक्खू.

आदिस्साति पदस्स त्वापच्चयन्तभावं दस्सेन्तो आह ‘‘आदिसित्वा’’ति. अयमत्थो वेदितब्बोति योजना. तत्राति ‘‘यागुया वा’’तिआदिपाठे. अज्जतनाय वाति अज्ज भवानं पुञ्ञानं अत्थाय वा. तेसन्ति निमन्तकानं, पविट्ठानं भिक्खूनन्ति सम्बन्धो. येहि निमन्तितेहीति निमन्तितेहि येहि भिक्खूहि. येसं वा पत्तन्ति सम्बन्धो. तेसं न पापुणातीति सब्बेसं तेसं न पापुणाति, कस्मा? अनिमन्तितत्ता. तेसं न पापुणन्ति, कस्मा? निमन्तितगेहं अपविट्ठत्ता. सोति दायको.

पुब्बेपीति इतो पुब्बेपि. अस्साति दायकस्स. वासेत्वाति वासापेत्वा. सोति दायको. योति भिक्खु, वसतीति सम्बन्धो. तानीति भेसज्जानि. इदन्ति चीवरं.

‘‘अन्तेवासिकानञ्चा’’ति पदेन सद्धिविहारिकापि गहेतब्बा उद्देसादिवसेन अन्ते वसनसीलत्ता. उद्देसं गहेतुं आगतो च गहेत्वा गच्छन्तो चाति इमे अन्ते अवसनसीलापि रूळ्हीवसेन अन्तेवासिका नाम. इमिना निस्सयं गहेतुं आगतो च थेरस्स सन्तिके निस्सयं गहितपुब्बो च अन्तेवासिको नामाति दस्सेति. वत्तं कत्वा उद्देसपरिपुच्छादीनि गहेत्वा विचरन्तानं सब्बेसं उद्देसन्तेवासिकानं पापुणातीति योजना. इमिना सद्धिविहारिकनिस्सयन्तेवासिकउपसम्पदन्तेवासिकपब्बज्जन्तेवासिकापि गहेतब्बा तेसम्पि निबद्धचारिकभिक्खुभावतो. सब्बत्थाति सब्बस्मिं चीवरक्खन्धके.

इति चीवरक्खन्धकवण्णनाय योजना समत्ता.