२२. निस्सयपटिप्पस्सद्धिकथा

आणत्तिविनिच्छयो

८३. ‘‘निस्सयपटिपस्सद्धीसू’’ति समूहाधारो. ‘‘उपज्झायो पक्कन्तो वातिआदीसू’’ति अवयवाधारो. ‘‘विप्पवसितुकामो’’ति इमिना निरालयभावं दस्सेति. एवं गतेति एवं उपज्झाये गतेति योजना. अञ्ञदापीति अञ्ञस्मिम्पि काले. उपज्झायेन पवासितकालेति अत्थो. एकसम्भोगपरिभोगोति अत्तना वा उपज्झायेन वा एको पच्चयसम्भोगो च धम्मपरिभोगो च. एकदिवसम्पीति पिसद्दो गरहत्थो, द्विहादिकं पन पगेवाति अत्थो. परिहारो नत्थीति आपत्तिपरिहारो नत्थि, आपत्तिया परिहरणं अपनयनं नत्थीति अधिप्पायो. लज्जी पेसलोति लज्जी हुत्वा पियसीलो भिक्खूति सम्बन्धो. तदहेवाति तस्मिं उपज्झायस्स पक्कन्तअहनि एव. तथाति यथा ‘‘उपज्झायो लहुं आगमिस्सती’’ति पुच्छति, तथा ‘‘अहं लहुं आगमिस्सामी’’ति वुत्तन्ति अत्थो. सचे वदतीति सचे आचरियो वदतीति योजना. अस्साति भिक्खुस्स. सभागतन्ति लज्जिपेसलभावं.

याव आगमनाति उपज्झायस्स याव आगमना. नन्ति उपज्झायं. ‘‘वासेन्तियेवा’’तिपदे कारितकम्मं. तत्थाति उपज्झायस्स गतट्ठाने. तेनाति उपज्झायेन. पवत्तीति पवत्तनं. नदीपूरेन वा उपद्दुतोति सम्बन्धो. नदीपूरत्ता उदकोसक्कनं आगमेति, चोरादीनं उपद्दुतत्ता सहाये परियेसति. सोति उपज्झायो.

‘‘निस्सयपणामना’’ति इमिना आणापनं आणत्तीति वचनत्थेन निस्सयपणामना आणत्तीति वुच्चतीति दस्सेति. निस्सयपणामनाति निस्सयस्स उपज्झाचरियस्स पणामना. तस्मा पणामितो होतीति सम्बन्धो. ‘‘आपुच्छीतिआदिना’’ति एत्थ आदिसद्देन ‘‘मा मं सुसानगमनं आपुच्छी’’तिआदयो सङ्गण्हाति. तेनाति सद्धिविहारिकेन. खमापेतब्बोति तितिक्खापेतब्बो.

तावाति महाथेरेहि, महाथेरानं वा पठमं. अञ्ञत्थाति उपज्झायस्स विहारतो अञ्ञं विहारं. अप्पेवाति अपि एव नाम खमेय्याति योजना. तत्रेवाति अञ्ञत्थेव. दुब्भिक्खादिदोसेनाति एत्थ आदिसद्देन ञातिवियोगादिदोसो गहेतब्बो. तंयेवाति अत्तना वसितं तमेव ठानं. अञ्ञस्साति उपज्झायतो अञ्ञस्स भिक्खुस्साति सम्बन्धो. इमिना उपज्झायेन परिच्चत्तत्ता उपज्झायसमोधाने निस्सयपटिप्पस्सद्धि नत्थीति दीपेति.

समोधानविनिच्छयो

आपुच्छित्वाति =०० अन्तेवासिकं आपुच्छित्वा. तत्रापीति आचरियन्तेवासिकेसुपि. कदाति कस्मिं काले. सायन्हे वा रत्तिंवाति अज्ज सायन्हे वा रत्तिं वा. तंखणेयेवाति तस्मिं सम्पटिच्छनक्खणेयेव.

सो चाति अन्तेवासिको च. ततोति गामतो. सुगतोति सुट्ठु गतो, निस्सयो पटिप्पस्सम्भतीति अधिप्पायो. अथापीति पुन च परं. आपुच्छित्वा पक्कमने विनिच्छयं दस्सेत्वा आपुच्छित्वा पक्कमने तं दस्सेन्तो आह ‘‘आचरियं अनापुच्छा’’तिआदि. उपचारसीमातिक्कमेति उपचारसीमाय अतिक्कमे सति, अतिक्कमनहेतु वाति योजना. एत्थ च उपचारसीमा नाम परिक्खित्तस्स विहारस्स परिक्खेपोयेव, अपरिक्खित्तस्स परिक्खेपारहट्ठानं.

सायन्हे वा रत्तिभागे वाति अज्ज सायन्हे वा रत्तिभागे वा. स्वेति सुवे.

बहिसीमन्ति उपचारसीमतो बहि. ततोति बहिसीमतो. द्विन्नं लेड्डुपातानन्ति अन्तेवासिकतो द्विन्नं लेड्डुपातानं. अतिक्कमित्वाति उपचारसीमतो बहि अन्तेवासिकसद्धिविहारिकानं वसनट्ठानतो अतिक्कमित्वा.

मुच्चितुकामोति अन्तेवासिकम्हा मुच्चितुकामो एव. पणामेतीति कायवाचाहि पणामेति. सालयोति आचरिये सापेक्खो. ‘‘निरालयो’’ति वत्वा तस्स अत्थं दस्सेतुं वुत्तं ‘‘न दानी’’तिआदि. एवम्पीति धुरे निक्खित्तेपि. उभिन्नं धुरनिक्खेपे सति, धुरनिक्खेपहेतु वा पटिप्पस्सम्भतीति योजना. पणामितेन पटिपज्जितब्बन्ति सम्बन्धो.

वुत्तमेवत्थं वित्थारेन्तो आह ‘‘सचे ही’’तिआदि. आचरियन्ति निस्सयाचरियं. चेतियं वा वन्दन्तं उपज्झायन्ति सम्बन्धो, मग्गप्पटिपन्नं वा उपज्झायन्ति योजना. दूरत्ताति दूरभावतो. उपरिपासादेति पासादस्स उपरि. तन्ति उपज्झायं. निसिन्नं उपज्झायन्ति सम्बन्धो.

सवनवसेन समोधाने विनिच्छयो एवं वेदितब्बोति योजना. उपज्झायस्स सद्दन्ति सम्बन्धो.