८. नावाभिरुहनसिक्खापदं

१८८. अट्ठमे सह अञ्ञमञ्ञं थवनं अभित्थवनं सन्थवो, सङ्गमोति वुत्तं होति. मित्तभावेन सन्थवो मित्तसन्थवो, लोकेहि अस्सादेतब्बो च सो मित्तसन्थवो चेति लोकस्सादमित्तसन्थवो, तस्स वसो पभू, तेन वा आयत्तोति लोकस्सादमित्तसन्थववसो, तेन. उद्धं गच्छतीति उद्धंगामिनीति दस्सेन्तो आह ‘‘उद्ध’’न्तिआदि. उद्धन्ति च इध पटिसोतो. तेनाह ‘‘नदिया पटिसोत’’न्ति. ‘‘उद्धंगामिनि’’न्तिमातिकापदं ‘‘उज्जवनिकाया’’तिपदभाजनिया संसन्देन्तो आह ‘‘यस्मा पना’’तिआदि. योति भिक्खु. उद्धं जवनतोति पटिसोतं गमनतो. तेनाति तेन हेतुना. अस्साति ‘‘उद्धंगामिनि’’न्तिपदस्स. अनुसोतं इध अधो नामाति आह ‘‘अनुसोत’’न्ति. अस्सपीति पिसद्दो पुरिमापेक्खो. तत्थाति ‘‘उद्धंगामिनिं वा अधोगामिनिं वा’’तिवचने. यन्ति नावं हरन्तीति सम्बन्धो. सम्पटिपादनत्थन्ति सम्मा पटिमुखं पादनत्थं, उजुपज्जापनत्थन्ति अत्थो. एत्थाति नावायं. ‘‘ठपेत्वा’’तिपदभाजनिमपेक्खित्वा ‘‘उपयोगत्थे निस्सक्कवचन’’न्ति आह. ‘‘अञ्ञत्रा’’ति मातिकापदे अपेक्खिते निस्सक्कत्थे निस्सक्कवचनम्पि युज्जतेव.

१८९. एकं तीरं अगामकं अरञ्ञं होतीति योजना. अद्धयोजनगणनाय पाचित्तियानि होन्तीति सम्बन्धो. मज्झेन गमनेपीति पिसद्दो अगामकअरञ्ञतीरपस्सेन गमने का नाम कथाति दस्सेति. न केवलं नदियाति केवलं नदिया एव अनापत्ति नाति योजना, अञ्ञेसुपि समुद्दादीसु अनापत्तीति अधिप्पायो. योपि भिक्खु गच्छतीति सम्बन्धो. हीति सच्चं, यस्मा वा.

१९१. कालविसङ्केतो, तित्थविसङ्केतो, नावाविसङ्केतोति तिविधो विसङ्केतो. तत्थ कालविसङ्केतेन अनापत्तिं सन्धाय ‘‘विसङ्केतेन अभिरुहन्ती’’ति वुत्तं. अञ्ञेन विसङ्केतेन आपत्तियेव, तमत्थं दस्सेन्तो आह ‘‘इधापी’’तिआदीति. अट्ठमं.