१२१. पवारणाभेदकथा
२१२. चातुद्दसिकायाति भण्डनकारकेहि उपद्दुतत्ता पच्चुक्कड्ढिताय पुब्बकत्तिकमासस्स काळपक्खचातुद्दसिकाय. ‘‘अज्ज पवारणा पन्नरसी’’ति पुब्बकिच्चं कातब्बन्ति योजना.
पवारणाकम्मेसूति निद्धारणे भुम्मं, ‘‘अधम्मेन वग्गं पवारणाकम्म’’न्तिआदीसु सम्बन्धितब्बं. अधम्मेन वग्गन्ति एत्थ अधम्मं नाम सङ्घो हुत्वापि सङ्घपवारणमकत्वा गणपवारणाय करणं, गणो हुत्वापि गणपवारणमकत्वा सङ्घपवारणाय करणञ्च. वग्गं नाम एकसीमायं वसन्तानम्पि सब्बेसं एकतो असन्निपतनं.
अधम्मेन समग्गन्ति एत्थ अधम्मं वुत्तनयमेव. समग्गं नाम सब्बेसं एकतो सन्निपतनं.
धम्मेन वग्गन्ति एत्थ धम्मं नाम सङ्घो हुत्वा सङ्घपवारणाय करणं, गणो हुत्वा गणपवारणाय करणञ्च. वग्गं वुत्तनयमेव. धम्मेन समग्गं सुविञ्ञेय्यमेव. इतिसद्दो परिसमापनत्थो.
२१३. एवं दिन्नायाति एवं पाळियं वुत्तनयेनेव दिन्नाय. पवारेतब्बन्ति वस्संवुत्थपवारणाय पवारेतब्बं. तिस्सोति तिस्सनामको. दिट्ठेन वा वदतूति सम्बन्धो. तन्ति तिस्सनामकं भिक्खुं. सङ्घो अनुकम्पं उपादाय वदतूति योजना. वुड्ढतरोति पवारणादायको तंहारकतो वुड्ढतरो. हीति लद्धगुणो. तेनाति पवारणाहारकेन. तस्साति पवारणादायकस्स.
इधापि चाति इमस्मिं पवारणाक्खन्धकेपि च. अपिसद्दो उपोसथक्खन्धकं अपेक्खति. अवसेसकम्मत्थायाति पवारणाकम्मतो अवसेसानं कम्मानमत्थाय होतीति सम्बन्धो. पवारणाय आहटाय सतियाति योजना. तस्स चाति पवारणादायकस्स च. सब्बेसन्ति पवारणादायकस्स च सङ्घस्स चाति सब्बेसं. अञ्ञं पन कम्मन्ति पवारणाकम्मतो अञ्ञं कम्मं पन. तेन पन भिक्खुनाति पवारणादायकेन भिक्खुना पन. एत्थ च तदहुपवारणाय अत्तनो च सङ्घस्स च सचे पवारणाकम्ममेव होति, पवारणायेव दातब्बा. अथ अञ्ञमेव कम्मं होति, छन्दोयेव दातब्बो. यदि पवारणाकम्मञ्च अञ्ञकम्मञ्च होति, पवारणा च छन्दो च दातब्बो. तं सन्धाय वुत्तं ‘‘तदहु पवारणाय पवारणं देन्तेन छन्दम्पि दातु’’न्ति (महाव. २१३). तेनाति दानहेतुना.
२१८. अज्ज मे पवारणाति एत्थ पाळिनयतो अञ्ञं अट्ठकथानयं दस्सेन्तो आह ‘‘सचे’’तिआदि.
२१९. वुत्तनयमेवाति उपोसथक्खन्धके (महाव. अट्ठ. १६९) वुत्तनयमेव.
२२२. पुन पवारेतब्बन्ति एत्थ न केवलं पवारणायेव पुन कातब्बा, पुब्बकिच्चादीनिपि पुन कातब्बानीति दस्सेन्तो आह ‘‘पुन पुब्बकिच्च’’न्तिआदि.
२२८. एसेव नयोति ‘‘अज्ज पवारणा पन्नरसी’’ति पुब्बकिच्चं अतिदिसति. अस्साति वचनस्स. ञत्तिन्ति ‘‘सुणातु मे भन्ते सङ्घो अज्ज पवारणा’’ति ञत्तिं. पच्छिमेहीति पच्छिमवस्सं उपगतेहि भिक्खूहि. उपोसथग्गेति उपोसथस्स गण्हनट्ठाने गेहे. द्वे ञत्तियोति पवारणाञत्ति च उपोसथञत्ति चाति द्वे ञत्तियो. इदञ्चाति इदं वक्खमानं पन. एत्थाति पुरिमिकपच्छिमिकभिक्खूनं संसग्गट्ठाने. पुरिमिकाय उपगतेहीति विभत्तअपादानं अनुमेय्यविसयअपादानं, थोकतराति सम्बन्धो, सहादियोगो वा, समसमाति सम्बन्धो. समसमाति समेन, समतो वा समा समसमा, अतिरेकसमाति अत्थो. किञ्चि ऊनं वा अधिकं वा नत्थीति अधिप्पायो. इतीति इदं लक्खणं.
सोति पच्छिमिको भिक्खु. इतरेनाति पच्छिमिकेन. तेसन्ति पुरिमिकानं. एकेनाति पुरिमिकेन. एकस्साति पच्छिमिकस्स. पुन एकेनाति पच्छिमिकेन. ‘‘एकस्सा’’ति अनुवत्तेतब्बो, पुरिमिकस्साति अत्थो. पुरिमवस्सूपगतेहि अधिकतराति सम्बन्धो. थोकतरेहीति पच्छिमवस्सूपगतेहि थोकतरेहि पुरिमवस्सूपगतेहीति योजना.
कत्तिकायाति पच्छिमकत्तिकाय. चातुमासिनिया पवारणायाति चतुन्नं मासानं पूरणिया पवारणाय. पवारणाञत्तिं ठपेत्वाति समसमा हुत्वापि पवारणादिवसत्ता पवारणाञत्तिं ठपेत्वा. तेहीति पच्छिमिकेहि. इतरेहीति पुरिमिकेहि. तेसन्ति पच्छिमिकानं. थोकतरा वाति एकादिना थोकतरा वा. तेसन्ति पुरिमिकानं. तेहीति पच्छिमिकेहि.
२३३. सङ्घसामग्गियाति एत्थ कीदिसी सङ्घसामग्गी वेदितब्बाति आह ‘‘कोसम्बकसामग्गीसदिसाव वेदितब्बा’’ति. एत्थाति सामग्गीपवारणायं. अप्पमत्तकेति पत्तचीवरादिं पटिच्च उप्पन्ने अप्पमत्तके विवादे. पवारणायमेवाति पवारणादिवसेयेव. कस्मिं दिवसे सामग्गीपवारणा कातब्बाति आह ‘‘सामग्गीपवारण’’न्तिआदि. पठमपवारणन्ति पुब्बकत्तिकपुण्णमिं. याव कत्तिकचातुमासिनी पुण्णमाति अयं अवधि अनभिविधिअवधि नाम. कस्मा? कत्तिकचातुमासिनिपुण्णमिं ठपेत्वा अन्तोयेव गहेतब्बत्ता. एत्थन्तरेति एतस्मिं द्विन्नं पुण्णमिनमन्तरे अट्ठवीसतिपमाणे दिवसे कातब्बा. ततोति एत्थन्तरसङ्खाता अट्ठवीसदिवसतो.