५. अचेलकवग्गो
१. अचेलकसिक्खापदवण्णना
अचेलकादयो यस्मा, तित्थियाव मता इध;
तस्मा तित्थियनामेन, तिकच्छेदो कतो ततो.
अतित्थियस्स नग्गस्स, तथा तित्थियलिङ्गिनो;
गहट्ठस्सापि भिक्खुस्स, कप्पतीति विनिच्छयो.
अतित्थियस्स चित्तेन, तित्थियस्स च लिङ्गिनो;
सोतापन्नादिनो दातुं, कप्पतीतीध नो मति.
अचेलकसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
३. सभोजनसिक्खापदवण्णना
अनुपविसित्वा निसीदनचित्तेन सचित्तकताति वेदितब्बा.
सभोजनसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
४-५. रहोपटिच्छन्नरहोनिसज्जसिक्खापदवण्णना
चतुत्थं पठमानियते, पञ्चमं दुतियानियते वुत्तनयमेव. इध पञ्चमं उपनन्दस्स चतुत्थं होति.
रहोपटिच्छन्नरहोनिसज्जसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
६. चारित्तसिक्खापदवण्णना
सभत्तो समानोति निमन्तनभत्तोति पोराणा. सन्तं भिक्खुं, अनापुच्छा, पुरेभत्तं पच्छाभत्तं, अञ्ञत्र समयाति अयमेत्थ चतुब्बिधा अनुपञ्ञत्ति. तत्थ समया द्वे समया. भत्तियघरन्ति निमन्तितस्स घरं वा सलाकाभत्तादिदायकानं वा घरं. ‘‘समुट्ठानादीनि पठमकथिनसदिसानि, इदं पन किरियाकिरिय’’न्ति पाठो, ‘‘इध निमन्तना अकप्पियनिमन्तना’’ति एके.
पुरेभत्तञ्च पिण्डाय, चरित्वा यदि भुञ्जति;
सिया परम्परापत्ति, पच्छाभत्तं न सा सिया.
पच्छाभत्तञ्च गमिको, पुब्बगेहं यदि गच्छे;
एके आपत्तियेवाति, अनापत्तीति एकच्चे.
कुलन्तरस्सोक्कमने, आपत्तिमतयो हि ते;
समानभत्तपच्चासा, इति आहु इधापरे.
मता गणिकभत्तेन, समेन्ति नं निमन्तने;
विस्सज्जनं समानन्ति, एके सम्मुखतापरे.
सन्निट्ठानत्थिकेहेव, विचारेतब्बभेदतो;
विञ्ञू चारित्तमिच्चेव, सिक्खापदमिदं विदू. (वजिर. टी. पाचित्तिय २९४);
चारित्तसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
७. महानामसिक्खापदवण्णना
पणीतभोजनसिक्खापदे ‘‘महानामसिक्खापदेन कारेतब्बो’’ति (कङ्खा. अट्ठ. पणीतभोजनसिक्खापदवण्णना) यं वुत्तं, तस्सत्थो सङ्घवसेन पवारिते भेसज्जत्थाय सप्पिआदिभेसज्जपञ्चकं विञ्ञापेति चे, ‘‘नभेसज्जेन करणीयेन भेसज्जं विञ्ञापेती’’ति (पाचि. ३०९) वचनेन पाचित्तियन्ति (वजिर. टी. पाचित्तिय ३१०) लिखितं. ‘‘तया इमिनाव पवारितम्हा, अम्हाकञ्च इमिना च इमिना च अत्थो’’ति यथाभूतं आचिक्खित्वा विञ्ञापेतुं गिलानोव लभति, न इतरोति च, ‘‘अञ्ञस्स अत्थाया’’ति अस्स ञातकप्पवारिते, अत्तनो वा ञातकप्पवारितेति अत्थोति च, ‘‘अपरियन्तप्पवारणाय पवारिते’’ति सङ्घवसेन, पुग्गलवसेन च पवारेत्वा दायका. तस्मा ‘‘सङ्घप्पवारणता’’ति वत्वा ‘‘पुग्गलप्पवारणता’’ति न वुत्तन्ति च, ‘‘परियन्तातिक्कमो’’ति वचनेन गिलानो गहितो, तस्मा ‘‘गिलानागिलानता’’ति न वुत्तं. एवं सन्तेपि ‘‘सङ्घप्पवारणाय पवारणता’’ति पाठोति च लिखितं, वीमंसितब्बं.
महानामसिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
८. उय्युत्तसेनासिक्खापदवण्णना
हत्थिआदीसु एकमेकन्ति अन्तमसो एकपुरिसारुळ्हहत्थिम्पि, एकं सरहत्थं पुरिसम्पि. समुट्ठानादीनि एळकलोमसदिसानि, इदं पन लोकवज्जं, अकुसलचित्तं तिवेदन’’न्ति पाठो.
उय्युत्तसेनासिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
९. सेनावाससिक्खापदवण्णना
केनचि पलिबुद्धस्साति वेरिकेन वा इस्सरेन वा केनचि रुद्धस्स. सेनापरिक्खेपेन वा परिक्खेपारहट्ठानेन वा सञ्चरणट्ठानपरियन्तेन वा परिच्छिन्दितब्बा.
सेनावाससिक्खापदवण्णना निट्ठिता.
अचेलकवग्गो पञ्चमो.